فولاد مبارکه در مسیر فولاد سبز و هوشمند

محمدرضا شریفی، معاون استراتژی و توسعه فناوری گروه فولاد مبارکه، امروز سه‌شنبه ۵ آبان در پنل تخصصی «هم‌افزایی اکوسیستم علمی ـ صنعتی برای شتاب‌دهی تولید فولاد سبز» در سمپوزیوم فولاد ۴۰۵، با اشاره به ضرورت تدوین نقشه راه گذار صنعت فولاد ایران به تولید کم‌کربن اظهار کرد: برای تدوین یک برنامه اجرایی دقیق، ابتدا باید مفاهیم فولاد سبز، فولاد کم‌کربن، کربن‌خنثی و انتشار خالص صفر به‌درستی تعریف و از یکدیگر تفکیک شوند.

وی افزود: فولاد کم‌کربن، فولادی است که میزان انتشار کربن آن نسبت به یک مبنای مرجع کمتر باشد و نباید آن را با فولاد سبز، انتشار صفر یا مفاهیم مشابه یکسان دانست. همچنین در ارزیابی میزان انتشار، نباید تنها انتشار مستقیم کارخانه را در نظر گرفت؛ بلکه منابع تولید انرژی و کل زنجیره انرژی نیز باید در دامنه محاسبات قرار گیرد. زمانی که از فولاد سبز و فولاد کم‌کربن سخن می‌گوییم، موضوع مورد بررسی، کل زنجیره تولید و انرژی است.

۷ تا ۸ درصد انتشار گازهای گلخانه‌ای مربوط به فولاد است

شریفی با اشاره به وضعیت صنعت فولاد جهان اظهار کرد: حدود ۷ تا ۸ درصد انتشار گازهای گلخانه‌ای جهان به صنعت فولاد مربوط است و حدود ۷۰ درصد تولید فولاد جهان با فناوری کوره بلند انجام می‌شود. تولید فولاد سبز در جهان هنوز سهم بسیار محدودی دارد و حدود یک‌دهم درصد از تولید جهانی را شامل می‌شود؛ با در نظر گرفتن تولید سالانه بیش از یک میلیارد تن فولاد در جهان، این میزان معادل حدود یک‌ونیم میلیون تن فولاد سبز است.

وی ادامه داد: شدت انتشار در فناوری‌های مختلف متفاوت است؛ به‌ازای هر یک تن تولید فولاد، شدت انتشار در کوره بلند حدود ۲.۶۶ تن CO₂ است، در مسیر احیای مستقیم و کوره قوس حدود ۱.۶۶ تن و در صورت استفاده از قراضه در کوره قوس، این میزان به حدود هفتادو یک صدم تن CO₂ به ازای هر یک تن تولید فولاد کاهش می‌یابد.

چهار محور اصلی گذار جهانی به فولاد کم‌کربن

معاون استراتژی و توسعه فناوری گروه فولاد مبارکه با اشاره به مسیرهای مورد توجه در جهان گفت: نخستین محور، ارتقای واحدهای موجود است؛ زیرا گذار به فولاد کم‌کربن الزاماً به معنای کنار گذاشتن فناوری‌های فعلی نیست و بهینه‌سازی آنها می‌تواند نقش مهمی در کاهش انتشار داشته باشد.

وی افزود: حرکت به سمت برق کم‌کربن، پاک و تجدیدپذیر، استفاده از فناوری‌های جدید آهن‌سازی، مانند جایگزینی هیدروژن به‌جای CO₂ و توسعه فناوری‌های نوظهور نیز از دیگر محورهای این گذار است.

افزایش ۵۰ تا ۱۴۰ درصدی هزینه تولید کم‌کربن

شریفی با اشاره به برآوردهای انجمن و آژانس بین‌المللی انرژی گفت: حرکت به سمت فناوری‌های جدید و تولید کم‌کربن می‌تواند هزینه‌ها را حدود ۵۰ تا ۱۴۰ درصد افزایش دهد؛ بنابراین بدون سیاست‌گذاری صنعتی دقیق، شرکت‌ها به دلیل افزایش هزینه‌ها انگیزه کافی برای حرکت به سمت تولید کم‌کربن نخواهند داشت.

وی تجربه شرکت سوئدی SSAB را یکی از نمونه‌های شاخص تولید فولاد سبز عنوان کرد و افزود: در کنار فناوری‌های موجود، فناوری‌های نوظهوری مانند تولید آهن از مسیرهای الکترونیکی، روش‌های مبتنی بر پلاسما و سایر فناوری‌های جدید نیز در جهان در حال بررسی است.

هوش مصنوعی در خدمت گذار کم‌کربن

شریفی با اشاره به نقش هوش مصنوعی در این مسیر اظهار کرد: استفاده از هوش مصنوعی و داده، از دیگر محورهای مهم گذار به فولاد کم‌کربن است و فناوری‌های نوظهور می‌توانند با مدیریت و زمان‌بندی دقیق فرایندها، به کاهش مصرف انرژی و انتشار کمک کنند.

وی افزود: سیاست‌های صنعتی در جهان بر کاهش ریسک سرمایه‌گذاری، ایجاد تقاضای قابل اتکا و توسعه زیرساخت‌های مشترک متمرکز شده‌اند؛ همچنین هماهنگی میان صنعت و انرژی و تدوین قواعد دقیق برای سنجش و پایش انتشار کربن از الزامات این مسیر است.

معاون استراتژی و توسعه فناوری گروه فولاد مبارکه گفت: در ایران، کوره قوس الکتریکی سهم قابل‌توجهی از تولید فولاد، یعنی حدود ۷۰ درصد دارد و اولویت‌های پیشنهادی نیز تا حد زیادی با مسیرهای مورد توجه در صنعت فولاد جهان همسو است.

چشم‌انداز فولاد مبارکه؛ فولاد سبز و هوشمند

محمدرضا شریفی با اشاره به چشم‌انداز فولاد مبارکه در افق ۱۴۱۴ گفت: دستیابی به جایگاه یکی از ۲۰ شرکت برتر فولادی جهان با محوریت تولید فولاد سبز و هوشمند، هدف‌گذاری اصلی این افق است. فولاد مبارکه در همین راستا و طی نخستین گام، موفق به دریافت دو گواهینامه بین‌المللی ISO ۱۴۰۶۴ و ISO ۱۴۰۶۱ در حوزه محاسبه ردپای کربن و پایش انتشار گازهای گلخانه‌ای شده است.

معاون استراتژی و توسعه فناوری گروه فولاد مبارکه تصریح کرد: در برنامه افق ۱۴۱۴، اجرای پایلوت طرح احیای هیدروژنی و حرکت به سمت فناوری‌های نوظهور و پاک (فاقد کربن و گازهای گلخانه‌ای) پیش‌بینی شده است؛ اقداماتی که بخش مهمی از سبد پروژه‌های گذار کم‌کربن فولاد مبارکه را تشکیل می‌دهند.