22887

فولاد در مسیر چشم‌انداز 20 ساله

دنیای معدن - فولاد در مسیر چشم‌انداز 20 ساله همچون آلومینیوم، تولید و مصرف فولاد هم در جوامع امروزی به عنوان یکی از شاخص‌های اصلی توسعه به‌ شمار می‌آید. صنعتی که می‌تواند در یک منطقه باعث بالا بردن سطح دانش و فرهنگ و در ادامه اشتغال‌زایی شود.

به گزارش دنیای معدن از خبرگزاری موج، اگر نگاهی به اطراف خود داشته باشیم متوجه می‌شویم که این صنعت به طرز عجیبی با زندگی روزمره جوامع مختلف آمیخته شده و نقش بسزایی در سازندگی، بازسازی و توسعه کشورها ایفا می‌نماید. این محصولات فولادی در ساخت ساختمان های مسکونی، کارخانه ها، راه‌های ارتباطی، انتقال انرژی و سیالات و... به کار گرفته شده اند. این مسأله نشانگر تأثیر عظیم صنعت فولاد بر رشد و شکوفایی کشور می باشد. موضوع روز صنعت فولاد کشور، حفظ محیط زیست، رسیدن به سقف تولید مدنظر در سند چشم‌انداز 20 ساله، ورود بخش خصوصی به آن و مصرف بهینه انرژی است. در صورتی که بکارگیری فرایند و تجهیزات خاص، امکان صرفه جویی انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانه ای تا 25% در صنایع فولاد ایران امکان پذیر می باشد. رشد تولید فولاد خام و چشم انداز 1404 آمار تولید فولاد در کشور حاکی از این است که این بخش در حال رشد است. طبق آمارهای منتشره در اواخر سال 92 جدای کاهش تولید در محصولات فولادی که با 5 درصد کاهش تولید مواجه بودیم، تولید فولاد خام با 9 درصد افزایش تولید نسبت به سال 91 مواجه بوده و پیش بینی می‌شود در گزارش های ابتدایی سال 93 این میزان رشد چشمگیری داشته باشد. در مورد این موضوع نادر قاضی پور، نماینده مجلس و عضو کمیسیون صنعت خانه ملت، معتقد است با اجرایی و نهایی شدن طرح های مصوب شده و نیمه تمام در سند چشم انداز به این عدد خواهیم رسید: با توجه به اینکه موافقتنامه های زیادی برای تولید فولاد ایران صادر شده است که اگر همه آنها تمام بشود می‌توانیم به چند کشور فولاد هم صادر کنیم، اما؛ هنوز همه آنها شروع نشده است. نیاز به یک انقلاب صنعتی به نظر می‌رسد برای رسیدن به افق چشم انداز 20 ساله نقشه راه مناسبی در زمان باقیمانده طرح و برنامه‌ریزی شود. قاضی‌پور در این مورد معتقد است: توان ما الان برای افقی که برای 55 میلیون تن در سال 1404 برنامه‌ریزی نموده‌ایم هنوز با استخراج و اکتشاف در حال انجام همخوانی ندارد. ما برای پوشش اختلاف 35 میلیون تن در 11 سال آینده باید یک انقلاب صنعتی فولادی داشتیم. ما روی سه عنصر آلومینیوم، مس و فولاد فعالیت کمی داشتیم و هرچند که در حال حاضر صنایعی همچون خودروسازی رو به استفاده از مواد پلمیری و تولید مواد پتروشیمی می‌روند، اما؛ با این حال فولاد، جایگاه خودش را دارد. فولاد در انتقال حرارت، استحکامات و سخت افزاری کاربرد دارند که پلمیرها نمی توانند جای آن را پر کنند. وی ادامه داد: مصرف ما در حال حاضر 25 میلیون تن در سال است که بین 11 تا 15 میلیون تن تولید داریم. فولادسازی‌ها با ظرفیت 100 درصد کار نمی‌کنند. الان فولاد مبارکه از هندوستان مواد اولیه همچون کک وارد می‌کند و ما هم مواد معدنی خام به چین می دهیم. اگر طرح جامع فولاد را بررسی‌ کنیم شاهد هستیم که نواقص زیادی دارد. ثبات مدیریتی متخصص نیاز امروز فولاد ما به نظر می‌رسد یکی از مشکلات فولاد ما جدای بخش سخت‌افزاری نگاه‌های سلیقه‌ای مدیران بالادستی به مدیران فعال در چهار فولادساز بزرگ کشورمان هستند. موضوعی که هرباره با این دیدگاه‌های انتخابی شاهد کند شدن حرکت در مسیر اصلی رسیدن به سقف تعیین شده در طرح جامع توسعه فولاد و چشم‌‌انداز 20 ساله باشیم. قاضی‌پور می‌گوید تا این دیدگاه وجود دارد، نمی‌توانیم شاهد رسیدن به ظرفیت‌های بالای تولید فولاد در کشورمان باشیم: ما باید مواد اولیه مورد نیاز خودمان را در داخل تولید کنیم، اما؛ نگرش‌های بخشی، فردی و پولی، دلالی و رانتی اجازه نمی‌دهد که ما مواد اولیه مورد نیاز کارخانجات را تولید کنیم. باید وزرای فعلی صنعت، معدن و تجارت، ایمیدرو و شرکت فولاد که مدام در حال عوض کردن مدیر هستند و هر 45 روز یک مدیر دارند باید به دورنمای طرح جامع نگاه کنند و این رفتار با طرح جامعه توسعه صنعت فولاد منافات دارد. ما باید افق 1404 را از اکتشاف، استخراج، کک، احیای مستقیم برنامه‌ریزی کنیم. فولاد جای سیاسی بازی نیست و سوء مدیریت آقای محرابیان و غضنفری در انحلال شرکت ملی فولاد و آوردن آن در وزارت صنعت باعث شد 8 طرح فولادی که با 2600 میلیارد تومان تمام شود هرکدام حالا با 1300 میلیارد تومان تمام می شود که روی هم می شود 9600 میلیارد که اختلاف این دو عدد این سوء مدیریت را مردم ایران باید پرداخت کنند. نقش دولت و بانک‌ها در کاهش واردات در حالی که ظرفیت فعلی تولید فولاد کشورمان باید جوابگوی مصرف 25 میلیون تن فعلی داخل باشد، اما؛ فولادسازان کشورمان سقف تولیدشان 100 درصدی نبوده و تنها در حدود 11 تا 15 میلیون تن تولید می‌کنند که در این میان فولاد مبارکه اصفهان نقش 50 درصدی را بین مابقی رقبای خود ایفا می‌کند. مسأله‌ای که باعث می‌شود مابه‌التفاوت نیاز داخلی برای متعادل نگه داشتن بازار بین عرضه و تقاضا از طریق واردات تأمین شود. آمارها حکایت از این دارد که در اواخر سال گذشته به خاطر شرایط خاص اقتصادی با 28- درصد در واردات مواجه بودیم. موضوعی که کارشناسان معتقدند یکی از عوامل آن بانک‌ها بودند که در باز کردن ال‌سی های 30 درصدی با فعالان اقتصادی در این زمینه همکاری نداشتند. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس به غیر از بانک‌ها دیدگاه دولت را هم در این زمینه دخیل می‌داند: علت این امر عدم ثبات است. وقتی گردش مالی کم می شود و پول‌های نقد به یارانه تخصص می‌یابد آن موقع برای طرح‌های عمرانی بودجه کافی وجود دارد. همین مسأله پیامدش می‌شود رشد منفی واردات در سال گذشته. قاضی‌پور در این بین به نقش بانک‌ها هم در این کاهش اشاره دارد: مشکل دیگر در این کاهش بانک‌ها هستند که ال سی 30 درصدی برای واردات باز نمی‌کنند. مثلا بانک پاسارگاد وقتی دولت 2 بار و هر در هر وعده 4 میلیارد دلار به این بانک اختصاص داد که به تولیدکنندگان بدهد در مورد شائبه‌های به وجود آمده اجازه نداد سازمان بازرسی وارد شود و آن را بررسی کند که چطور پول را هزینه کرده است. چرا باید این بانک از تولید کننده 2 کارمزد یکبار کارمزد تغییر ارز و یکبار هم کارمزد انتقال ارز را بگیرد. نقش فولاد در بورس با بالا گرفتن فشار بر روی خودروسازان برای کاهش قیمت و در جلسه‌های متعددی که برگزار شد خودروسازان فولادسازان و به خصوص نقش آنها در بورس را یکی از دلایل افزایش قیمت خودرو می‌دانستند. اینکه اگر آنها هرچقدر قیمت خود را کاهش دهند به همان میزان هم خودروسازان قیمت‌های خود را پایین خواهند آورد. در این مورد قاضی‌پور معتقد است بورس ما فضایی است که مصرف‌کننده واقعی نمی‌تواند در آن به آنچه نیاز دارد به طور مستقیم دست پیدا کند و مثل بورسی مثل بورس کالا به جای بازوی قدرت برای تولید کننده سبب ساز فلج شدن او شده است: بورس ما بورس دلال بازی و رانتی است. مصرف کننده واقعی نمی تواند وارد آن شود و باید از دست دوم و سوم آن را خریداری کند. بحثی که در ایران خودرو هم بود هزار تا ماشین عرضه می‌کند هنوز سایت باز نشده، بسته می‌شود و خودروها فروش می‌رود. چه کسانی اینها را می‌خرند؟ خود ایران خودرویی‌ها. در بورس هم همین منوال است. بورس کالا بورس فلج کننده تولید است. تولید کننده نمی‌تواند آنچه را که نیاز دارد به طور مستقیم از این بورس تهیه کند. همین الان اگر از مصرف‌کنندگان بپرسید و با آنها ارتباط بگیرید خیلی از آنها مدت‌هاست از این طریق خرید نمی‌کنند و دست نیاز به سمت واسطه‌های دست دوم و سوم برای تأمین منابع خود روی آورده‌اند. نقش مهم صادرات و منافع شخصی در این میان یکی از کارهای مهم صورت گرفته در صنعت فولاد را که توانست باعث شکوفایی هرچه بهتر آن در این اواخر شود را باید در مورد سیاست‌ آزادسازی صادرات فولاد خام و تولیدات جانبی در دی‌ 1392 دانست که نقش مؤثری در افزایش میزان صادرات این محصول داشت. با این حال نقطه‌ای ابهام برانگیز در این مورد وجود دارد که نماینده مردم ارومیه اینگونه به آن اشاره می‌کند: ما برای هرگونه صادرات دست دولت را می‌بوسیم به شرطی که با ارزی که مواد اولیه وارد می‌شود با همان ارز هم صادرات انجام بگیرد. چرا باید مواد اولیه را با ارز 2600 تومان وارد کنیم و بعد با ارز 3 هزار و خرده‌ای بفروشیم. این اختلاف عددی باعث فساد می شود. باید با همان عددی که وارد می شود با همان عدد هم صادر شود که این شرط درست بودن این مقوله است؛ چرا که این موضوع باعث افزایش رقابت می‌شود. خطوط تولید کهنه و مصرف بالای انرژی در حال حاضر به دلیل کهنه بودن سیستم خط تولید در ایران هزینه انرژی مصرف شده توسط تولیدکنندگان فولاد بسیار بالاست و همین موضوع باعث شده در رقابت با دیگر کشورهای بزرگ صنعتی شاخص بین‌المللی ایران به ازای هر نفر تولید که نزدیک به هزار تن است، چیزی در حدود 200 تا 300 کیلوگرم در سال باشد. طبق آمارهای گرفته شده در ایران در حال حاضر به ازای تولید هرتن فولاد تقریبا 30 گیگاژول مصرف می‌شود. این در حالی است که کشوری همچون آلمان طی 50 سال این میزان را از ابتدا تا انتهای تولید (از سنگ آهن تا تولید فولاد) به 17.7 گیگاژول رسانده و کشوری همچون چین از سال 1990 این میزان را از 29.3 به23 و هم اکنون به 20 گیگاژول رسانده است. این موضوع می‌طلبد که دولت در این مقوله نظارت ویژه‌ای داشته باشد و همون استانداردهای اجباری در تولید در مورد مصرف انرژی هم تعریف‌هایی این چنینی داشته باشد. قاضی‌پور در این مورد معتقد است: ما باید همسو با تکنولوژی روز باشیم. مثلا می شود بخار گرمی که از کوره ها تولید می شود و ایجاد گازهای گلخانه ای می‌کند را مهار کنیم از گرمای آن در یک بخش و از آب آن هم در بخش دیگری کارخانه دوباره استفاده کنیم. باید به این موضوع به مثابه یک مهم نگاه شود که باعث می‌شود شاخص بهره‌وری‌مان افزایش پیدا کند.

دیدگاهتان را بنویسید