2626

ریسک‌های احتمالی در بازارهای جهانی در سال جدید

با شروع سال جدید، تجار فلزات و ویران اجرائی صنعت می‌باشد مجموعه‌ای از تهدیدات و فرصت‌ها احتمالی را در سال جدید مدنظر قرار دهند.

در این گزارش از گروهی از خبرگان فعال در زمینه‌های اعتبارات بین‌المللی و ریسک‌های سیاسی و تجار فلزات دعوت بعمل آمده است تا دیدگاه خود را در این خصوص در سال جاری در بازارهای جهانی ارائه دهند. به‌طور کل در هر منطقه‌ای حجم اقتصادی و ثبات کاملاً با ریسک‌های سیاسی و امنیتی در هر کشور و منطقه‌ای با یکدیگر رابطه متقابل دارند. شرایط اقتصادی نامطلوب موجب افزایش سیاست‌های پوپولیستی و اعتراضات علیه دولت‌هایی که اقدام به اجرای سیاست‌های اقتصادی ریاضتی (بخصوص اگر زمینه‌ فساد کاری هم داشته باشند) نموده باشند، می‌گردد. به‌طور کل پوپولیسم در سطح جهانی پذیرفته‌تر شده است. در کشورهایی که دارای ریسک متوسط تا بالایی باشند شرکت‌های خصوصی باید نسبت به ریسک‌های شدید از جمله افزایش تبعیض از اخذ مالیات و حق امتیاز گرفته تا مذاکرات مجدد برای توافق بر سر بندهای قرارداد و مجوزها و در حادترین شرایط مصادره و ملی‌گرائی، هوشیار باشند. از عوامل یا زمینه‌های اعتراضات مردمی می‌توان به افزایش قیمت‌های بسیار بالای مواد غذایی و سطح بالای بیکاری اشاره نمود. به عنوان مثال حدود 60 درصد جمعیت خاورمیانه و شمال آفریقا زیر 30 سال است که اکثراً بیکار هستند. از نقاط ضعف این منطقه عدم داشتن فرصت و فساد دولتی است که همچنان موجب زمبنه‌های گسترده و عمیق نارضایتی، ناآرامی و بعضاً به وجود آمدن سازمان‌های تروریستی در این منطقه و سایر مناطق می‌گردد بویژه نواحی ساحل و کشورهای آفریقای‌غربی همواره از نظر امنیتی مایه نگرانی فزاینده‌ای هستند در حالی‌که گینه بیسائو پس از کودتای کوکائین در سال 2012 به یک مسیر قاچاق مواد مخدر از آمریکای‌لاتین به اروپا تبدیل شده است. نگرانی درخصوص دزدان دریایی شرق آفریقا کاملاً مشابه خطرات دزدان دریایی سواحل غرب آفریقاست. اروپای‌غربی و آمریکا دچار بحران شده‌اند و به سختی پیش می‌روند و رشد در اکثر کشورهای در حال توسعه کند است. اثرات کاهش مشوق‌های اقتصادی و خرید اوراق قرضه بانک مرکزی آمریکا زمینه‌سازی عدم گردش نقدینگی به کشورهای در حال توسعه گردیده است. تحلیلگران تخمین می‌زند که معادل یکصد میلیارد دلار در حال حاضر از آسیا به اروپا برگشته و رشد آهسته‌تر در بعضی از کشورهای آسیائی از عواقب آن بوده (به جای رشد بالاتر ضروری برای ایجاد اشتغال) و نتیجه آثار آن این است که سطح ریسک را افزایش داده است. قیمت‌های ملال‌آور کالا باعث افزایش ریسک نارضایتی عمومی در آمریکای لاتین بویژه در برزیل که بخش‌هایی از جمعیت آن هیچ‌گونه نفعی از سرمایه‌گذاری در مناطقی که قرار است میزبان جام جهانی فوتبال باشند نبرده‌اند، گردیده و معایب ساختار اقتصادی زمانی‌که میزان سرمایه گذاری خارجی نسبتاً بالا بود برطرف نگردید. اگر قرار بود که حباب بزرگ کنونی طبقه متوسط برزیل که با کمک اعتبارات ارزان بوجود آمده است که دارای ریسک بالقوه برای سرمایه‌گذاری معدنی می‌باشد. کشور دیگر در آمریکای لاتین ونزوئلاست که سالانه 10 ـ 5 میلیارد دلار نفت به کوبا و به بعضی دیگر از کشورها به قیمتی ارزان‌تر از بازار آزاد می‌فروشد که دیگر این روند نمی‌تواند تداوم داشته باشد و مشخصاً این منطقه با ریسک اجتناب‌ناپذیری مواجه گردیده است. در نتیجه عواملی که در بالا بدان اشاره شد سطح ریسک در جهان رو به افزایش گذاشته و به نظر می‌رسد که احتمالاً آثاری چون پیدایش تروریسم در مناطقی خواهد داشت که بی‌ثباتی در آن حاکم است و در نهایت می‌تواند زمینه‌ساز آشوب و اعتصابات گردد. با توجه به پتانسیل افزایش ریسک در مناطق فوق‌الذکر، شاید سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند که از پتانسیل رشد بالاتر در بازارهای رو به رشد چشم‌پوشی کرده و به دلیل ثبات نسبی در کشورهای صنعتی یا پیشرفته مانند انگلیس یا اروپا سرمایه‌گذاری کنند. روابط بین‌الملل پیشرفت بیشتر در مذاکرات بین‌المللی با ایران در سال‌ جاری (2014) در راستای عادی‌سازی نهایی روابط تجاری می‌تواند به یک نقطه عطف قابل‌توجهی تبدیل شود. مذاکرات کنونی بین اعضای گروه PS+1 و ایران به اولین گام تفاهم رسیده است که تحریم سرمایه‌گذاری در صنعت خودروسازی، تجارت طلا و فلزات گرانبها، صادرات محصولات پتروشیمی ایران برداشته شده و مجوزهای تعمیرات ناوگان هوایی از جنبه ایمنی صادر گردیده است. اما ایران دارای ذخایر قابل توجه سنگ‌آهن است که عمدتاً مصرف داخلی داشته و بخشی از آن صادر می‌شود. شرکت‌های معظم سنگ‌آهن در جهان به تولیدات خود خواهند افزود که بدون شک قیمت‌های آن کاهش خواهد یافت که مایه دلگرمی فولادسازان خواهد گردید. این احتمال وجود دارد که یکبار دیگر همانند گذشته قراردادهای سالانه برای فروش سنگ‌آهن بین فولادسازان و عرضه‌کنندگان آن منعقد گردیده و قیمت‌های آن ثابت بماند. وضعیت کلیدی چین همچنان پابرجاست علاوه بر کشورهای بریک (برزیل، روسیه، هند و چین) گروهی دیگر از کشورها تحت عنوان اختصاری سیوت؟؟؟ (کلمبیا، اندونزی، ویتنام، مصر، ترکیه و آفریقای‌جنوبی) مکان بالقوه اقتصادی برای سرمایه‌گذاری بوده و نیز پنج کشور شکننده (اندونزی، آفریقای‌جنوبی، برزیل، ترکیه و هند) وجود دارد که تحلیلگران معتقد بسیار در برابر کاهش مشوق‌های اقتصادی آمریکا شکننده هستند، اما صرفاٌ از دیدگاه انگیزشی بازار فلزات در مقایسه با چین چندان اهمیتی ندارند. هیچ‌کدام از این کشورها در حد و توانی نیستند که بازار فلزات را مانند چین، آمریکا یا اروپا تحت تاثیر قرار دهند و حتی در میان کشورهای بریک نقش کامل خود را در این گروه ایفا نمی‌کنند، اما چین در بازار فلزات بسیار موثر است. یکی از محرک‌های اصلی بازارهای فلزات تاثیرات اصلاحات اقتصادی چین بر روی رشد کوتاه‌مدت است. اصلاحات رمز و رموزی است برای اجرای اقدامات کوتاه‌مدت از جمله به‌کارگیری نرخ بهره شناور برای رسیدن به یک سطح طبیعی (به مفهوم سطوح بالاتر) و نیز اشاره‌ای است به افزایش ارزش برابری یوان چین که این سیاست در تضاد با کنترل شدید نرخ‌های بهره در آمریکاست. علاوه بر این چین در نظر دارد قیمت‌های انرژی را آزادتر کرده و تعرفه‌های واردات کالا را کاهش دهد که در نتیجه خود صنایع و تولیدکنندگان چین فشار رقابتی بیشتری را احساس خواهند کرد. اکثر فولادسازان به تنهایی قادر به حیات نبوده که باید ادغام شوند و یا اینکه برچیده شوند و شاید به همین صورت سیاست‌های چین محقق گردد. بنابراین سال 2014 از نظر رشد سال خوشی نخواهد بود. اروپا درگیر بحران است و احتمالاً در سال 2014 نیز همین روند ادامه داشته باشد، اگرچه به نظر می‌رسد که شرایط اقتصادی اتحادیه اروپا در پایان سال گذشته اندکی بهبود یافته است، اما تحلیلگران نسبت بهبود پایدار آن محتاطانه برخورد می‌کنند. موضوعات اصلی هنوز مورد توجه قرار نگرفته است و نیز از زمانی‌که رئیس بانک مرکزی اروپا اعلام کرد که آماده اتخاذ هرگونه اقدامی برای حفاظت از حوزه یورو است. موضوعات بصورت ریشه‌ای حل و فصل نشده است. رئیس بانک مرکزی اروپا معتقد است که ارزش یورو باید در برابر سایر پول‌ها پایین نگهداشته شده و اروپا باید بازارهای کار انعطاف‌پذیری داشته باشد. در دولت جدید ژاپن نیز دچار بحران شده و بدهی‌های این کشور سرسام‌آور است که ارزش ین را کاهش داد و سعی دارد صادرات خود را به سایر کشورها افزایش داده و این کشورها مانند کره‌جنوبی را دچار بحران کند. برعکس تحلیلگران تخمین می‌زنند که آمریکا سال جاری 5/2 ـ 3 درصد رشد داشته و صنایع خودروسازی و انرژی آن دو بخشی باشند که بشدت از رشد برخوردار گردند. عرضه مازاد فلزات تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که بازار چهار فلز از شش فلز پایه در بورس فلزات لندن در سال 2014 با عرضه مازاد مواجه خواهد شد، اما سرب با یک ترازنامه متوازن و قلع با کمبود عرضه در بازار دو فلز استثنایی خواهند بود. تخمین زده می‌شود که بازار مس حدودا با 400 هزار تن و آلومینیوم با شش میلیون تن عرضه مازاد مواجه گردد. آلومینیوم و نیکل با بالاترین موجودی انبارها و عرضه مازاد در سال 2014 بدترین وضعیت را خواهند داشت که بشدت تحت تاثیر رکورد در چین قرار دارند. با توجه به موارد فوق پیش‌بینی تحلیلگران این است که در نیمه اول سال افت قیمت خواهیم داشت به‌طوری که قیمت مس 6600 ـ 6500 دلار در هر تن، آلومینیوم 1650 دلار در هر تن و نیکل حدود 12700 دلار در هر تن خواهد بود. تولیدکنندگان خواهان آن هستند که هرچه بیشتر عرضه مازاد را از این بازارها خارج کرده و با کاهش بیشتر قیمت‌ها محصول بیشتری از بازار خارج گردد. تولیدکنندگان آلومینیوم در حال حاضر از بخشی از ظرفیت‌های خود کاسته‌اند، اما باید ظرفیت بیشتری بسته شود. تولید آلومینیوم در سال 2013 نسبت به سال 2012 حدود 15 درصد بالاتر بود. باید قیمت‌ها کاهش بیشتری داشته باشد تا ظرفیت‌ها به طور واقعی کاهش پیدا کند. اگر در بازارها تا اواسط 2014 مجددا توازن ایجاد گردد در نیمه دوم سال شاهد افزایش قیمت‌ها خواهیم بود که تا اوایل سال 2015 این افزایش تداوم خواهد داشت. بحران همانند سال 2008 نخواهد بود، اما اگر موضوع عرضه بازار برطرف می‌گردد باید منتظر یک بحران کوچکتری در سال 2015 بود. به هر صورت دست‌اندرکاران بازار معتقدند که باید موضوع اثرات کاهش مشوق‌های اقتصادی (خرید اوراق قرضه) توسط بانک مرکزی آمریکا مورد توجه قرار گرفته و می‌توان پیش‌بینی کرد که در صورت این رخداد بحث‌برانگیز احتمالا نرخ بهره بالاتر خواهد رفت. اما در هر صورت سال جاری سال سختی خواهد بود ولی امید می‌رود که تا پایان بتدریج شرایط در بازار بهبود یابد.

دیدگاهتان را بنویسید