پیک مصرف فولاد چین چه سالی خواهد بود ؟
دنیای معدن - در دومین همایش چشم انداز صنعت فولاد و معدن ایران با نگاهی به بازار که در بهمن ماه سال 1390 برگزار گردید ، طی مقاله ای از اینجانب مطرح گردید که پیک مصرف فولاد چین در پایان سال 2012 و یا اوایل 2013 اتفاق خواهد افتاد که در مورد نقد قرار گرفته است . در این یادداشت دلایل تکمیلی و تعویق سقف مصرف چین را مورد ارزیابی مجدد قرار خواهیم داد .
چرا پیک مصرف چین مهم است چین بزرگ ترین تولید کننده و مصرف کننده فولاد جهان است . این کشور در سال گذشته بیش از 720 میلیون تن فولاد تولید کرده است و برنامه تولید 800 میلیون تنی برای سالجاری را در نظر دارد . این رقم در برابر تولید فولاد ایران (14 میلیون تن) ، ژاپن ( 82 میلیون تن ) و یا هر کشور دیگر غیر قابل مقایسه است واین امر ، تاثیر فولاد چین بر بازار فولاد جهانی را بسیار پر اهمیت کرده است . طی سال گذشته صادرات فولاد چین در حدود 55 میلیون تن ( در حدود 4 برابر تولید فولاد ایران) بوده است . لذا کاهش مصرف فولاد چین ، افزایش صادرات این کشور و افزایش ناگهانی عرضه را در پی خواهد داشت . از سوی دیگر به دلیل حجم تولید بالا ، ادقامهای افقی و عمودی و حمایت های دولتی ، توان رقابتی فولاد این کشور بالا بوده و از نظر قیمت، بازار را با بحران روبرو خواهد کرد . بررسی وضعیت اقتصادی و مصرف چین دولت چین به سرعت بخشیدن به بازسازی اقتصادی و تمرکز بر افزایش مصرف خانوار در طول دوازدهمین برنامه پنج ساله فراگیر خود از سال 2011 لغایت 2015 خواهد پرداخت . رکود اقتصادی جهانی موجب گردید که چین علاوه بر هجوم به بازار های جهانی، به فکر
استفاده از پتانسیل جمعیت میلیاردی خود نیز باشد . مصرف فولاد در چین افزایش داشته ولیکن مشهود است که ضریب افزایش مصرف، کاهشی بوده است به عبارت دیگر چین متحمل رشد سریع مصرف فولاد خام نخواهد شد حتی اگر پیشبرد رشد اقتصادی ادامه یابد .نمودارهای زیر که مربوط به دوره قبل از شروع برنامه دوازدهم چین می باشد، قابل تامل است . مصرف فولاد خام چین به ازای هر 100 میلیون یوان در GDP از سال 2000 لغایت 2010
نسبت تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به GDP
نسبت صادرات به GDP از سال 2000 لغایت 2009
نسبت مصرف چین به GDP
الگویی برای تخمین زمان پیک مصرف فولاد
در همایش مذکور توضیح داده شد که می توان میان سرانه هر نفر از GDP با پیک مصرف آن کشور یک تناظر یک به یک ایجاد نمود . تجربیات کشور های توسعه یافته نشان می دهد، زمانی که سرانه هر نفر از GDP حدود 5 هزار دلار می شود ، پیک مصرف فولاد اتفاق می افتد . نمونه های زیر گویای این مطلب است .
سرانه هر نفر از GDPدر آمریکا از سال 1960 لغایت 2008
تولید فولاد خام آمریکا از سال 1871 لغایت 2009 بر اساس 10000تن
سرانه هر نفر از GDPدر آلمان از سال 1960 لغایت 2008
تولید فولاد خام آلمان از سال 1871 لغایت 2009 بر اساس 10000تن
سرانه هر نفر از GDPدر فرانسه از سال 1960 لغایت 2008
تولید فولاد خام فرانسه از سال 1871 لغایت 2009 بر اساس 10000تن
سرانه هر نفر از GDPدر ژاپن از سال 1960 لغایت 2008
تولید فولاد خام ژاپن از سال 1871 لغایت 2009 بر اساس 10000تن
مطالعات نشان می دهد که سرانه هر نفر از GDP برای کشور چین در سال 2012 و نهایت 2013 محقق گردیده است . این امر به شکل نمودار زیر است .
سرانه هر نفر از GDP چین
ولیکن پیک مصرف چین بر اساس نمودار فوق و الگوی جهانی اتفاق نیافتاد و همچنان در حال رشد مصرف است . البته همانطور که اشاره گردید ، ضریب رشد مصرف فولاد کاهشی شده است . پاسخ این سئوال که پایه یادداشت فعلی محسوب می گردد به این شرح است :
تفاوت الگوی پیک مصرف فولاد چین با سایر کشورها در چیست :
کشور چین با 31 استان وجمعیت 1.3 میلیارد نفری معادل جمعیت چندین کشور است . در واقع هر استان این کشور، خود معادل یک کشور است . لذا بررسی ها نشان داد که پاسخ این سئوال در همین عامل نهفته است .
ترکیب سرانه هر نفر از GDP بر اساس استان های کشور چین ، طبق جدول زیر است :
|
GDP Per Capita > US$ 5000 |
GDP Per Capita < US$ 5000 |
|||||||
|
Provinces |
Population |
GDP Per Capita |
Provinces |
Population |
GDP Per Capita |
Provinces |
Population |
GDP Per Capita |
|
Shanghai |
1921 |
11466 |
Jilin |
2740 |
3889 |
Qinghai |
557 |
2840 |
|
Beijing |
1755 |
10137 |
Hebei |
7034 |
3587 |
Hainan |
864 |
2803 |
|
Tianjin |
1228 |
8966 |
Chongqing |
2859 |
3344 |
Sichuan |
8185 |
2531 |
|
Jiangsu |
7725 |
6530 |
Hubei |
5720 |
3317 |
Jiangxi |
4432 |
2528 |
|
Zhejiang |
5180 |
6497 |
Heilongjiang |
3826 |
3286 |
Anhui |
6131 |
2403 |
|
Guangdong |
9638 |
5997 |
Shaanxi |
3772 |
3171 |
Guangxi |
4856 |
2339 |
|
Inner Mongolia |
2422 |
5887 |
Ningxia |
625 |
3169 |
Tibet |
290 |
2228 |
|
Shandong |
9470 |
5240 |
Shanxi |
3427 |
3143 |
Yunnan |
4571 |
1976 |
|
Liaoning |
4319 |
5156 |
Henan |
9487 |
3006 |
Gansu |
2635 |
1882 |
|
Fujian |
3627 |
4939 |
Hunan |
6406 |
2984 |
Guizhou |
3798 |
1508 |
|
Total |
47286 |
Xinjiang |
2159 |
2901 |
Total |
84375 |
||
طبق جدول بالا ، می توان مشاهده نمود که 10 استان در شرق چین با جمعیت حدود 36% از کل کشور شاهد روند صنعتی شدن هستند و مصرف فولاد خام در این منطقه کاهش یافته است . در مقایسه با مناطق مرکزی و غرب با 64% از جمعیت که در میانه راه صنعتی سازی هستند ، همچنان افزایش مصرف فولاد ادامه خواهد داشت. چنانچه به سرانه هر نفر از GDP در استانهای کمتر توسعه یافته دقت شود خواهیم دید که این مناطق با رقم 5 هزار دلار فاصله زیادی دارند، ضمن آن که بیشتر جمعیت چین را به خود اختصاص داده است .
لذا با توجه به ضریب رشد GDP در استان های مرکزی و غربی چین و همچنین برنامه دوازدهم توسعه چین که بر افزایش سطح مصرف داخلی تاکید دارد ، پیک مصرف فولاد چین با حفظ روند فعلی تا سال 2016 به درازا خواهد کشید . در واقع پس از سال 2016 با سرریز فولاد چین به بازار های جهانی روبرو خواهی بود .
تاثیر سرریز فولاد چین به بازار های جهانی بر ایران
ایران در حال توسعه ظرفیت تولید فولاد است . تا پایان سال 2016 ظرفیت تولید فولاد ایران به حدود 38 میلیون تن در سال خواهد رسید . نیاز ایران به واردات فولاد های خاص حداقل 4 میلیون تن در سال است . در مجموع 42 میلیون تن فولاد در بازار ایران خواهیم داشت . توان صادراتی ایران بر اساس الگوها ی فعلی در حدود 5 میلیون تن و مصرف داخلی در حدود 22 میلیون تن خواهد بود .در این صورت با مازاد ظرفیت 15 میلیون تنی روبرو خواهیم بود . برای توسعه صادرات ایران از سقف پیش بینی شده 5 میلیون تن نیاز به فعالیت های زیادی است . بزرگترین چالش های پیش روی صادرات فولاد مازاد کشور به شرح زیر است :
* قیمت تمام شده بالاتر نسبت به رقبا مخصوصا چین .
* بهره وری پایین در صنعت فولاد .
* بخش عمده تولید فولاد های کشور از نوع ساختمانی است .
* تنوع محصولات پایین است .
* عدم وجود بازاریابی استراتژیک در صنعت فولاد ایران
*** علی بختیاری قلعه - استراتژیست معدن و صنایع معدنی ***
دیدگاهتان را بنویسید