رحیم پور- با نزدیک شدن به ۳ آذر یعنی پایان ضرب الاجل اجرای توافق ژنو، برخی مقام های سابق و دیپلماتیک مطرح اروپایی به صراحت نسبت به احتمال فروپاشی1+5 درصورت به توافق نرسیدن با ایران هشدار دادند. جک استراو وزیر خارجه سابق انگلیس در اظهاراتی در مجلس عوام و همچنین خاویر سولانا و ۶ مقام ارشد سابق اروپایی در نامه ای خطاب به اوباما که در گاردین چاپ شده است به ضرورت توافق با ایران تاکید کردند. 7 تن از دیپلمات های ارشد و برجسته اروپا در نامه ای که در روزنامه گاردین منتشر شد خطاب به باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا اعلام کردند که «اروپایی ها برای رسیدن به مرحله کنونی مذاکرات، سرمایه گذاری های گزافی کرده اند و هزینه های اعمال تحریم های بی سابقه علیه ایران و تبعات منطقه ای انزوای ایران را متحمل شده اند و ... اکنون زمان دستیابی به توافق هسته ای با ایران است.»
به گزارش ایرنا در بخش دیگری از این یادداشت که به امضای خاویر سولانا رئیس پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا، آناپالاسیو، وزیر امور خارجه پیشین اسپانیا ، کارل بیلدت، وزیر امور خارجه پیشین سوئد، اما بونینو، وزیر امور خارجه پیشین ایتالیا، رابرت کوپر دیپلمات پیشین انگلیس و 2 دیپلمات دیگر اروپا رسیده، آمده است: اروپا باید فرصت کنونی را غنیمت بشمارد و طرف های مذاکره کننده را تشویق کند که از طریق توافق های منطقی و با دوری از مسائلی که برای توافق خوب ضروری نیستند به حل و فصل مسائل مهم بپردازند. در این یادداشت آمده است: ما مصرانه از کشورهای 3+3 (انگلیس، آلمان، فرانسه، آمریکا و چین و روسیه) و ایران می خواهیم که تا 24 نوامبر به توافق هسته ای نهایی دست یابند. هر قدر دستیابی به توافق هسته ای بیشتر طول بکشد، کسانی که با روند دیپلماتیک مخالفند فرصت بیشتری برای تخریب این روند در اختیار خواهند داشت. این امر به خصوص در حال حاضر که راه حل های فنی تدوین شده و دستیابی به توافق ممکن است، اهمیت بیشتری دارد.
به گزارش فارس، «جک استراو»در آغاز سخنرانی خود در کمیته بازرگانی مجلس عوام انگلستان، با اشاره به مذاکرات جاری میان ایران و گروه موسوم به 1+5، زمان کنونی را «برهه ای مهم» توصیف کرده و گفت: «اینجا در پادشاهی متحد، ما چیزهای اندکی در مورد ایران می دانیم و شناخت کمی از این کشور داریم.
این کشور با جمعیت 77 میلیون نفری، پس از مصر در خاورمیانه بزرگترین کشور است، با این تفاوت که این کشور بسیار شکوفاتر از مصر است. این کشور در فهرست تولید ناخالص ملی سازمان ملل در میان کشورهایی با درآمد متوسط قرار دارد و از بلغارستان که عضو اتحادیه اروپاست، پیش است.» وی با اشاره به سابقه تمدن 3 هزار ساله ایران و همچنین تفکر شیعی حاکم بر این کشور، گفت: «روابط ایران با پادشاهی متحد در طول چندین دهه، نزدیک اما با دشواری مواجه بوده است. این مثل که "پشت هر پرده ای یک انگلیسی مخفی شده"، مثلی رایج در فارسی است.
اگر از دید ایرانی ها نگاه کنیم، می توانیم دلیل این تفکر را بیابیم. از اواخر قرن 19 به بعد، ما روابط با ایران را تنها از دید مرکانتیلیستی و استعماری نوین نگاه کردیم...پس از آن هم، ما در برکناری سلسله قاجار و روی کار آوردن رضا شاه، نقش اساسی داشتیم. ما مشترکا با اتحاد جماهیر شوروی برای 5 سال، از 1941 تا 1946، ایران را اشغال کردیم.
پس از آن هم ما و ایالات متحده با موفقیت برای برکناری مصدق از نخست وزیری در سال 1953، توطئه کردیم.» وی ادامه داد: «سپس، با وجود آنکه نشانه های بسیاری وجود داشت و کافی بود ما آن ها را جدی بگیریم، که نشان می داد شاه رژیمی رو به زوال و فساد را رهبری می کند و به احتمال فراوان این رژیم فرومی پاشد، سابقه رقت بار خود را با حمایت از او ادامه دادیم. یک سال پس از انقلاب اسلامی، جنگ ایران و عراق آغاز شد، که به اذعان عمومی، در آن عراق تجاوزگر و ایران قربانی بود. اما غرب، از جمله پادشاهی متحد، طرف تجاوزگر را گرفت.» آقای استراو با اشاره به تبعات جنگ تحمیلی و دیدگاه منفی جامعه ایران نسبت به غرب، مدعی شد که با این حال ایران همچنان برای آینده خود، به غرب می نگرد و انتخاب «حسن روحانی» برای ریاست جمهوری ایران نیز نشانه ای از همین موضوع است. به گفته وی، در کابینه کنونی ایران، تعداد افرادی که از دانشگاه های آمریکایی درجه دکترا دارند، از کابینه آمریکا بیشتر است.
در ادامه، «جان بارون» نماینده محافظه کار منطقه «باسیلدون» و «بیلریکی» به صحبت پرداخت و با اشاره به اقدامات ایران برای بهبود روابط با غرب گفت: تهران پس از حوادث یازده سپتامبر، تلاش کرد تا به مبارزه با تروریسم کمک کند و «حقیقتا این کار را هم کرد، اما آن ها به عنوان نمونه، در پاسخ، با سخنرانی «محور شرارت» رئیس جمهور (جورج) بوش مواجه شدند.» استراو که در آن زمان وزیر خارجه انگلیس بود، در پاسخ به آقای بارون، به بازخوانی رخدادهای آن زمان پرداخت و گفت: بدون کمک ایران، آن تلاش بسیار دشوارتر می شد، با این حال «از ایران هیچ قدردانی نشد.»
وی با بیان اینکه دلیلی برای انجام آن سخنرانی وجود نداشت و آن اظهارات مذاکرات را تضعیف کرد، گفت: بخشی از ساختار سیاسی آمریکا و همچنین اسرائیل همواره به دنبال یافتن دشمنی برای خود هستند و آن زمان نگران بودند که توافق با ایران، دیگر دشمنی برای آن ها باقی نگذارد. وی با ابراز امیدواری نسبت به حصول توافق هسته ای با ایران تا تاریخ 24 نوامبر (سوم آذر)، اذعان کرد که ایران بر خلاف کره شمالی، پاکستان و هند، تحت نظر پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای قرار دارد و به آن پایبند بوده است. استراو افزود: «ایرانی ها نسبت به حق غنی سازی اورانیوم برای اهداف صلح آمیز مدعی هستند و من امیدوارم که پارلمان ما هم از آن ها در این مسیر حمایت کند. توافق موقتی که نوامبر سال گذشته به دست آمد، به صراحت این امر را به رسمیت شناخته است.» وی همچنین مدعی نقض حقوق بشر در ایران شد و گفت: یکی از مشکلات غرب در ایران این است که قوه قضائیه انتخابی نیست. استراو تأکید کرد که با انجام توافق هسته ای می توان دولت را در برابر دیگر نهادها تقویت کرد و سپس به مسئله حقوق بشر پرداخت.
«استراو» در بخش دیگری از اظهارات خود با هشدار نسبت به عدم دستیابی به توافق هسته ای از احتمال از هم پاشیدن آن چه آن را اجماع بین المللی نامید سخن گفت و تاکید کرد در این صورت 1+5 از هم جدا خواهند شد.
استراو در پاسخ به این سوال «سر نیکولاس سومز» نماینده منطقه «ساسکس» که آیا ایران به تعهدات خود پایبند می ماند یا نه، با اشاره به پایبندی تهران به توافق موقت ژنو، گفت: «اگر توافقی صورت نگیرد و مذاکرات به دلیل خط قرمزهای غیرقابل قبولی که از سوی برخی اعلام شده، شکست بخورد، 6 کشور دخیل در مذاکرات، از هم جدا شده و به مرور اجماع بین المللی هم از میان می رود.
اول چین و سپس روسیه، دور خواهند شد و سپس احتمالا ما در اتحادیه اروپا نیز در سیاست های خود در قبال ایران، بازنگری خواهیم کرد.
این بازنگری، تاحدی به واسطه این باور خواهد بود که اثر تحریم های ایالات متحده علیه ایران، بیش از آنکه بر نهادهای داخلی آمریکا باشد، بر بانک ها و مجموعه های تجاری اروپایی است. همین امر می تواند واقعیت غریب و مضحک در مورد صادرات به ایران طی سال های اخیر را توضیح دهد. 10 سال قبل صادرات آمریکا به ایران یک نهم ما بود، اما الان آن ها 2 برابر ما به ایران صادرات دارند و انگلیس نیز به تنهایی سیاست عدم حمایت از هرگونه تجارت با ایران را در دستور کار قرار داد.»
در ادامه این نشست، سر «ریچارد اوتاوی» نماینده محافظه کار منطقه «کرویدون جنوبی» به اظهارنظر پرداخت و ضمن تکرار ادعاهای حقوق بشری علیه کشورمان، ایران را «کابوس سیاست خارجی» غرب خواند. حمایت از نظام سوریه، حزب ا...، حماس و گروه های مقاومت و همچنین مواضع ضداسرائیلی ایران از جمله مواردی بود که او برای این امر نام برد.
او همچنین در اشتباهی آشکار شیعیان بحرین را «اقلیت قومی» خواند و گفت: تهران با حمایت از این اقلیت، دولت را تضعیف می کند.
اوتاوی سپس به برنامه هسته ای ایران پرداخت و آن را مایه بی ثباتی در خاورمیانه توصیف کرد و گفت: اسرائیل به درستی از این بابت نگران است. به ادعای وی، اکنون عربستان و اردن نیز تحقیقاتی در رابطه با برنامه هسته ای را آغاز کرده اند.
در ادامه این نشست، «اوتاوی» و «متیو آفورد» نماینده محافظه کار منطقه «هندون» به انتقاد از دولت «حسن روحانی» به دلیل افزایش اعدام ها پرداختند، که بارون، گفت: «ما نباید روابط خود با کشورها را تنها از دریچه شمار اعدام ها و حقوق بشر ببینیم.
بسیاری از متحدان ما در منطقه هستند که آن ها هم سابقه حقوق بشری ضعیفی دارند، اما این امر ما را از اینکه آن ها را متحد خود بنامیم، باز نداشته است.»
«هنری بلینگهام» نماینده محافظه کار منطقه «نورفلک شمال غربی» دیگر فردی بود که در این نشست به اظهارنظر پرداخت و در واکنش به اظهارات یکی از نمایندگان در مورد گزارش اخیر پایگاه المانیتور در رابطه با پیشنهاد ایجاد خط بانکی مستقیم واشنگتن-تهران (اینجا)، گفت: «خیلی جالب است.
از یک طرف از بانک های مختلف انگلستان باج خواهی مالی می شود و از طرف دیگر ایالات متحده تلاش می کند تا تجارت را تسهیل کرده و تشویق کند. باید این مسئله بررسی شود و من امیدوارم که وزیر در این مورد اظهار نظر کند.» در پاسخ، «توبیاس الوود» معاون پارلمانی وزارت خارجه انگلیس هم گفت هرچند لندن مخالف مراوده با ایران است، اما شرکت های انگلیسی تحت قوانین تحریم ها می توانند به تجارت با ایران بپردازند. بلینگهام در پایان گفت: «اکنون زمانی ایده آل برای تعامل مجدد با کشوری است که روابط تاریخی نزدیکی با آن داشته ایم. امیدوارم سفارتمان را بازگشایی کرده و دوران جدیدی را در روابط با کشوری که اهمیت فوق العاده ای در منطقه دارد، شاهد باشیم.»
دیدگاهتان را بنویسید