16738

نمایشگاهی پربار اما کم فروغ !

آیین اختتامیه بیست و هفتمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران با معرفی و تقدیر از غرفه ها و ناشران برگزیده برگزارشد و برگ دیگری از کتاب مطول نمایشگاه کتاب ورق خورد.

درمورد برگزاری نمایشگاه کتاب امسال چندین نکته قابل توجه وجود دارد که پرداختن به هرکدام ازآنها می تواند نقاط ضعف و قدرت جایگاه کتاب درکشورمان را مورد واکاوی قرار دهد. مهمترین مولفه نمایشگاه کتاب موضوع حضور بازدیدکنندگان می باشد که از این منظر هرساله شاهد افزایش مراجعه کنندگان به این میدان فرهنگی هستیم. اما از دیدگاه فرهنگی حضور هدفمند مردم با اهمیت بوده و عیار کیفی نمایشگاه براین اساس سنجیده می شود. شاید آمار خرید کتاب بتواند بیانگر میزان حضور هدفمند مردم بوده باشد، اما ملاک قابل اعتمادی نیست چون بسیاری از بازدیدکنندگان به خرید کتاب بسنده می کنند و ممکن است هیچگاه آن کتاب را به طور کامل مطالعه نکنند!. بااین حال میزان خرید کتاب براساس آمار برگزارکنندگان آن بسیار چشمگیر بوده است. به طوری که در طی 10 روز نمایشگاه مبلغ 50 میلیارد تومان ازدستگاه های کارت خوان خرید شده که این آمار درمقایسه با فروش مشابه سال گذشته(24 میلیارد تومان) رشد چشمگیری داشته است. این درحالی است که هنوز برآوردی از میزان خریدهای نقدی کتاب به دست نیامده است؛ اما معمولاً میزان خریدهای نقدی حدوداً 5 برابر خریدهای الکترونیک است. نکته دیگری که باید درمورد حضور هدفمند مراجعه کنندگان امسال اشاره کرد، بحث افزایش حضور بازدیدکنندگان تخصصی درنمایشگاه بود. افزایش خرید و بازدید از کتاب های تخصصی درحیطه آموزشی و علمی درروز های میانی هفته تاییدی براین مدعاست. ضمن اینکه امسال از میزان بازدید های اردویی و تفریحی کاسته شده بود. هرساله بسیاری از مدارس وپایگاه های آموزشی بویژه از شهرستان ها با هدف یک گردش تفریحی به نمایشگاه روانه می شدند و بی آنکه بهره ای از فضای فرهنگی نمایشگاه برده شود، از فضای سبز و فستفود های آن استقبال می شد!. نکته قوت دیگرنمایشگاه امسال حضورخودجوش مراجعه کنندگان بود. برخلاف سال های گذشته که برنامه های ویژه برای پوشش نمایشگاه کتاب صورت می گرفت، امسال توجه چندانی به بحث تبلیغات و پوشش آن از سوی صداوسیما نشد. اما شاهدیم که میزان فروش نسبت به سال گذشته حدودا دوبرابر شده است. حضور گسترده و بازگشت برخی ناشران که تا پیش از این اجازه حضور درنمایشگاه را نداشتند و یا با آن قهر کرده بودند، نقطه قوت دیگری برای بهارکتاب امسال بود. رعایت حقوق مساوی و تعدیل نگاه تبعیض آمیز نسبت به ناشران باعث شد تا نمایشگاه بیست و هفتم بیشترین تعداد حضور ناشران داخلی و خارجی را به خود اختصاص دهد. اما چندکلام نقد... ضمن تقدیر و حمایت از برگزارکنندگان نمایشگاه کتاب، باید به این موضوع توجه کرد که این همه زحمت و هزینه دریک مدت زمانی کوتاه، نمایشگاه را تنها به یک فروشگاه کتاب بزرگ تبدیل کرده است. درحالی که نمایشگاه کتاب باید محلی برای عرضه کتاب هایی باشد که به نوعی تخصصی و کمیاب هستند ویا دیگر چاپ نمی شوند ویا کتاب های روز دنیا باشند و یا حداقل حاوی دستاوردی جدید باشند. اینکه هرسال کتاب هایی که در هر کتابفروشی پیدا می شود را در غرفه های نمایشگاه عرضه کنیم به فرهنگ سازی در حوزه کتاب کمکی نمی کند. نمایشگاه کتاب تنها 10 روز درطول سال برگزار می شود، درحالی که در355 روز دیگر اهالی کتاب به حال خود رها می شوند، لذا مدیران فرهنگی کشور باید برنامه ای برای رونق کتابفروشی در ایران و به دنبال آن گسترش فرهنگ کتاب خوانی را مدنظر قرار دهند. ما مدام از آمارهای چند دقیقه ای مطالعه درکشور شکوه می کنیم، اما به این نکته اشاره ای نداریم که مردم درهر در منطقه ای ازپایتخت که زندگی می کنند یک کتابفروشی را در اطراف خود نمی بیند و چشمشان هم به کتاب نمی افتد و اگر هم میل یا نیازی به کتاب داشته باشند مجبورند مسافتی طولانی را طی کنند تا خود را به کتابخانه ای ویا میدان انقلاب برسانند. وضعیت شهرستان ها که دیگرمشخص است...!! لذا ماباید به جای بازارسازی برای کتاب، فکری به حال زیرساخت ها وسیاست های فرهنگی بکنیم که مردم کتاب را در دسترس خود داشته باشند. اینکه ما هرساله با راه اندازی نمایشگاه به دنبال تجارت فرهنگی باشیم و درکنارهمه تفریحات دیگر، مردم چهار تا کتاب هم بخرند و معلوم هم نیست این کتاب ها را بخوانند یا نخوانند، اقدام درخوری در زمینه کمک به فرهنگ کتاب و کتاب خوانی نیست. مسلما افزایش تعداد کتابفروشی ها و کتابخانه ها در دسترس مردم آرام آرام گرایش به سمت خرید کتاب را فراهم می سازد. به این ترتیب می توان کتاب را به سبد خرید خانواده ها افزود. *** روزنامه آفرینش

دیدگاهتان را بنویسید