95859

بررسی مشکلات صنعت طلا و جواهر

دنیای معدن -خوشه های صنعتی مجموعه ای از واحدهای تولیدی فعال و همگن هستند که در یک منطقه جغرافیایی خاص فعالیت کرده و با کمک سازمانها و انجمنهای صنفی و صنعتی، تشکیل یک شبکه می دهند تا بتوانند توانمندیها و ظرفیتهایشان را افزایش دهند.

فرایند کار خوشه های صنعتی که گاه به آنها خوشه های کسب و کار نیز گفته می شود به ترتیب با شناسایی، امکان سنجی و مطالعه شناختی آغاز می شود تا شناختی از صنعت مورد نظر حاصل گردد.
این کار توسط یک شخص حقیقی به نام 'عامل توسعه' خوشه صنعتی انجام می شود و بعد از آن طی حدود سه سال از طریق شناختی که نسبت به آن صنعت پیدا شده برنامه های عملی شکل می گیرد که از جنس تولید و مسایل آموزشی است.
وقتی از خوشه ها و بطور مثال خوشه صنعتی طلا و جواهرات صحبت می شود همه واحدهای سنگ، واحدهای جواهرسازی و طلاسازی به عنوان ذی نفعان این خوشه بوده و تمام نهادهایی که در اطراف خوشه هستند نهادهای پشتیبان محسوب می شوند.
تاکنون در خراسان رضوی 19 خوشه صنعتی شناسایی و برای 14 خوشه نیز امکان سنجی و طرح مطالعاتی فراهم شده است. از این تعداد نیز مطالعات پنج خوشه خاتمه یافته و یک پروژه با عنوان 'خوشه فرش' هنوز در دست مطالعه است.

* جایگاه خوشه صنعتی طلا و جواهرات در خراسان رضوی
خوشه صنعتی طلا و جواهرات از جمله خوشه های صنعتی فعال در خراسان رضوی است. برخلاف استانهای دیگر که بیشتر در زمینه زیورآلات طلا فعالیت دارند اکثر واحدهای تولیدی صنف طلا و جواهر خراسان رضوی در زمینه جواهرات فعال هستند.
یادآوری این امر ضروری است که در این بحث وقتی سخن از جواهرات می شود منظور سنگ به اضافه فلز است اما وقتی سخن از زیورآلات طلایی است فقط طلا مد نظر است.
75 درصد واحدهای تولیدی استان خراسان رضوی و شهر مشهد بر خلاف اصفهان، یزد و تهران جواهرساز هستند، نه طلا ساز.
هم اکنون 16 هزار و 100 نفر بطور مستقیم و 48 هزار و 300 نفر به شکل غیرمستقیم در صنف طلا و جواهر خراسان رضوی فعالیت دارند.
دو انجمن، دو اتحادیه، دو تعاونی و دو شبکه نرم برای بازاریابی و طراحی در این عرصه ایجاد شده لذا توان و ظرفیت خوبی در خراسان رضوی وجود دارد که بناست در قالب شهرک طلا و جواهر ساماندهی شود.
پس از سه سال کار توسعه در خوشه صنعتی طلا و جواهرات خراسان رضوی هم اینک سه واحد تولیدی و هشت واحد خدماتی در این خوشه صنعتی شکل گرفته اند. در آغاز راه افتادن خوشه صنعتی طلا و جواهرات جز اتحادیه مرتبط هیچ سازمان دیگری وجود نداشت ولی هم اکنون 11 سازمان با مسائل این خوشه صنعتی درگیر هستند.
مسائل و مشکلات این خوشه صنعتی مشهد با حضور مسعود اصغریان مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی خراسان رضوی، محمدجواد پیش بین مدیر توسعه خوشه صنعتی طلا و جواهرات مشهد و دبیر کانون ملی هماهنگی دانش و صنعت فیروزه و سنگهای قیمتی، عبدالصمد رحیمی مقدم رئیس اتحادیه صنف فیروزه و عقیق تراش و عقیق فروش مشهد، باقر معبودی نژاد رئیس اتحادیه طلا و جواهرات مشهد، محمدرضا وفادار نایب رئیس اتحادیه طلا و جواهرات مشهد و جواد دریادل کارشناس خوشه های صنعتی شرکت شهرکهای صنعتی خراسان رضوی در میزگرد ایرنا در مشهد به بحث و تبادل نظر گذاشته شد.

* نگاهی به گذشته و حال صنعت طلا و جواهر
رئیس اتحادیه طلا و جواهرات مشهد گفت: ایران اگر نگوییم نخستین ولی یکی از خاستگاههای اصلی صنعت طلا و جواهر در جهان است لذا در گذشته ایرانیان از بهترین صنعتگران در عرصه طلا و جواهر بوده اند.
باقر معبودی نژاد افزود: اما متاسفانه به نقطه صفر رسیده ایم و هم اکنون از استان خراسان رضوی هیچگونه صادراتی در این زمینه انجام نمی شود.
وی گفت: این در حالی است که هم اینک به عنوان مثال در شهرک طلا و جواهر استانبول در کشور ترکیه فعالیت خیلی گسترده ای صورت می گیرد زیرا با غفلت ما، آنا به مراحل پیشرفته ای رسیده اند.
رئیس اتحادیه طلا و جواهرات مشهد افزود: این در حالی است که بازارهای خوبی برای صادرات طلای ایران وجود دارد چنانکه روسای اتحادیه های طلا و جواهر شهرهای هرات و کابل افغانستان در سفر به مشهد اعلام کردند سالانه 15 تن محصولات طلای ما را خواستار هستند.
وی ادامه داد: تشابهات فرهنگی ایران و افغانستان به خصوص نزدیکی هرات با خراسان رضوی موجب شده ذوق و سلیقه یکسانی میان مردم دو کشور وجود داشته باشد لذا باید از این فرصت نهایت بهره برداری را کرد.
رئیس اتحادیه طلا و جواهرات مشهد گفت: مدعی هستیم بعد از نفت بهترین صادرات اشتغالزا و ارزآور، صنعت طلا و جواهر است.
نایب رئیس اتحادیه طلا و جواهرات مشهد نیز گفت: یکی از اهداف جمهوری اسلامی ایران کاهش و قطع وابستگی کشور به نفت است لذا باید دیدها را نسبت به صادرات عوض کرد.محمدرضا وفادار افزود: جهتگیری نسبت به طلا، جواهر و سنگهای قیمتی باید در مسیر صادرات سازماندهی و در مورد رفع موانع در تمامی صنایع از جمله طلا و جواهر کارگروههایی تشکیل شود.
وی ادامه داد: صنعت طلا و جواهر صنعتی است که به حمل و نقل سنگین از جمله قطار، کشتی و فضای بزرگ برای تولید نیاز ندارد.
او گفت: بدون دستگاههای خیلی پیشرفته و با حمایت جزئی و در حد یک نورد می توان درصد بالایی صنایع دستی تولید کرد که اگر حمایت شود می توان روزانه یک کیلوگرم طلا را در یک کارگاه 10 مترمربعی با پنج نفر شاغل تولید شود.
وفادار افزود: در همین راستا طبیعی است که اگر تولید زیورآلات طلا و جواهرات حمایت شود بازار داخلی اشباع شده و نسبت به صادرات احساس نیاز می شود.
عامل توسعه خوشه صنعتی طلا و جواهرات خراسان رضوی نیز می گوید هدف نهایی و غایی همه ما ایجاد اشتغال مولد و ارزش افزوده برای کشور است لذا نباید هیچ تعصبی بر روی طلا و یا نقره داشته باشیم.
جواد پیش بین افزود: هم اکنون بخش اعظم تولیدات این حوزه در تایلند و ترکیه به نقره اختصاص دارد. وی گفت: هم اکنون از وجود صنعتگران نقره سازی در مشهد برخورداریم که قادر هستند هر سرویس ظریفی را در خوشه جواهرات تولید کنند که با طلا قابل مقایسه است.

* عقب ماندگی در فناوری
رئیس اتحادیه طلا و جواهرات مشهد در ادامه میزگرد ایرنا گفت: اعتراف می کنیم مصنوعات لوکسی که قبلا در ایران تولید می شد هم اکنون تولید نمی شود.
معبودی نژاد افزود: ارائه مصنوعات لوکس در صنعت طلا و جواهر مستلزم دستگاهها و فناوری روز است که ما فاقد آن هستیم. وی ادامه داد: به همین خاطر هم اینک مصنوعات لوکس طلا و جواهرات از طریق قاچاق تامین می شود در حالی که می توان با توسعه و روزآمد نمودن فناوری کارگاهها جلوی این واردات بی رویه را گرفت.
عامل توسعه خوشه صنعتی طلا و جواهرات خراسان رضوی هم در این خصوص گفت: ضعف فناوری یکی از نقاط فشار بر این صنعت و خوشه صنعتی بوده و است که برای حل این معضل با کمکهای اتحادیه و بقیه فعالان این عرصه در چهار سال توسعه خوشه قریب به 150 میلیارد ریال ماشین آلات جدید تولید وارد خوشه جواهرات مشهد شد.
پیش بین افزود: گرچه این دستگاهها هم اکنون در جای جای مشهد کار می کنند ولی مهمتر از آن فرهنگ استفاده از این فناوری بود که در جواهرسازان ما به وجود آمد و موجب شد خودشان را به سمت به روز شدن پیش ببرند.
وی بر خلاف نظر رئیس اتحادیه طلا و جواهرات مشهد گفت: هم اکنون محصولات تولیدی جواهرات مشهد با کارهای ایتالیایی خیلی زیبا، رقابت می کند.
عامل توسعه خوشه صنعتی طلا و جواهرات خراسان رضوی افزود: به عنوان مثال من سه سرویس طلا و جواهر ساخت مشهد را تمام کردم و به شکل ناشناس، سفارش ساخت نمونه آن را به بازار تهران دادم اما همکاران تهرانی اعلام کردند این کار خارجی است و نمی توانند از روی آن بسازند.
وی تاکید کرد: همین امر مزیت خوبی برای صنعتگران و خوشه صنعتی طلا و جواهرات مشهد به شمار می آید.

* فقدان صادرات عامل نابودی صنعت
کارشناس خوشه های صنعتی شرکت شهرکهای صنعتی خراسان رضوی در ادامه میزگرد ایرنا در مشهد گفت: اگر مسوولان به صادرات اهمیت ندهند صنعت طلا و جواهر در درازمدت نابود خواهد شد زیرا حتی اگر به فعالان خوشه جواهرات دیکته شود که فقط در بازار داخلی کار کنند، بعد از آن شاهد ورود رقیبان خارجی به بازار خواهیم بود.
جواد دریادل افزود: فعالان تجاری و صنعتی ما با بازارهای جهانی ارتباط کمی دارند لذا به تدریج دانش و اطلاعاتشان از نوآوریهای روز دنیا کم می شود و توان رقابت را از دست می دهند و بعد از گذشت چند سال رقیبان در بازار داخلی ورود پیدا می کنند مثل اتفاقی که همین الان در خوشه مبل سازی خراسان رضوی افتاده است.
وی ادامه داد: بعد از اینکه در صادرات مبلمان به فعالان این عرصه کمک نشد رقبایی مثل ترکیه وارد بازار ایران شدند و بدتر آن است که وقتی رقیب وارد منطقه جغرافیایی ما شد خارج کردنش هزینه بیشتری دارد.
کارشناس خوشه های صنعتی شرکت شهرکهای صنعتی خراسان رضوی گفت: همین اتفاق برای صنعت پوشاک نیز افتاد لذا اگر به صنعت جواهرات کمک نشود سرنوشت آن مشابه صنعت پوشاک خواهد بود.
وی افزود: تمام خوشه های صنعتی مشکلات مشابه دارند مثلا در خوشه کفش گفته می شود رقیب چینی دارد در صورتی که صنعت کفش ایران توان رقابت دارد زیرا حتی بالاتر از چین قرار دارد اما بی توجهی مسوولان نسبت به صادرات و کمک و حمایت منجر به شکست صنعتگران می شود.

دیدگاهتان را بنویسید