تب داغ نقره گرانقیمت
دنیای معدن- علی قاسمی : در آستانه بازگشایی بازارهای جهانی در روز دوشنبه، نقره بار دیگر به یکی از حساسترین داراییهای بازارهای کالایی تبدیل شده است؛ فلزی که همزمان نقش پناهگاه تورمی، خوراک صنایع پیشرفته و شاخصی برای سنجش انتظارات سرمایهگذاران را بازی میکند.
به گزارش دنیای معدن، رشد تقاضای صنعتی ناشی از توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی و صنایع نیمهرسانا از یک سو و نگرانی درباره کند شدن اقتصاد جهانی و سیاستهای پولی بانکهای مرکزی از سوی دیگر، بازار نقره را در وضعیت متناقضی قرار داده است. در ایران نیز انعکاس این تحولات در صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر نقره بهوضوح دیده میشود؛ صندوقهایی که بخش عمده دارایی آنها را گواهی سپرده نقره بورس کالا تشکیل میدهد و به همین دلیل تغییرات قیمت جهانی و نرخ ارز بهصورت مستقیم بر خالص ارزش داراییهای آنها اثر میگذارد. با این حال حباب بزرگ صندوقهای نقره به یکی از بحثهای مهم این بازار تبدیل شده است؛ اکنون این پرسش مطرح میشود که چرا با وجود حباب بزرگ صندوقهای نقره همچنان روند ورود پول به ETFهای نقره ادامه دارد؟
امیدواری نقره در میانه بحران
بازار جهانی نقره در آغاز معاملات روز دوشنبه با جهش بیش از ۲درصدی قیمت همراه شد که در میان سایر کامودیتیها بینظیر بود. بازار این فلز در شرایطی بازگشایی میشود که سرمایهگذاران با دو متغیر دست و پنجه نرم میکنند؛ از یک سو ترس از کند شدن رشد اقتصاد جهانی و کاهش تقاضای مصرفی و از سوی دیگر افزایش تقاضای ساختاری برای نقره در صنایع انرژی و فناوری بر روند دادوستدها سایه افکنده است. طی ماههای گذشته نقره تحتتاثیر سیاستهای انقباضی بانکهای مرکزی بزرگ جهان، بهویژه فدرالرزرو آمریکا، نوسانات شدیدی را تجربه کرده است. نرخهای بهره بالا اگرچه بخشی از سرمایههای سفتهبازانه را از بازار فلزات گرانبها خارج کرد، اما همزمان نگرانی از تداوم تورم و شکنندگی بازار بدهی آمریکا باعث شد نقره جایگاه خود را بهعنوان یک دارایی پوششدهنده ریسک حفظ کند.
در بازارهای آسیایی، چین همچنان بازیگر تعیینکننده سمت تقاضا باقی مانده است. سیاستهای حمایتی دولت چین برای توسعه زیرساختهای انرژی خورشیدی و خودروهای برقی، مصرف صنعتی نقره را در سطح بالایی نگه داشته و همین موضوع اجازه نداده فشار رکودی، قیمتها را بهطور پایدار وارد فاز نزولی کند. در اروپا نیز بحران انرژی که از سالهای قبل آغاز شد، باعث شده سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر شتاب بیشتری بگیرد و این روند به معنای مصرف بیشتر نقره در زنجیره تولید پنلهای خورشیدی و تجهیزات الکترونیکی است.
با وجود این، معاملهگران کوتاهمدت همچنان با احتیاط عمل میکنند. نسبت طلا به نقره در هفتههای اخیر در محدودهای قرار گرفته که نشان میدهد بازار هنوز نسبت به پایداری رشد نقره اطمینان کامل ندارد. هر زمان نگرانیهای ژئوپلیتیک افزایش یافته، سرمایهها بیشتر به سمت طلا حرکت کرده و نقره به دلیل ماهیت صنعتی خود از این جریان عقب مانده است. اما در دورههایی که انتظارات رشد اقتصادی تقویت شده، نقره توانسته عملکردی سریعتر و پرشتابتر از طلا ثبت کند.
یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر بازار نقره در سال ۲۰۲۶، وضعیت موجودی انبارهای جهانی و زنجیره عرضه است. طی دو سال اخیر کاهش سرمایهگذاری در برخی معادن آمریکای لاتین و افزایش هزینه استخراج باعث شد بازار بارها با نگرانی کمبود عرضه مواجه شود. همین عامل موجب شده هر نشانهای از افزایش تقاضای صنعتی به جهشهای سریع قیمتی منجر شود. در چنین شرایطی صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر نقره و بازار مشتقات نیز نقش مهمی در تشدید نوسانات پیدا کردهاند.
برای سرمایهگذاران ایرانی، بازار جهانی نقره بهطور مستقیم بر ارزش گواهیهای سپرده نقره در بورس کالا و در نتیجه بر صندوقهای نقره اثر میگذارد. رشد همزمان نرخ جهانی نقره و نرخ ارز در داخل ایران میتواند بازدهی صندوقهای نقره را بهشدت افزایش دهد، اما همین وابستگی دوگانه باعث میشود دورههای اصلاح قیمت نیز بسیار سنگین و فرسایشی باشد. در فضای فعلی، چشمانداز میانمدت نقره همچنان صعودی ارزیابی میشود، زیرا تقاضای صنعتی ساختاری در حال افزایش است، اما در کوتاهمدت بازار بیش از هر چیز به تصمیم بانکهای مرکزی و سرعت رشد اقتصاد جهانی واکنش نشان خواهد داد.
تخلیه حباب نقره؟
بازار صندوقهای نقره در ایران اکنون بیش از هر زمان دیگری به رفتار بازار جهانی فلزات گرانبها گره خورده است. ساختار دارایی این صندوقها نشان میدهد بخش اصلی پرتفوی آنها از گواهی سپرده نقره تشکیل شده و به همین دلیل هر تغییر در قیمت جهانی نقره یا نرخ ارز به طور مستقیم بر خالص ارزش داراییهای صندوقها اثر میگذارد. بررسی ترکیب دارایی صندوقهای فعال نشان میدهد بهطور میانگین ۹۴ درصد دارایی آنها در گواهی سپرده نقره متمرکز شده و تنها ۶ درصد به سایر داراییها اختصاص دارد. این تمرکز بالا باعث شده صندوقهای نقره به ابزاری برای سرمایهگذاری مستقیم بر قیمت نقره تبدیل شوند و انعطاف کمی برای مدیریت ریسک داشته باشند. برخی از صندوقهایی که جدید پذیرهنویسی شدهاند، هنوز اقدام به خرید گواهی نکردهاند.
در میان صندوقهای موجود، تفاوت مهمی در میزان حباب اسمی، حباب ذاتی و حباب واقعی دیده میشود. صندوق «نقرین» با وجود آنکه تنها ۲۵ درصد از دارایی خود را به گواهی نقره اختصاص داده و ۷۵ درصد داراییهای دیگری در پرتفوی دارد، دارای حباب واقعی ۹درصدی است. این موضوع نشان میدهد قیمت معاملاتی واحدهای صندوق فاصله معناداری با ارزش خالص داراییها پیدا کرده و بخشی از تقاضا در آن ناشی از انتظارات هیجانی است. در مقابل صندوقهایی مانند «نقران» و «سیمین» که صد درصد دارایی خود را در گواهی نقره سرمایهگذاری کردهاند، حباب واقعی حدود ۱۷ و ۱۴ درصدی دارند؛ اعدادی که نشان میدهد بازار حاضر است واحدهای این صندوقها را با قیمتی بالاتر از ارزش ذاتی خریداری کند.
در این میان «نقرفام» وضعیت متفاوتی دارد. این صندوق فاقد گواهی سپرده نقره است و تمام دارایی آن در سایر بخشها نگهداری میشود، اما حباب اسمی و واقعی آن هر دو در سطح ۱۳ درصد قرار گرفتهاند. پذیرهنویسی این صندوق در هفتههای اخیر و ورود هیجانی سرمایه به صندوقهای جدید سبب شده تا حباب اسمی این صندوق عدد بالایی را به خود اختصاص دهد.
نکته مهم در ارزیابی حباب صندوقهای نقره، تفاوت میان حباب اسمی و حباب واقعی است. حباب اسمی معمولا ناشی از فاصله قیمت بازار با خالص ارزش روز داراییهاست، اما حباب واقعی زمانی شکل میگیرد که قیمت گواهی سپرده نقره در بورس کالا با ارزش ذاتی آن فاصله داشته باشد و ترکیب حباب ذاتی و اسمی در حباب واقعی صندوقها عیان شود. در شرایطی که بازار جهانی نقره وارد فاز صعودی میشود، سرمایهگذاران داخلی اغلب با شتاب بیشتری وارد صندوقها میشوند و همین مساله باعث میشود قیمت واحدها جلوتر از رشد واقعی ارزش داراییها حرکت کند.
وابستگی شدید صندوقهای نقره به گواهی سپرده بورس کالا، مزیت و تهدید را همزمان ایجاد کرده است. مزیت از آن جهت که سرمایهگذار بدون نیاز به نگهداری فیزیکی فلز میتواند از رشد قیمت نقره منتفع شود و تهدید از آن رو که نقدشوندگی محدود گواهیها در دورههای اصلاح بازار میتواند فشار فروش سنگینی ایجاد کند. در صورتی که بازار جهانی نقره در ماههای آینده وارد فاز اصلاح شود یا نرخ ارز داخلی ثبات پیدا کند، بخشی از حباب موجود در صندوقها تخلیه خواهد شد. اما اگر روند صعودی جهانی ادامه پیدا کند، احتمال شکلگیری موج تازهای از ورود سرمایه و بزرگتر شدن شکاف میان قیمت تابلو و ارزش ذاتی صندوقها وجود دارد. صندوقهای نقره در ایران دیگر تنها ابزار سرمایهگذاری کالایی نیستند، بلکه به شاخصی از انتظارات تورمی و رفتار هیجانی سرمایهگذاران تبدیل شدهاند. همین موضوع سبب میشود تحلیل آنها بدون توجه همزمان به بازار جهانی نقره، نرخ ارز، وضعیت گواهی سپرده بورس کالا و جریان نقدینگی داخلی امکانپذیر نباشد.
دیدگاهتان را بنویسید