88960

باطله های معدنی، دورریز نیستند

دنیای معدن -تولید ضایعات و باطله های معدنی امروزه به عنوان یکی از چالش های معدنکاری به شمار می آید. به همین منظور بسیاری از کشورهای پیشرفته و صنعتی برای حل این موضوع از فناوری ها و دانش نوین برای بازگرداندن آنها به چرخه تولید کمک گرفته اند.

به گزارش دنیای معدن، از طرف دیگر نگهداری از باطله ها و ضایعات معدنی موضوع دیگری است که برخی از کشورهای معدنی با وجود هزینه نگهداری که باطله ها به دنبال دارد نسبت به آن اقدام می کنند. چرا که با گذر زمان ذخایر معدنی رو به اتمام رفته و باطله ها و ضایعات معدنی که بخش عمده ای از آن مواد معدنی با عیار پایین است دارای ارزش می شوند و با کمی فرآوری و تغییر می توان از آنها در صنایع مختلف استفاده کرد.

میزان باطله ها در معادن متفاوت است
حسین اکبری، مدیر معدن سنگ آهن گل گهر درباره ضایعات و باطله هایی که در حین استخراج مواد معدنی تولید می شود اظهار کرد: نکته ای که درباره تولید باطله های معدنی و ضایعات آن وجود دارد این است که نمی توان آن را مختص یک ماده معدنی خاص دانست. نوع قرارگیری ماده معدنی و عمق آن در هنگام استخراج میزان باطله ها را تعیین خواهد کرد. به این ترتیب که هر قدر ماده معدنی و توده آن در عمق قرار گرفته باشد باید میزان بیشتری باطله به وسیله معدنکار برداشته شود تا به ماده معدنی برسد.
وی در ادامه به میزان باطله هایی که در مجموعه معادن گل گهر تولید می شود، اشاره کرد و افزود: میزان باطله تولید شده در معادن گل گهر که شامل ۶ معدن است با یکدیگر متفاوت بوده و یکسان نیست. معدن شماره یک آن کمترین باطله را دارد و به ازای استخراج هر تن ماده معدنی ۱/۶ تن باطله معدنی تولید می شود. در معدن شماره ۳ برای استخراج هر تن ماده معدنی حدود ۳/۸ تن باطله برداشته شود و هرچه جلوتر می رویم میزان باطله ها بیشتر می شود تا جایی که در معدن ۴ گل گهر نسبت ماده معدنی به میزان باطله های خارج شده از آن یک به ۸ است. یعنی به ازای استخراج یک تن سنگ آهن ۸ تن باطله و ضایعات معدنی تولید می شود.
اکبری بیان کرد: با وجود بالا بودن میزان ضایعات هنگام برداشت از معادن، بازهم استخراج برخی از مواد معدنی با صرفه اقتصادی همراه است.
وی به نوع باطله ها و ضایعات معدنی اشاره کرد و گفت: باطله های سنگ آهن یا خود سنگ آهن است یا باطله هایی است که هنگام فرآوری آنها تولید می شود. اما این موضوع در مورد دیگر کانی های معدنی متفاوت است به عنوان مثال در زمینه کانی مس میزان باطله و نوع آنها به گونه ای دیگر تعیین می شود.


باطله فلزات گرانبها بیشتر است
وی در ادامه افزود: برای استفاده و بکارگیری مواد معدنی در صنعت نیاز است تا کانی به عیار مشخصی برسد که این موضوع از طریق فرآوری مواد معدنی در کارخانه ها انجام می شود.
به عنوان مثال زمانی می توان از سنگ آهن در صنایع فولادی استفاده کرد که عیار آن ۶۰درصد باشد و این موضوع تنها از طریق عملیات فرآوری انجام می شود. زمانی که مواد معدنی همچون سنگ آهن، مس، سرب و روی و دیگر کانی ها وارد کارخانه فرآوری می شوند از آنها کنسانتره تولید شده و مابقی به باطله تبدیل می شوند. باطله های تولید شده از کارخانه های فرآوری ممکن است خطراتی را برای محیط زیست به وجود بیاورد. چراکه برای انجام عملیات فرآوری از مواد شیمیایی استفاده می شود و اثر آنها روی باطله ها باقی می ماند.
اکبری اظهار کرد: ازجمله مواد معدنی که باطله های آنها برای محیط زیست مضر بوده، مس و طلا است. چرا که برای فرآوری آنها نیز از مواد شیمیایی استفاده می شود. خاک مس با عیار یک درصد وارد کارخانه فرآوری می شود و لازم است تا عیار آن به ۳۰ درصد برسد و به این ترتیب به ازای یک تن خوراک واردشده به کارخانه باطله بیشتری تولید خواهد شد. از طرفی می توان گفت که طلا، مس، تیتانیوم، وانادیوم و دیگر کانی های فلزی که بیشتر در چرخه طبیعت یافت می شوند و میزان ماده معدنی در هر تن از کانسنگ آنها رقم پایینی را به خود اختصاص می دهد میزان باطله بیشتری نسبت به سرب و روی و سنگ آهن و... تولید می کنند.
مدیر معدن شرکت سنگ آهن گل گهر بیان کرد: باطله های معدنی که از کارخانه های سنگ آهن خارج می شود عیاری بین ۱۲ تا ۱۵ دارد که می توان در آینده از آنها استفاده کرد که هم اکنون ارزش اقتصادی برای تولیدکنندگان و صنایع مصرف کننده ندارد که بخواهند نسبت به فرآوری آن با فناوری های نوین اقدام کنند. به همین دلیل باطله های به وجود آمده از فرآوری سنگ آهن را در یک مکان مشخص جمع آوری می کنند تا در آینده با استفاده از فناوری های نوین یا تغییرات قیمتی که به وجود می آید نسبت به فرآوری آن اقدام کنند. از طرفی ممکن است که برخی مواد معدنی همچون «تالک» در این باطله ها وجود داشته باشد که تشخیص و جداسازی آن نیازمند سرمایه گذاری دوباره و در اختیار داشتن دانش فنی است. درحال حاضر مرکز تحقیقات مجتمع گل گهر درحال بررسی و انجام مطالعات و آزمایش روی باطله های معدنی است.
وی در ادامه افزود: برای استحصال و فرآوری مواد موجود در باطله های معدنی ۲ موضوع را باید مورد توجه قرار داد. یکی وجود مواد معدنی با ارزش اقتصادی و دیگری صرفه و توجیه اقتصادی برای فرآوری و استحصال آنها. چراکه برای فرآوری این مواد نیازمند سرمایه گذاری های کلان است و در صورتی که استحصال آنها صرفه اقتصادی نداشته باشد به ضرر سرمایه گذار تمام خواهد شد.


استخراج بیشتر، باطله بیشتر
فیروز علی نیا؛ عضو هیات علمی دانشگاه امیرکبیر نیز درباره باطله و ضایعات معدنی گفت: زمانی که میزان استخراج از یک ماده معدنی افزایش پیدا می کند میزان باطله های تولید شده نیز همان قدر بیشتر می شود.
در حال حاضر بیشترین مواد معدنی که در کشور استخراج می شود سنگ آهن و مس است. اما آنچه درباره باطله های معدنی باید مورد توجه قرار گیرد مواد همراه با آنها است که می توانند برای محیط زیست مشکل ساز شوند. به عنوان مثال باطله هایی که هنگام استحصال طلا تولید می شود به دلیل وجود برخی عناصر شیمیایی لازم است تا در سدهای خاصی نگهداری شوند و از ورود آنها به آب های زیرزمینی جلوگیری شود.
وی در ادامه با اشاره به اینکه باطله های معدنی می تواند در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گیرد، افزود: باطله های حاصل از استخراج معادن سنگ آهن با عیار پایین را می توان در صنایع مختلفی همچون سیمان سازی مورد استفاده قرار داد اما برای این منظور نیاز است تا عملیات فرآوری روی آن انجام شود.
وی یکی از اهداف نگهداری باطله های سنگ آهن را این موضوع دانست که در آینده امکان استفاده از آنها در صنایع مختلف فراهم شود. به عنوان مثال باطله هایی که از یک معدن مس در ۵۰ سال گذشته باقیمانده امروزه به عنوان ماده معدنی مورد استفاده قرار می گیرد. چراکه با گذر زمان، میزان ذخیره های معدنی رو به اتمام می رود و باطله هایی که در گذشته به دلیل عیار پایین استفاده نمی شدند، به عنوان ماده معدنی دوباره به چرخه تولید بازگشته و با فرآوری زمینه برای استفاده دوباره از آنها فراهم می شود. البته باید توجه کرد که نگهداری از باطله های معدنی نیازمند رعایت ضوابط و مقررات زیست محیطی است تا لطمه ای به طبیعت و محیط زیست وارد نشود.
وی افزود: تولیدکنندگان و مصرف کنندگان معدنی ناچارند تا باطله های معدنی را نگهداری کنند اما برای نگهداری از آنها لازم است تا در هنگام انجام مطالعات فنی و اقتصادی میزان هزینه هایی که برای نگهداری باطله ها صرف می شود را محاسبه کرده و با آگاهی کامل نسبت به دپو کردن آنها اقدام کرد.

دیدگاهتان را بنویسید