78126

تأثیر سرمایه گذاری چینی ها را در کشور های معدن خیز بررسی می کند

همکاری ایران و چین در افریقای جنوبی ، شاید وقتی دیگر

دنیای معدن -قوانین سخت زیست محیطی در چین فعالیت های معدنی در این کشور را محدود کرده است ، به همین دلیل برخی از سرمایه گذاران چینی به دنبال حضور هرچه بیشتر در افریقای جنوبی هستند.

در همین رابطه ایران با توجه به در اختیار داشتن ذخایر معدنی فراوان تجربه خوبی در زمینه فعالیت های معدنی دارد در نتیجه می تواند همکاری خوبی با کشور چین در معادن افریقای جنوبی داشته باشد، با این وجود فعالان بخش معدن معتقدند به علت اولویت بندی متفاوت چین در رابطه با سرمایه گذاری به ویژه در معادن سنگ آهن کشورهای افریقایی از جمله اتیوپی ، نیجریه ، آنگولا، موریتانی ، تانزانیا و کنیا انجام فعالیت های مشترک معدنی ایران و چین در کشورهای افریقایی در شرایط کنونی بعید بوده و نیاز به مذاکرات و کار کارشناسی بیشتری دارد.

کاهش سرمایه گذاری خارجی در چین اصلاحات در نظر گرفته شده توسط دولت چین در سال 2013م موجب تعدیل و کاهش نرخ رشد اقتصادی کشور به 7/4 درصد در سال گذشته شد که پایین ترین سطح از سال 1990م تاکنون است .

انتظار می رود که رشد اقتصادی در سال 2015م کاهش بیشتری پیدا کرده و به گزارش صندوق بین المللی پول به 6/8درصد برسد چون پکن می خواهد برای رسیدن به یک اقتصاد کارآمد و پایدار از میزان ظرفیت مازاد خود کاسته و مسائل آلودگی هوا را کاهش دهد. به طور کل میزان سرمایه گذاری مستقیم خارجی کشور در نیمه نخست سال 2014م به 31 میلیارد دلار کاهش یافت که 17 درصد نسبت به سال قبل آن در گزارش اخیر سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (اوای سی دی ) کاهش پیدا کرده است . در سال گذشته میزان اعتبارات بخش فلزات چین کاهش پیدا کرده و بسیاری از شرکت ها از اهداف توسعه جهانی خود دور شدند.

اگرچه کاهش قیمت های سنگ آهن در سال 2014م باعث شد که حاشیه سود (مارجین ) فولادسازان این کشور که از ظرفیت بازار رنج می برند افزایش پیدا کند اما بانک های چینی در دادن وام به فولادسازان بسیار محتاطانه عمل می کنند چون تعدادی از فولادسازان در بازپرداخت اقساط وام تخطی کردند. از سویی دیگر مقررات سخت زیست محیطی در چین فعالیت کارخانه ها و معادن آلاینده را تغییر داده و آنها را به سمت فعالیت در خارج از کشور سوق داده است .

ماه گذشته اتاق بازرگانی چین برای واردات و صادرات مواد معدنی ، فلزات و مواد شیمیایی با نظارت وزارت بازرگانی چین دستورالعملی را برای مسئولیت های اجتماعی برای سرمایه گذاری معدنی در خارج منتشر کرد که در آن ضمن تشویق به سرمایه گذاری در خارج روی اصول جدید حقوق کارگری ، ملاحظات زیست محیطی و پایداری زنجیره های عرضه در بین شرکت های وابسته به اتاق مانند چالکو، چاینامین متالز، سی ان ام سی و سینواستیل در تمام پروژه های افریقایی تاکید کرده است .

کشور چین برای حضور موفق و سرمایه گذاری در پروژه های افریقایی نیازمند رشد اقتصادی است . به همین دلیل سال گذشته این کشور با بانک توسعه افریقا 2 میلیارد دلار سرمایه گذاری مشترک انجام داده تا بتواند زیرساخت های لازم برای اجرای پروژه در این مناطق را ایجاد کند. نکته جالب این است که با وجود بحران های سیاسی در بسیاری از کشورهای افریقایی و نیز سال آینده پرمشغله انتخابات ریاست جمهوری در کشورهایی با منابع غنی معدنی مانند گینه ، نیجریه ، تانزانیا و زامبیا هنوز از علاقه چینی ها به این قاره کاسته نشده است .

چین با سیاستی مشخص در حرکت است گفت وگو با اظهار کرد: کشور چین در بخش معدن با یک استراتژی مشخص و برنامه دقیق به ویژه در حوزه فولاد، حرکتی رو به جلو دارد. با توجه به اینکه سرمایه گذاری خارجی در چین جزو مسائل مهمی است که به صورت شفاف دیده می شود، اجرای قوانین زیست محیطی به صورت کامل نیز جزو برنامه های اصلی این کشور است به طوری که تا 2سال آینده قوانین زیست محیطی باید به طور کامل اجرا شود. محمدرضا بهرامن گفت :

اجرای قوانین زیست محیطی در پروژه های صنعتی نیازمند سرمایه گذاری بالایی است ، به همین دلیل ممکن است در سال های آینده بخشی از سرمایه گذاری های خارجی در چین با کاهش همراه شود. در نتیجه بخشی از تولیدات معدنی به ویژه فولاد در این کشور با کاهش مواجه می شود و این موضوع می تواند بازار آینده فولاد را تا حدودی از دست چین خارج کند. در پی چنین اتفاقی بازار برای حضور دیگر رقیبان چین در صنعت فولاد باز می شود. وی ادامه داد: با توجه به سختگیری های دولت چین در بخش قوانین زیست محیطی ، سرمایه گذاران این کشور نیز درحال حاضر تمایل دارند در قاره افریقا وارد فعالیت شوند،

در نتیجه می توان آینده خوبی را برای معدنکاری این منطقه پیش بینی کرد، زیرا سرمایه گذاری خوبی در این منطقه درحال شکل گیری است . عمده کشورهای قاره افریقا، کشورهای فقیر با منابع غنی معدنی هستند، در نتیجه سرمایه گذاری در این مناطق موجب رشد و توسعه آنها نیز خواهد شد.بهرامن با اشاره به منابع معدنی موجود در ایران نیز افزود: ما در جذب سرمایه گذاران به کشور باید اقدامات لازم را در اولویت قرار دهیم و در برنامه ریزی های بخش معدن به این نکته توجه داشته باشیم که آیا بازار فعلی که در چین برای مان فراهم است به ویژه در حوزه سنگ آهن ، در آینده نیز به شکل فعلی وجود خواهد داشت . با توجه به اقدامات چین و همچنین حضور کشورهای بزرگ مانند استرالیا و برزیل ما وضعیت خوبی در بازار آینده چین نخواهیم داشت ،

در نتیجه باید به فکر جذب سرمایه گذار در بخش معدن کشور باشیم . نایب رییس خانه معدن در ادامه بیان کرد: برای توسعه بخش معدن باید وارد بازارهای جدید شویم ، اصلی ترین فاکتور برای ورود به بازار های جهانی تکمیل زنجیره فولاد با تقویت تولید کنسانتره و گندله است . باتوجه به توانمندی های مان در تولید فولاد می توانیم بازار خوبی را از آن خود کنیم ، البته در این زمینه باید از فناوری های نوین دنیا استفاده کنیم .

وی با اشاره به رویکرد مثبت در مذاکرات هسته ای اظهار کرد: با حل مشکلات ناشی از تحریم ها می توان شاهد ورود سرمایه گذاران خارجی و به دنبال آن ورود فناوری به کشور باشیم . بخش معدن ایران در حوزه اکتشاف بسیار مشابه با بخش معدن کشورهای افریقایی است زیرا بیشتر اکتشافات ما به صورت سطحی است . این در حالی است که کشور چین در معادن افریقا به دنبال استخراج ذخایر از عمق بیش از 1500متر است .

بهرامن تصریح کرد: حضور در نشست های تخصصی و علمی نیز منجر به توسعه بخش معدن می شود. ایمیدرو نیز باید حضور خود در نشست های علمی بین المللی را تقویت کند. علاقه بانک های چینی برای سرمایه گذاری در افریقای جنوبی و سنگ آهن ایران درباره تغییر سیاست های چین در کاهش جذب سرمایه گذار خارجی و تاثیرآن بر فعالیت های معدنی این کشور به گفت : درست دهه 1990م بود که چین درهای کشور خود را بر روی سرمایه گذاری خارجی معادن خود باز کرد. به گفته طهرانی در طول دهه نخستین روند سرمایه گذاری شرکت های خارجی در معادن چین سرعت گرفت تا روند مدرنیزاسیون چین شدت یابد. بین سال های 2001 تا 2004م بود که تعداد پروژه های معدنی با سرمایه گذاری خارجی از 150 به 279 پروژه افزایش یافت که نویدبخش اقتصاد پویا بود.

متاسفانه با اتخاذ سیاست های انقباضی و تغییر سیاست های چین تعداد این پروژه ها در سال 2010م کاهش شدید 67 درصدی یافت و به 92 پروژه رسید. شرکت های بین المللی سیاست های معدنی متناقض و پیچیده چین را مانعی برای سرمایه گذاری خود احساس کردند، به ویژه توانایی نداشتن دولت چین برای ایجاد اعتماد متقابل بین سرمایه گذاران خارجی با سهامداران معدنی داخلی به این بحران دامن زد. هرچند کاهش رشد اقتصادی چین در سال های 2013 و 2014م باعث عقب نشینی بیشتر سرمایه گذاران خارجی شد ولی سرمایه گذاران خارجی همچنان با امید زیادی وارد این کشور پهناور شدند تا شاید از موقعیت های خاص معدنی آن بهره ببرند ولی افسوس که این امید به یأس تبدیل شد.

کیوان جعفری طهرانی اظهار کرد: هم اکنون با وجود این قوانین دست وپاگیر هنوز شرکت ها و بانک های کانادایی حاضر هستند در معادن چین سرمایه گذاری کنند تا با آوردن فناوری روز دنیا و تخصص و سرمایه باعث رشد و شکوفایی روزافزون این معادن شوند ولی پاره ای مسائل و دعاوی حقوقی که توسط سرمایه گذاران قبلی کانادایی با طرف های چینی به وجود آمده است باعث شده تا گروه بین المللی وکالت بیکر و مکنزی به امور دادرسی طرف های کانادایی و احقاق حق آنها از طرف های چینی بپردازد که همه این مسائل تاثیر منفی برای تمایل طرف های جدید کانادایی برای سرمایه گذاری در معادن چین خواهد شد.

تنها راه بازگشت سرمایه گذاران خارجی در بخش معدن چین شفاف سازی قوانین و ارائه اطلاعات درست زمین شناسی توسط دولت چین به آنهاست چراکه در گذشته گزارش هایی در رابطه با حضور معادن غنی با ذخایر خوب سنگ آهن و زغال سنگ به طرف های خارجی داده شده بود که در نهایت بعد از صرف وقت و هزینه زیاد مشخص شد تمامی این اطلاعات ناقص یا اشتباه است . وی درباره کاهش تسهیلات بانکی به فولادسازان چینی ، نیز افزود:

در حال حاضر حدود 5000 کارخانه فولاد که بیشترآنها ظرفیت تولید پایینی دارند در چین وجود دارد. بدیهی است کارخانه های فولاد کوچکتر روزبه روز مزیت رقابتی خود را به علت استفاده از فناوری های قدیمی تر با هزینه تولید و آلودگی هوای بیشتر وبازدهی پایین تر از دست می دهند. بانک های چینی تمایل کمتری به اعطای تسهیلات بانکی به فولادسازان کوچک دارند. در این زمینه دولت چین برای کاهش آلودگی هوای شهرهای صنعتی اقدام به بستن کارخانه های فولاد کوچک کرده است که این خود تاکنون باعث بیکار شدن 3 میلیون نفر شده است . جعفری طهرانی ادامه داد: براساس اعلام مقامات رسمی انجمن آهن و فولاد چین ، تولید فولاد خام چین در سال 2015م با یک درصد کاهش همراه خواهد بود که یکی از دلایل آن بسته شدن کارخانه های کوچک فولاد با ظرفیت تولید زیر یک میلیون تن است .

می توان گفت ، این تنها سالی است که تولید فولاد چین در یک دهه گذشته با رشد منفی روبه رو خواهد شد. در سال 2014م ، تولید فولاد چین رشد ناچیزی برابر 0/9 درصد داشته است در صورتی که برای سال 2013م نه تنها کاهش تولید نبود بلکه تولید فولاد خام چین افزایش 7/5درصدی داشته است . کاهش تولید فولاد چین به علت کم شدن پروژه های ساخت وساز و خانه سازی که هر یک به تنهایی 25 درصدی از بازار مصرف فولاد چین را شامل می شود، است . کشور چین در سال 2014م نیمی از فولاد جهان را تولید و مصرف کرد. درنتیجه به علت کاهش مصرف فولاد در داخل کشور، چین صادرات فولاد با قیمت های خیلی رقابتی را سرلوحه اهداف خود قرار داده است .

شاید بتوان گفت این بهترین دلیل برای اثبات این موضوع است که چین در حال تغییر سیاست های خود از دوران طلایی هو جین تائو که باور به استقلال روی منابع ، مواد خام و کالاهای صنعتی داشته است به عصر مائو تسه تونگ است . مدیرامور بین الملل انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان سنگ آهن ایران در پاسخ به این سوال که ورود چین به بخش معدن افریقا به دلیل مقررات زیست محیطی سخت در این کشور چه تغییراتی را در روند معدن کاری افریقای جنوبی ایجاد می کند، بیان کرد: افزایش آلودگی شهرهای صنعتی چین که با سونامی بیماری های مرگبارهمراه شده و موج نگرانی بین مردم ایجاد کرده ، دولت چین را مجبور به اعمال جرایم سنگین برای متخلفان کرده است .

معادن سنگ آهن چین روز به روز کارآیی خود را به علت عیار پایین و هزینه های سنگین استخراج از عمق 600 متری از دست می دهند. پر واضح است هزینه تولید فولاد از سنگ آهن کم عیار به مراتب بیشتر است واتلاف انرژی و آلودگی زیست محیطی بیشتری نیز ایجاد می کند. این ها دلایلی است که چین را علاقه مند به سرمایه گذاری در معادن سنگ آهن سایر کشورها به ویژه کشورهای افریقایی کرده است . وی افزود: دو بانک چینی به نام های بانک توسعه چین سی دی بی و بانک دولتی چین بیش از مابقی بانک ها علاقه مند به سرمایه گذاری در افریقای جنوبی هستند. در سال های 2010 تا 2012م چین بعد از استرالیا دومین سرمایه گذارخارجی درمعادن افریقای جنوبی به مبلغ 1/9 میلیارد دلار بوده است .

مبلغ سرمایه گذاری استرالیا در معادن افریقای جنوبی در طول سال های فوق 2/1 میلیارد دلار بوده در حالی که انگلستان با سرمایه گذاری 1/2 میلیارد دلاری خود رتبه سوم را از آن خود کرده است . با توجه به ذخایر غنی سنگ آهن در کشورهای افریقایی کل سرمایه گذاری چین در معادن افریقا افزون بر 4 میلیارد و 20 میلیون دلار است که دوباره بعد از انگلستان با سرمایه گذاری کل 4 میلیارد و 50 میلیون دلار در رتبه دوم قرار گرفته است .

به طور کلی تاکنون 2000 شرکت چینی در معادن غنی افریقا سرمایه گذاری کرده اند و این روند رو به رشد است . جعفری طهرانی درباره همکاری های ایران و چین در افریقای جنوبی ، اظهار کرد: با وجود علاقه مندی که از طرف ایران برای انجام فعالیت های معدنی در کشورهای افریقایی به ویژه گینه برای استحصال آلومینیوم از معادن بوکسیت وجود دارد ولی به علت اولویت بندی متفاوت چین در رابطه با سرمایه گذاری به ویژه در معادن سنگ آهن کشورهای افریقایی از جمله اتیوپی ، نیجریه ، آنگولا، موریتانی ، تانزانیا و کنیا انجام فعالیت های مشترک معدنی ایران و چین در کشورهای افریقایی بعید به نظر می رسد. واضح است برای عملی شدن این موضوع برخی از کشورهای افریقایی به ویژه افریقای جنوبی منتظر نتایج مذاکرات 1+5 هستند که در این صورت امکان جلب نظر طرف های چینی برای سرمایه گذاری مشترک در معادن کشورهای افریقایی که محصولات آنها مورد مصرف ایران است ، وجود خواهد داشت .

دیدگاهتان را بنویسید