گاز میدهیم و آب میخریم؟
هر روز پیشتر میآید. خشکسالی در سکوت هر روز به ایران نزدیکتر میشود و به نظر میرسد درست وقتی که همه ما خواب هستیم، کشور را درمینوردد.
بحران کمبود آب به تهدیدی برای امنیت جهان وبهانه نامریی برای آغاز جنگ تبدیل شده است. از کالیفرنیا در ایالات متحده تا خاورمیانه و کشور ما مناطق گستردهیی در حال خشک شدن هستند و میلیونها نفر از دسترسی به آب آشامیدنی محرومند. حتی مقامات اطلاعاتی امریکا و سازمانهای بینالمللی هم نسبت به کم شدن منابع آب هشدار دادهاند و متخصصان میگویند جهان بر لبه پرتگاه ایستاده است. روزنامه انگلیسی «گاردین» چندی پیش در گزارشی با اشاره به بحران آب در مناطق مختلف جهان نوشت که خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آسیا به دلیل مدیریت غلط در سالهای آینده با کمبود آب روبهرو میشوند. در این گزارش ایران هم جزو کشورهای درگیر با بحران آب ذکر شده است. بر اساس گزارش گاردین، آمار کاهش ذخایر آبی وحشتناک است. از سال 2003 تاکنون بخشهایی از ترکیه، سوریه، عراق و ایران که در کنار دجله و فرات هستند 144 کیلومتر مکعب ذخایر آبی خود را از دست دادهاند. طبق آمار، بخش کمی از کاهش آب به دلیل خشکسالی زمین در سال 2007 و بخش دیگری تبخیر دریاچهها و ذخایر آب بوده است ولی اکثریت آب از دست رفته که به 90 کیلومتر مکعب میرسد به دلیل کاهش ذخایر آبهای زیرزمینی بوده است. حساسیت موضوع تا جایی است که حتی سازمانهای امنیتی نسبت به حملات تروریستی و جنگ و درگیری بر سر آب هشدار دادهاند. هر چند رییس دولت دهم بر این باور بود که بخشی از مساله خشکسالی عمدی است و دشمن با تخلیه ابرهایی که به سمت کشور میآید، یک جنگ نامتعادل انسانی به پا کرده است و محمد جواد محمدیزاده، معاون رییسجمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست ایران در دولت دهم نیز گفته بود که بخشی از خشکسالیهای موجود در ایران و کشورهای اطراف ناشی از تخلیه بار ابرها توسط برخی کشورهای اروپایی است اما کارشناسان درباره پدید آمدن بحران خشکسالی در جهان نظرات دیگری دارند. در حال حاضر متوسط بارش در ایران حدود یک سوم میانگین جهانی است و حدود دوسوم از 130 میلیارد مترمکعب آب جاری در سطح کشور در 16 رودخانه جاری است که براساس اظهارات کارشناسان، بحث مهار آبهای مرزی از جمله ضرورتهای اصلی ایران مطرح میشود. در سالهای گذشته کشورهای منطقه و همسایههای ایران به این مساله اندیشیدهاند به طوری که حتی برخی از آنها اقدام به هدایت آبهای مرزی به سمت کشورهای خود کردهاند. در این بین کارشناسان بر ضرورت تعامل کشورهای همسایه با یکدیگر در جهت جلوگیری از بحرانهای آینده تاکید دارند. براساس آمارهای موجود چین تاکنون در بحث احداث سد و مهار آبهای سطحی و مرزی خود در سطح خاورمیانه بسیار موفق عمل کرده است. از سوی دیگر برخی از کشورهای همسایه نظیر ترکمنستان، افغانستان و عراق با ایجاد سدهایی روی رودخانههای مرزی بین دو کشور آبهای مرزی را به سمت کشورهای خود هدایت کردهاند و به خشک شدن تالابها و دریاچهها و کمآب شدن رودخانهها دامن زدهاند. کمالالدین پیرموذن در همین رابطه تامین نشدن حقابه و استفاده از آبهای مرزی توسط افغانستان را از دلایل خشک شدن تالاب هامون دانسته است. به گفته عضو هیات رییسه فراکسیون محیط زیست مجلس، یکی از مهمترین عواملی که میتوان برای خشکی تالاب هامون برشمرد تامین حقآبه آن است که اگر به موقع تامین میشد، وضعیت این تالاب بحرانی نمیشد. او با بیان اینکه وسعت تالاب هامون حدود ??? هزار هکتار است، اظهار داشت: از این میزان ??? هزار هکتار در خاک ایران و مابقی نیز در کشور افغانستان قرار دارد و این تالاب ظرفیتی معادل ?? میلیارد مترمکعب آب دارد که تاکنون تعهدات تامین حقآبه آن عملی نشده است. با این همه به نظر میرسد در یک دهه گذشته توجه دولتها فارغ از نحوه عملکردشان، به مساله خشکسالی جلب شده است. چنان که نگاهی گذرا بر بودجه مهار آبهای مرزی کشور از سال 83 تاکنون گذشته از تلاش دولتها در مهار آبهای مرزی حکایت دارد. در سال 1383 بودجه تخصیص به مهار آبهای مرزی در کشور حدود هزار و 700 میلیارد ریال بوده که این رقم در سال 1387 به حدود چهار هزار و 258 میلیارد دلار رسیده که این میزان در بودجه سال 1388، به پنج هزار و 987 میلیارد دلار افزایش یافته و با افزایش 6/40 درصدی مواجه شده است. بحران آب در کشور دولت یازدهم نیز پس از رسیدن به قدرت بر اهمیت بحران خشکسالی تاکید کرده است. در همین زمینه طرحهایی از سوی وزارت نیرو برای مهار آبهای روان و مرزی داده شده است. در همین زمینه علیرضا دائمی، معاون برنامهریزی و امور اقتصادی وزارت نیرو درباره طرح واردات آب گفته است: بحث واردات آب در بلندمدت مطرح است و در این خصوص مذاکراتی با کشورهای شمالی همسایه داشتهایم. معاون وزیر نیرو اظهارداشت: واردات آب در میانمدت هم مطرح نیست و حداقل زمان برای اجرای این طرح سه سال است. وی با بیان اینکه در این خصوص با کشورهای ارمنستان، تاجیکستان و افغانستان مذاکراتی داشتیم، اظهار داشت: با نتیجه بخش بودن این مذاکرات در قالب پروتکل و چیزی فراتر از سهمیهها واردات آب خواهیم داشت. باید توجه داشت که اجرای این طرحها بسیار پرهزینه است و باید برنامهریزیهای دقیقی دراین خصوص صورت بگیرد. این سخنان معاون وزیر در روزهای آغازین امسال در حالی بیان شده است که نمایندگان مجلس شورای اسلامی در طرحی یکفوریتی به این مساله پرداختهاند. - اعتماد
دیدگاهتان را بنویسید