280

رانت 1600میلیاردی معدن انگوران برای نورچشمی ها

در حالی که استخراج و فروش کانسارهای معدنی در ایران باید از طریق بورس فلزات تعیین شود، انگوران به عنوان بزرگترین معدن سرب و روی خاورمیانه، در سایه عده ای از افراد لابیست و سیاست باز از قاعده مستثنی شده و اموال 77 میلیون ایرانی به ثمن بخس در جیب چند نفر جا خوش می کند.

معدن انگوران با ذخیره بیش از 25 میلیون تن (بیش از 46% ذخایر ایران) بزرگترین معدن سرب و روی خاورمیانه در 130کیلومتری جنوب غربی زنجان قرار گرفته است. معدن انگوران علاوه بر سرب و روی با درجه خلوص بالا،حاوی کانی های با ارزشی مانند نیکل، کادمیوم، کبالت و نقره است که به دلیل سود بالای بهره برداران از سرب و روی، متاسفانه تاکنون اقدام چندانی برای استفاده این کانی های ارزشمند انجام نگرفته است. بنا بر این گزارش در حالی که سالانه میلیاردها ریال از منابع مختلف معدنی در معدن انگوران به دلیل تفکر غیرصیانتی بهره برداران از بین می رود- یا استحصال می شود ولی پول آن به دولت داده نمی شود- قیمت پرداختی بهره برداران تنها بر اساس میزان استخراج دو فلز سرب و روی محاسبه می شود. در حالی که امکان ایجاد ارزش افزوده خاک استخراجی از معدن انگوران در داخل کشور وجود دارد،صادرات شمش خام حاصل از خاک معدن انگوران بدون ایجاد ارزش افزوده، سود سرشاری را نصیب عده ای می کند که هیچ گاه انگیزه ای برای ارتقاء جایگاه معدن و صنایع معدنی کشور در خود نمی بینند بنا بر تحقیقات صورت گرفته، کارخانجاتی که شمش را دریافت می کنند به جای تبدیل آن به کالا،آن را به خارج از کشور صادر می کنند. معدن سرب و روی انگوران بعنوان بزرگترین تولید کننده ماده معدنی سرب و روی عملاٌ از سال 1324 فعالیت خود را شروع نمود و در طی این مدت شرکت های مختلف خصوصی در این معدن فعالیت داشته و از سال 1377 فعالیت در این معدن توسط شرکت دولتی سهامی کل معادن ایران ادامه یافت و از سال 1381 شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران جایگزین شرکت سهامی کل معادن شد. از سال 77 تا کنون قیمت گذاری در معدن انگوران با حرف و حدیث هایی همراه بوده است،حدیث هایی که رانت های حاصله برای عده ای را حکایت می کند. در حالی که کارخانجات استفاده کننده از خاک و شمش معدن انگوران، می بایست نسبت به تولید محصولات مورد نیاز کشور با ارزش افزوده بالا، از محل ماده اولیه موجود اقدام نمایند،خاک معدن انگوران را با قیمت ارز مبادله ای تحویل می گیرند و با صادرات آن به خارج از کشور،ارز به دست آمده را با قیمت آزاد به بازار عرضه می کنند. نماینده مردم ورزقان و خاروانا در مجلس شورای اسلامی در خصوص معدن انگوران و حواشی آن به دنیای صنعت گفت: خاک این معدن به شرکت های انحصاری فروخته می شود. الهویردی دهقانی در گفتگو با دنیای صنعت به صورت تلویحی رانت کارخانه داران سرب و روی را تایید و در این خصوص افزود: بحثی بین نمایندگان استان زنجان در روزهای گذشته در خصوص واگذاری معدن انگوران مطرح شد که قیمت کانی های این معدن در بورس تعیین شود، اما کسانی که بهره بردار معدن بودند آمدند و اظهار کردند که با انجام این کار، سودشان دچار مخاطره می شود کارخانجات انحصاری دریافت کننده خاک(کارخانجات سرب و روی) از معدن انگوران، بر مبنای قیمت ارز مرجع(1226 تومانی) با دولت تصفیه حساب می کنند در حالی که دلار حاصل از صادرات رابه قیمت آزاد در بازار عرضه می کنند. طی یکسال گذشته تفاوت قیمت دلار آزاد با مرجع نزدیک به سه برابر بوده است،این یعنی اگر کارخانجات نورچشمی بدون هیچگونه تلاشی سود 200 درصدی را به جیب زده اند.این سود سرشار باعث شده تا ورود به حوزه انگوران برای هرکسی ممکن نباشد،چه تلاش ها برای شکافتن این حلقه انحصاری تا کنون ناکام مانده است. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در گفت و گو با دنیای صنعت، راه بهره برداری درست از انگوران را پایان دادن به انحصارات موجود می داند و می افزاید:باید بین بهره برداران رقابت ایجاد شود تا هرکس پول بیشتری بدهد از معدن استفاده کند. سود 200درصدی کارخانجات سرب و روی باعث شده تا آنان رغبتی برای بهسازی خطوط تولیدی و به روز کردن تکنولوژی از خود نشان ندهند و همین امر راندمان آنها را حداقلی کرده که نتیجه محتوم آن هدروی منابع و منافع ملی و نیز آلودگی محیط زیست است. شیرینی و فراوانی رانت ماده معدنی مستخرجه از انگوران به اندازه ای بالاست که بدون توجه به ظرفیت معدن از سوی سازمان صنعت ،معدن و تجارت برای بیش از 80 شرکت تولیدکننده شمش خام روی مجوز صادر شده است و تقاضا برای صدور مجوزهای جدید کماکان ادامه دارد. الهوردی دهقانی به خبرنگار ما گفت:اگر قیمت ها در بورس تعیین شود،همه چیز شفاف می شود و آنوقت است که دست رانتخواران رو شده و معلوم می شود تا حالا چقدر به جیب زده اند. نماینده ورزقان و خاروانا بر این باور است که بهره برداران فعلی به راحتی از رانت موجود نمی گذرند و طبیعی است برای حفظ آن دست به کارهایی خواهند زد. خم عسل انگوران برای استفاده کنندگان انحصاری نه پایانی دارد و نه میدانی برای ورود دیگر فعالان اقتصادی باز می کنند.دلیل آنهم معلوم است؛ برای مثال اگرخاک معدن انگوران به ازای هر تن 200 هزار تومان ارزانتر فروخته شود(در حالی که خیلی بیشض از این رقم است) با در نظر گرفتن تولید سالانه این معدن که حداقل 800 هزار تن است، سالانه معادل 160 میلیارد تومان از انفال که به همه مردم تعلق دارد به جیب افرادی خاص سرازیر می شود؟ ایمیدرو به عنوان متولی معادن در کشور لازم است تا به این قضیه ورود کرده و با تغییر قیمت گذاری ها مانع از حیف و میل انفال شده و تلاش کند تا کارخانجاتی که از این پس با خرید با قیمت واقعی پای به عرصه رقابت می گذارند تکنولوژی خود را نوسازی نمایند.

دیدگاهتان را بنویسید