225024

چالشهای پیش رو در تعامل محیط زیست و معدن

دنیای معدن: یکی از نهادهایی که به صورت ذاتی و قانونی معارض فعالیت های معدنی می باشد سازمان حفاظت محیط زیست بوده که در همه ی اعصار جزو سه نهاد اول معارض با فعالیتهای معدنی شناخته می شود . چالشهای تعاملات مهم این دو بخش در سه گروه ذیل طبقه بندی می گردد ؛

-    استعلامات قبل از شروع فعالیت معدنی

-    شوراها و کارگروه های تصمیم گیرنده

-    پایش آلاینده ها

1-     استعلامات قبل از شروع فعالیت معدنی

طی دو مرحله از مراحل 15 گانه معدنکاری از سازمان حفاظت محیط زیست استعلام به عمل می آید؛  

الف – قبل از صدور پروانه اکتشاف ( ماده 24 قانون معادن )

در این مرحله محدوده ی مورد تقاضا توسط وزارت صمت بررسی می گردد اگر محدوده ی مورد استعلام در مناطق 4 گانه حفاظت شده ( این مناطق شامل پارک ملی، اثر طبیعی ملی، پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده می باشد ) قرارداشته باشد که پاسخ استعلام منفی است . در غیر این صورت نامه ی استعلام به سازمان محیط زیست صادر خواهد شد .

چالشهای این مرحله ؛

-    توسعه محدوده های حفاظت شده در دولت نهم و دهم بدون استعلام از وزارت صمت توسط سازمان محیط زیست و تداخلمحدوده های حفاظت شده با محدوده های معدنی  در 40 نقطه ( مثال ؛ منطقه شکار ممنوع سلفچگان )

-    عدم تدقیق محدوده های قدیمی اعلام شده به وزارت صمت ( مثال ؛ رودخانه ای که سال 1354 وجود داشته الان وجود خارجی ندارد) و جریمه ی سنگین و غیر قانونی وضع شده برای این عوارض

-    قفل شدن پتانسیل های اکتشافی در مناطق شکار ممنوع که جزو مناطق 4 گانه نمی باشند ( مثال ؛ منطقه ی بهرام گور که حتی اکتشاف چکشی و پی جویی هم در آن ممنوع اعلام شده )

ب – قبل از صدور مجوز تاسیس صنایع معدنی و فرآوری

در این مرحله متقاضی تحت نظارت وزارت صمت اقدام به تعامل با سازمان محیط زیست نموده و پس از ارائه ی طرح بهره برداری صنایع معدنی خود به این سازمان نسبت به تهیه و ارائه ی طرح زیست محیطی برای صنایع مد نظر خود می نماید . پس از انجام مراحل فوق پاسخ استعلام صادر خواهد شد .

چالشها ؛

-    قیمت سرسام آور طرح های زیست محیطی که توسط منسوبین کارمندان محیط زیست نوشته می شود ( امضاهای طلایی)

 

2-    شوراها و کارگروه های تصمیم گیرنده

دو شورا  ، یک کارگروه  و یک ستاد در سطح کلان در کشور وجود دارند که تصمیمات آنها در حوزه مشترک محیط زیست و معدن موثر می باشد ؛

الف – شورای عالی معادن

چالشها ؛

-    انفعال بخش معدن در مقابل محیط زیست ( متاسفانه خروجی های جلسات شورا نشان از انفعال بخش معدن در مقابل نهادهای معارض مانند محیط زیست دارند ) . نکته مغفول در این تعاملات بی توجهی به بنهای قانون معادن در این جلسات می باشد .

ب – شورای عالی حفاظت محیط زیست

چالشها ؛

-    عدم وجود نماینده وزارت صمت ( بخش معادن و صنایع معدنی) در این شورا

-    تصمیمات مخالف قانون معادن و آئین نامه اجرایی آن که باعث تقابل دو نهاد معدنی و زیست محیطی می شود

ج – کارگروه تعامل با محیط زیست

چالشها ؛

-    متاسفانه تعامل ، شکل بیع به خود گرفته است ؛ "توسعه محدوده حفاظت شده در مقابل اجازه فعالیت چند محدوده" که در شان دو نهاد نیست و نیازمند تعریف ساز و کار قانونی

د – ستاد تسهیل و رفع موانع تولید

 

3-    پایش آلاینده ها

آلاینده های زیستی و تنزل کیفیت خاک های مناطق معدن کاری، آب های سطحی و زیرزمینی، مشکلات ناشی از زهاب اسیدی معادن، آلودگی هوا، آلودگی صوتی، آلودگی بصری و اثرات اکولوژیکی( تاثیرات منفی بر تنوع زیستی، پوشش گیاهی، گونه های نادر و حیات وحش منطقه) سلامت محیط زیست و انسان را در معدنکاری و صنایع وابسته  به خطر می اندازد. پایش این موارد به خوبی انجام می گردد اما مشکلاتی در تعامل محیط زیست با معدن در این بخش وجود دارد ؛

چالشها ؛

-    مراجعه مستقیم مامورین محیط زیست به بهره بردار به بهانه تذکر که خلاف قانون است .

-    هزینه و جرائم سنگین برای گونه های جانوری و پوشش گیاهی که در قالب طرح های زیست محیطی اخذ می شود

-    عدم برخورد جدی با سازمان انرژی اتمی در مورد تخلفات زیست محیطی معادن و مواد تحت پوشش این سازمان

-    نبود طرح و راهکار مناسب برای اصلاح فرآیندهای آلوده کننده ی آبهای سطحی و زیر زمینی

 

محیط زیست

 

کارگروه تحقیقاتی معدنی شهید حسام خوشنویس

 

 

دیدگاه تان را بنویسید