عوامل موثر بر قیمت تیرآهن کدامند؟

به گزارش دنیای معدن، بازار تیرآهن یکی از مهم‌ترین بخش‌های زنجیره فولاد کشور است و هرگونه نوسان در آن به طور مستقیم بر هزینه ساخت‌وساز و پروژه‌های عمرانی اثر می‌گذارد. مهم‌ترین عوامل موثر بر قیمت تیرآهن  در ادامه مرور شده‌اند.
 

تاثیر قیمت جهانی شمش و بیلت فولاد

نرخ شمش و بیلت فولادی به‌عنوان مواد اولیه اصلی برای تولید تیرآهن، از اصلی‌ترین عوامل اثرگذار بر نرخ تیرآهن محسوب می‌شوند. هرگونه تغییر در قیمت این محصولات، دیر یا زود بر هزینه تولید کارخانه‌ها اثر می‌گذارد.

بازار جهانی فولاد نیز به شدت تحت تاثیر عواملی مانند میزان تولید کشورهای بزرگ، قیمت سنگ‌آهن، هزینه حمل‌ونقل دریایی، سیاست‌های تجاری و میزان تقاضای صنایع مختلف قرار دارد. هر یک از این متغیرها می‌تواند قیمت شمش را دستخوش تغییر کند و در نهایت بازار داخلی تیرآهن را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

البته اثر قیمت‌های جهانی همیشه به صورت مستقیم و فوری در بازار ایران مشاهده نمی‌شود. شرایط صادرات، محدودیت‌های تجاری، میزان عرضه داخلی و سیاست‌های تولیدکنندگان شدت این اثر را در دوره‌های مختلف کاهش و افزایش می‌دهد. با این حال، کارشناسان بازار فولاد معتقدند روند قیمت شمش همچنان یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها برای پیش‌بینی آینده قیمت تیرآهن محسوب می‌شود.

نرخ ارز و رابطه آن با قیمت تیرآهن

نرخ ارز یکی از متغیرهایی است که تقریبا تمام صنایع کشور را تحت تاثیر قرار می‌دهد و صنعت فولاد نیز از این قاعده مستثنی نیست. افزایش نرخ ارز، علاوه بر بالا بردن هزینه تامین برخی مواد اولیه، تجهیزات، قطعات و ماشین‌آلات، بر هزینه حمل‌ونقل، خدمات فنی و حتی انتظارات تورمی بازار نیز اثر می‌گذارد.

به همین دلیل، فعالان بازار معمولا همزمان با بررسی قیمت تیرآهن، روند بازار ارز را نیز دنبال می‌کنند. تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که حتی انتشار اخبار مرتبط با نوسانات ارزی نیز می‌تواند رفتار خریداران و فروشندگان را تغییر دهد و موجب افزایش یا کاهش حجم معاملات شود.

از سوی دیگر، واکنش بازار همیشه یکسان نیست. در برخی مقاطع، افزایش نرخ ارز به سرعت در قیمت تیرآهن منعکس می‌شود، اما گاهی به دلیل ثبات عرضه یا کاهش تقاضا، بازار واکنش محدودتری نشان می‌دهد. به همین دلیل تحلیلگران تاکید می‌کنند که نرخ ارز باید در کنار سایر متغیرهای اقتصادی بررسی شود و نمی‌توان آن را تنها عامل تعیین‌کننده قیمت دانست.

هزینه انرژی در فرآیند نورد تیرآهن

فرآیند تولید تیرآهن به مصرف قابل توجه برق و گاز وابسته است. از مرحله ذوب فولاد تا عملیات نورد و تولید محصول نهایی، بخش قابل توجهی از هزینه تمام‌شده به تامین انرژی اختصاص دارد.

به همین دلیل، هرگونه افزایش قیمت حامل‌های انرژی یا محدودیت در تامین برق و گاز می‌تواند هزینه نهایی تولید آهن و فولاد را افزایش دهد.

در سال‌های اخیر، محدودیت تامین برق در فصل تابستان و کاهش گاز صنایع در فصل زمستان و البته نوسانات انرژی به‌دلیل هدف قراردادن زیرساخت‌های انرژی در جنگ اخیر، بارها باعث افت ظرفیت تولید کارخانه‌های فولادی شده است.

 کاهش تولید در چنین شرایطی، حجم عرضه محصولات را کاهش می‌دهد و در صورت ثابت ماندن یا افزایش تقاضا، زمینه رشد قیمت‌ها را فراهم می‌کند.

البته تاثیر هزینه انرژی تنها به کاهش تولید محدود نمی‌شود. زمانی که کارخانه‌ها ناچار به استفاده از منابع جایگزین یا تغییر برنامه تولید خود می‌شوند، هزینه‌های جانبی نیز افزایش پیدا می‌کند و این موضوع در نهایت بر قیمت فروش تیرآهن اثر خواهد گذاشت.

از همین رو، وضعیت تامین انرژی صنایع فولادی همواره یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی روند بازار محسوب می‌شود.

تقاضای بخش اسکلت‌سازی و پروژه‌های عمرانی

تیرآهن یکی از اصلی‌ترین مصالح مورد استفاده در اجرای اسکلت فلزی ساختمان‌ها، پروژه‌های صنعتی، پل‌ها، سوله‌ها و بسیاری از طرح‌های عمرانی است. به همین دلیل، هرگونه تغییر در حجم ساخت‌وساز، مستقیما بر میزان تقاضای این محصول تاثیر می‌گذارد.

زمانی که پروژه‌های عمرانی دولتی، طرح‌های مسکن یا سرمایه‌گذاری بخش خصوصی رونق می‌گیرد، مصرف تیرآهن نیز افزایش پیدا می‌کند. رشد تقاضا در چنین شرایطی، در صورت محدود بودن عرضه، می‌تواند باعث افزایش قیمت در بازار شود و بالعکس.

نقش بورس کالا در قیمت‌گذاری تیرآهن

بورس کالای ایران یکی از مهم‌ترین بسترهای عرضه محصولات فولادی است و نقش پررنگی در کشف قیمت این محصولات دارد. میزان عرضه تولیدکنندگان، حجم تقاضا و رقابت میان خریداران، اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت بازار در اختیار فعالان این صنعت قرار می‌دهد.

هر زمان عرضه محصولات فولادی در بورس کاهش پیدا کند یا رقابت میان خریداران افزایش یابد، احتمال رشد قیمت در بازار آزاد نیز بیشتر خواهد شد. در مقابل، افزایش حجم عرضه یا کاهش تقاضا می‌تواند به ایجاد ثبات نسبی در قیمت‌ها کمک کند.

به همین دلیل، بسیاری از فعالان بازار تنها به قیمت اعلامی کارخانه‌ها اکتفا نمی‌کنند و نتایج معاملات بورس کالا را نیز به صورت روزانه مورد بررسی قرار می‌دهند و هرگونه اختلاف میان قیمت‌های کشف‌شده در بورس و نرخ بازار آزاد ارزش توجه خواهد داشت.
 

سهم تولیدکنندگان بزرگ در تعیین نرخ بازار

بازار تیرآهن ایران تا حد زیادی تحت تاثیر عملکرد تولیدکنندگان بزرگ قرار دارد. کارخانه‌هایی که سهم بیشتری از تولید کشور را در اختیار دارند، با میزان عرضه، برنامه تولید و سیاست‌های فروش خود می‌توانند بر تعادل بازار اثرگذار باشند.

هر زمان ظرفیت تولید این واحدها به دلیل تعمیرات، محدودیت انرژی یا کاهش تامین مواد اولیه افت کند، حجم عرضه در بازار کاهش می‌یابد و احتمال افزایش قیمت بیشتر می‌شود. در مقابل، افزایش تولید و عرضه منظم محصولات، به ایجاد ثبات در بازار کمک خواهد کرد.

البته نرخ تیرآهن تنها با تصمیم یک تولیدکننده تعیین نمی‌شود و مجموعه‌ای از عوامل داخلی و خارجی در این روند نقش دارند.

با این حال، سهم بالای کارخانه‌های بزرگ در تامین نیاز بازار باعث شده است عملکرد آن‌ها همواره یکی از مهم‌ترین متغیرهای مورد توجه فعالان صنعت فولاد باشد.

در مجموع، قیمت تیرآهن حاصل تاثیر همزمان چندین عامل اقتصادی و صنعتی است و نمی‌توان تغییرات آن را به یک متغیر محدود کرد.