تولید آلومینیوم اروپا در آستانه فروپاشی قرار گرفت

به گزارش دنیای معدن از پایگاه خبری و تحلیلی «فلزات‌آنلاین» و به نقل از وب‌سایت «Oilprice.com»، برآوردهای جدید نشان می‌دهد ارزش بازار جهانی آلومینیوم‌های آلیاژی از ۶۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ به بیش از ۱۱۵ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۰ خواهد رسید؛ رشدی که بیانگر نرخ رشد مرکب سالانه ۱۱٫۸ درصدی است.

با این حال، در پشت پرده این چشم‌انداز صعودی، واقعیتی ساختاری نهفته است و آن اینکه شکاف فزاینده میان تقاضا در صنایع پایین‌دستی و ظرفیت‌های محدود در صنایع بالادستی، بازار آلومینیوم‌های آلیاژی را وارد دوره‌ای از محدودیت مزمن کرده است.

 افت شدید ظرفیت تولید آلومینیوم در اروپا

طبق آمارهای ارائه‌شده، در اتحادیه اروپا سالانه حدود ۱۳٫۵ میلیون تن آلومینیوم برای تامین نیاز صنایع خودروسازی، هوافضا و ساختمان مصرف می‌شود. با این حال، در حال حاضر تولید آلومینیوم اولیه در قاره سبز به حدود ۹۵۰ هزار تن کاهش یافته است؛ رقمی که به معنای کسری ساختاری حدود ۹۳ درصدی در تامین نیاز این منطقه از جهان است. از سال ۲۰۱۰ تاکنون، تولید آلومینیوم اولیه در اروپای غربی و مرکزی بیش از ۲۵ درصد افت کرده و عملا ظرفیت صنایع بالادستی این قاره به‌ شدت تضعیف شده است.

رابرت فیکو، نخست‌وزیر اسلواکی که از احیای واحد ذوب آلومینیوم «Slovalco» حمایت می‌کند، عنوان کرد: اروپا برای حفظ توازن صنعتی خود به ظرفیت تولید ۶ تا هفت میلیون تن از این فلز نیاز دارد. با این حال، هم‌اکنون بخش عمده‌ای از میزان آلومینیوم مورد نیاز قاره سبز از طریق واردات تامین می‌شود.

واحد ذوب آلومینیوم «Slovalco» که ظرفیت تولید آن پیش‌تر سالانه حدود ۱۷۵ هزار تن بود، به نماد بحران انرژی اروپا تبدیل شده است. شرکت «Norsk Hydro ASA» این واحد ذوب را به دلیل هزینه‌های سرسام‌آور برق تعطیل کرد؛ چراکه تولید هر تن آلومینیوم به ۱۳ تا ۱۵ مگاوات‌ساعت برق نیاز دارد و در شرایط افزایش قیمت‌ها، ادامه فعالیت این واحد ذوب توجیه اقتصادی خود را از دست می‌دهد.

در همین راستا، اگرچه پیشنهادهایی برای تدوین چارچوب حمایتی ۱۰ ساله و سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیون یورویی جهت راه‌اندازی مجدد خطوط تولید آلومینیوم در اروپا ارائه شده است اما واقعیت فنی نشان می‌دهد که احیای دیگ‌های الکترولیز آلومینیوم‌سازی پس از انجماد، مستلزم سرمایه‌گذاری گسترده و بازسازی اساسی است.

آلیاژهای آلومینیومی استراتژیک در معرض چالش منابع

رشد بازار آلومینیوم‌های آلیاژی مقاوم به‌ویژه در گروه‌های «۷۰۰۰» و «۵۰۰۰» وابسته به عناصر آلیاژی همچون منیزیم و روی است؛ عناصری که نقش تقویت‌کننده‌های حیاتی را ایفا می‌کنند.

چین در حال حاضر حدود ۹۵ درصد تولید جهانی منیزیم را در اختیار دارد و این تمرکز، زنجیره تامین غرب را با یک نقطه آسیب‌پذیر واحد مواجه کرده است. بدون منیزیم، تولید آلیاژهایی نظیر «۵۰۸۳» که در ساخت ورق زرهی خودروهای نظامی کاربرد دارند، عملا متوقف می‌شود.

بازار روی نیز در سال ۲۰۲۵ با افت شدید موجودی‌ها در انبارهای بورس فلزات لندن مواجه شد؛ به‌ گونه‌ای که حجم ذخایر ثبت‌شده به کمتر از یک روز تامین نیاز مصرف‌کنندگان در مقیاس جهانی رسید. در عین حال، اگرچه انتظار می‌رود با بهره‌برداری از معادن جدید در پرتغال و ایالت آیداهو آمریکا در سال ۲۰۲۶، عرضه روی تا حدی بهبود یابد اما نوسانات بازار همچنان پابرجاست.

فشار تقاضای صنعت هوافضا و شکاف زنجیره تامین آلومینیوم

با وجود توسعه کامپوزیت‌های کربنی در برخی مدل‌های جدید، صنعت هوافضا همچنان یکی از بخش‌های اصلی تقاضای آلومینیوم محسوب می‌شود. حجم سفارش‌های انباشته دو غول هواپیماسازی جهان یعنی شرکت‌های «Airbus» و «Boeing» از ۱۴ هزار فروند فراتر رفته است؛ به‌ گونه‌ای که تنها شرکت «Airbus»، معادل ۱۱ سال تولید محصولات خود را پیش‌فروش کرده است.

شایان ذکر است که برای تولید بال هر هواپیمای بدنه‌باریک، استفاده از ورق‌های ضخیم آلومینیوم آلیاژی «۷۰۵۵» یا «۷۱۵۰» ضروری است. این ویژگی به شرکت‌های فرآوری‌کننده امکان نفوذ و قدرت در تعیین قیمت‌ها را می‌دهد.

در این میان، شرکت «Constellium SE» افزایش ۶۱ درصدی میزان سودآوری به ازای هر واحد فلز آلومینیوم را گزارش کرده است؛ این در حالی بوده که تولیدکنندگان بالادستی مانند شرکت «Alcoa Corporation» با کاهش مخارج سرمایه‌ای خود به حدود ۶۲۵ میلیون دلار، رویکردی محتاطانه را در پیش گرفته‌اند.

تفاوت ساختاری میان این دو بخش قابل‌توجه است؛ فرآوری‌‎کنندگان در صنایع پایین‌دستی آلومینیوم کمتر در معرض نوسانات مستقیم انرژی قرار دارند و می‌توانند از تقاضای پایدار صنعت هوافضا حاشیه سود بیشتری کسب کنند.

دوگانگی آلومینیوم سبز و آلومینیوم پرکربن‌

از ابتدای سال ۲۰۲۶، اجرای سازوکار تعدیل کربن تولیدی اتحادیه اروپا (CBAM) وارد مرحله عملیاتی شده و این سیاست، واردات فلزات پرکربن به اتحادیه اروپا را مشمول عوارض کرده است.

با این حال، یک تناقض بنیادین شکل گرفته است و آن اینکه اروپا بخشی از ظرفیت تولید آلومینیوم کم‌کربن داخلی خود را به دلیل افزایش هزینه‌های انرژی کاهش داده اما اکنون برای جایگزینی آن، واردات محصولات آلومینیوم پرکربن‌ را مشمول مالیات قرار داده است. در همین راستا، اگرچه بازیافت به‌ عنوان راهکاری کم‌کربن مطرح می‌شود اما در مورد آلومینیوم‌های آلیاژی مقاوم محدودیت‌هایی جدی در این زمینه وجود دارد.

وجود آهن در قراضه می‌تواند موجب شکل‌گیری ساختارهای سوزنی و شکننده در آلومینیوم شود و استفاده از آن را در قطعات حساس صنعت هوافضا غیرممکن سازد. از این رو، صنعت هوافضا همچنان وابسته به آلومینیوم اولیه باقی مانده است.

ریسک استقلال راهبردی اروپا

حرکت به سوی بازاری ۱۱۵ میلیارد دلاری صرفا تابع رشد تقاضای آلومینیوم‌های آلیاژی نیست بلکه به ظرفیت‌های فرآوری، دسترسی به انرژی پاک و بازسازی زنجیره تامین بالادستی وابسته است.

به طور کلی تا زمانی که فاصله میان مصرف و تولید آلومینیوم در اروپا کاهش نیابد، استقلال راهبردی این منطقه در حوزه آلومینیوم با مخاطره مواجه خواهد بود.

در مجموع، بخش آلومینیوم‌های آلیاژی مقاوم اروپا در نقطه‌ای حساس قرار گرفته است؛ نقطه‌ای که در آن هم‌زمان با رشد فرصت‌های بازار، محدودیت‌های ساختاری عرضه، ریسک‌های ژئوپلیتیکی و چالش‌های انرژی مسیر توسعه را پیچیده کرده‌اند. نحوه مدیریت این شکاف، تعیین‌کننده جایگاه اروپا و غرب در رقابت صنعتی آلومینیوم طی سال‌های پیش‌رو خواهد بود.

انتهای پیام//