ایران در مسیر حکمرانی مواد معدنی حیاتی
دنیای معدن: در قسمت قبل اشاره کردم که در سالهای اخیر خبرهایی درباره شناسایی ذخایر و دستیابی به فناوری جداسازی #عناصر_نادر_خاکی در ایران منتشر شده است. شاید این خبرها در نگاه نخست پراکنده و صرفاً تخصصی به نظر برسند، اما اگر آنها را کنار هم قرار دهیم، تصویر متفاوتی شکل میگیرد؛ ایران آرام آرام در حال برداشتن گامهای نخست برای ورود به عرصه #حکمرانی_مواد_معدنی_حیاتی است. این موضوع فقط به کشف یک معدن یا راهاندازی یک واحد فرآوری محدود نمیشود، بلکه به طراحی سیاست، توسعه فناوری و شکلدهی به یک زنجیره ارزش ملی مربوط است.
در همین چارچوب، برای نخستین بار نقشه راه مواد معدنی حیاتی و راهبردی کشور تدوین شده، فهرست ۳۰ ماده معدنی حیاتی ابلاغ شده و کارگروه تخصصی این حوزه فعالیت خود را آغاز کرده است. راهاندازی پایلوت تولید اکسیدهای عناصر نادر خاکی، افتتاح نخستین واحد فرآوری مونازیت در غرب آسیا، دستیابی به تولید اکسیدهایی با خلوص بیش از ۹۹ درصد، شناسایی ذخایر مهمی مانند مروست یزد، حمایت از شرکتهای دانشبنیان و آغاز دهها پروژه اکتشافی و فناورانه، هر کدام بخشی از همین مسیر هستند. اهمیت این اقدامات در کنار هم معنا پیدا میکند، نه به صورت جداگانه.
رقابت جهانی بر سر عناصر نادر خاکی هر روز ابعاد تازهای پیدا میکند و تجربه ماههای اخیر نشان داده است که این مواد میتوانند به ابزار اعمال قدرت اقتصادی تبدیل شوند. در چنین شرایطی، ایران نباید صرفاً به داشتن ذخایر معدنی دلخوش باشد. کشور زمانی جایگاه مؤثری در اقتصاد آینده خواهد داشت که بتواند دانش، سرمایه، فناوری و سیاستگذاری را در کنار یکدیگر قرار دهد و حکمرانی این حوزه را به یک اولویت ملی تبدیل کند. در قسمت بعدی به این پرسش میپردازم که چرا داشتن ذخیره معدنی، به تنهایی مزیت محسوب نمیشود و ارزش واقعی عناصر نادر خاکی در کدام بخش از زنجیره خلق میشود.
سید عبّاس حسینی۶ تیر ۱۴۰۵
دیدگاهتان را بنویسید