ققنوس در کوره؛ روایت صعود فولاد مبارکه در عصر انجماد جهانی

گزارش تازه منتشر شده انجمن جهانی فولاد (worldsteel) در ژوئن ۲۰۲۶، فراتر از یک ردیف اعداد خشک آماری، روایتی است از ایستادگی؛ حکایت شرکتی که از میان آتش و بحران، یک پله دیگر به قله نزدیک شد و بر سکوی چهل‌وسوم برترین فولادسازان جهان ایستاد. این گزارش، نه فقط بیلان یک سال کاری، که سندِ زنده «دوام آوردن» در اتمسفری است که در آن، هر تن فولاد، با غیرت و خونِ جگر ساخته شده است.مبارکه دژ محکمی در برابر تحریم هاتولید جهانی فولاد خام در سال ۲۰۲۵ به ۱٬۸۴۹ میلیون تن رسید؛ عددی که چهارمین سال متوالی سقوط از اوج تاریخی سال ۲۰۲۱ را نشان می ‌دهد. در این جغرافیایِ سرد صنعتی که قدرت‌های سنتی نظیر ژاپن، روسیه، آلمان و کره جنوبی با افت تولید مواجه شدند، ایران مسیری متفاوت را برگزید. در حالی که جهان در انقباض بود، ایران با رشد ۱.۹ درصدی و ثبت تولید ۳۲ میلیون تن، جایگاه خود را در جمع ۱۰ تولیدکننده برتر جهان تثبیت کرد. در مرکز این رزم‌گاه صنعتی، فولاد مبارکه با ثبت تولید ۱۰.۲۹ میلیون تن، موفق شد رتبه جهانی خود را از ۴۴ به ۴۳ ارتقا دهد. این صعود یک پله‌ای، در شرایطی رخ داد که «فولاد مبارکه» نه در یک آزمایشگاه استریل، بلکه در میدان جنگ اقتصادی فعالیت می‌کرد. تحریم‌های تکنولوژیک، محدودیت‌های بی‌سابقه انرژی در فصول سرد و گرم، و تلاطم‌های ژئوپلیتیک منطقه که گاه به حملات مستقیم به زیرساخت‌ها می‌انجامید، محیط عملیاتی این شرکت را به یکی از پرریسک‌ترین نقاط صنعتی جهان تبدیل کرده بود، اما فولاد مبارکه نشان داد که «فولاد ایرانی» از جنسی است که هر چه بیشتر تحت فشار باشد، صیقل‌خورده‌تر و مستحکم‌تر می‌شود.

از مزیت سبز تا پادشاهی آهن اسفنجی در جهانیکی از خیره ‌کننده‌ ترین بخش‌های گزارش ۲۰۲۶، تداوم پادشاهی ایران در عرصه تولید آهن احیای مستقیم (DRI) است.ایران با تولید ۳۷.۲ میلیون تن از این محصول استراتژیک، مقتدرانه بر رتبه اول جهان تکیه زده است.این یعنی ایران به تنهایی بارِ تقریباً یک‌چهارم از تولید جهانی DRI را به دوش می‌کشد.اما چرا این آمار برای مخاطب امروز اهمیت دارد؟ در دنیایی که واژه «کربن» به مرزِ ممنوعه‌ی تجارت تبدیل شده، فولاد مبارکه و صنعت فولاد ایران ورق را به نفع خود برگردانده‌ اند. در حالی که ۶۹.۴ درصد از فولاد جهان همچنان به روش سنتی و آلاینده کوره بلند (BF-BOF) تولید می‌شود، ساختار تکنولوژیک ایران به گونه‌ای است که ۹۱.۹ درصد تولید آن از مسیر کوره قوس الکتریک (EAF) می‌گذرد.شکوه این آمار آنجا نمایان می ‌شود که بدانیم شدت انتشار کربن در مسیر تولیدی ایران (DRI-EAF) معادل ۱.۶۶ تن CO2 است، در حالی که این شاخص در روش کوره بلند به ۲.۶۶ تن می‌رسد. این همان «مزیت ضدگلوله‌ ای» است که مبارکه را در برابر قوانین سخت‌ گیرانه کربنی آینده، نظیر مکانیزم CBAM اتحادیه اروپا، رویین‌تن می‌کند. مبارکه امروز نه یک کارخانه قدیمی، بلکه پیشرانِ «فولاد سبز» در خاورمیانه است که زیرساخت‌های احیای مستقیم آن می‌تواند سکوی پرشی برای گذار به اقتصاد هیدروژنی باشد.فراتر از مرزها؛ سفیرِ صلابت در بازار جهانیتحلیل وضعیت صادرات ایران در گزارش ۲۰۲۶، تصویر یک کنشگر تاثیر گذار و هوشمند را ترسیم می‌کند.

ایران در سال ۲۰۲۵ با صادرات ۱۳.۵ میلیون تن فولاد، جایگاه دهمین صادرکننده بزرگ جهان را حفظ کرد، اما عدد طلایی در بخش «صادرات خالص» نهفته است؛ جایی که ایران با ۱۲.۰ میلیون تن مازاد صادرات نسبت به واردات، در رتبه چهارم جهان درست پس از غول‌هایی چون چین، ژاپن و کره جنوبی ایستاده است. این آمار پیامی روشن دارد؛ فولاد ایرانی، سهم خود را از سفره تجارت جهانی طلب می‌ کند، حتی اگر مسیرها پر از سنگلاخ تحریم باشد. این در حالی است که مصرف سرانه فولاد در ایران به ۲۱۹.۱ کیلوگرم رسیده که نه تنها از میانگین جهانی (۲۰۹ کیلوگرم) بلکه از میانگین منطقه خاورمیانه (۲۰۵.۷ کیلوگرم) نیز بالاتر است. این یعنی صنعت فولاد، همزمان با تأمین نیازهای توسعه‌ای داخل، به لنگرگاه ثبات ارزی و اقتصادی کشور تبدیل شده است.پایداری در تولید، ستایش در مسئولیتصعود به رتبه ۴۳ جهان، تنها در میزان تولید خلاصه نمی ‌شود. در گزارش‌های آماری جدید، شاخص‌های پایداری (Sustainability) از ۸ به ۱۹ شاخص گسترش یافته ‌اند تا تعهد شرکت‌ها به جامعه و محیط ‌زیست سنجیده شود.فولاد مبارکه در این مسیر نیز گام‌های بلندی برداشته است؛ از کارایی مواد که در سطح جهانی به ۹۲.۷۹ درصد رسیده تا سرمایه‌ گذاری ۸.۳۱ درصدی درآمدها در فرآیندها و محصولات جدید که نویدبخشِ آینده‌ای دانش‌بنیان است. این شرکت با مصرف آب بهینه (۲.۳۰ مترمکعب به ازای هر تن) و مدیریت دقیق پسماند، ثابت کرده است که می‌ توان صنعتی بزرگ بود و در عین حال، حرمتِ خاک و آب را نگاه داشت. حضور ۱۱.۴۴ درصدی زنان در بدنه کارشناسی و رشد آموزش کارکنان (۶.۷۷ روز در سال)، نشان از آن دارد که در فولاد مبارکه، انسان‌ها ارزشمندتر از ماشین‌آلات هستند.

بیگانگی آتش وطن پرستی با سردی و خاموشیصعود به رتبه ۴۳ جهان در میان ۵۰ غول برتر، برای فولاد مبارکه نه یک مقصد، که یک ایستگاه در مسیرِ طولانی «شدن» است. اگرچه فاصله تا قله‌های پوسکو و تاتا استیل همچنان وجود دارد، اما پتانسیل‌های نهفته در دلِ این غول صنعتی ایران، چشم‌انداز آینده را روشن‌تر از کوره‌های پخت گندله ترسیم می‌کند. فولاد مبارکه امروز ثابت کرده است که حتی در میانه توفان‌های ژئوپلیتیک، تحریم‌های ظالمانه و حملاتی که زیرساخت‌ها را نشانه می‌گیرند، می‌توان با تکیه بر دانش بومی، مدیریتِ ریسک و مزیت‌های استراتژیک، نه تنها بقا یافت، بلکه رشد کرد. این شرکت، نماد ایرانی است که آموخته است چگونه از دلِ خاکسترِ بحران، ققنوس ‌وار برخیزد و فولادی بسازد که سخت‌تر از تمامِ مشکلاتی است که بر آن تحمیل می‌شود.اینجا در مبارکه، آتشِ تولید هرگز سرد نخواهد شد؛ چرا که نبضِ غیرتِ یک ملت در رگ‌های پولادین آن می‌تپد.منابع: انجمن جهانی فولاد (worldsteel)، گزارش‌های آماری ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ و تحلیل‌های اختصاصی اندیشکده فولاد آینده.