بهینه سازی مصرف و افزایش بهره وری ، اولویت اصلی فعالیت های ذوب آهن اصفهان

در عرصه های رقابتی ، سازمان هایی موفق هستند که با پژوهش و مطالعه، موفق به یافتن راهکارها و به کار بردن آن در راستای بهینه سازی مصرف و ارتقاء بهره وری می شوند . امروزه در اقتصاد کلیه کشورها چه توسعه یافته و چه در حال توسعه ، بهره‌ وری و مصرف بهینه به اولویتی ملی تبدیل شده است زیرا رشد و ارتقاء را در عرصه های گوناگون به ارمغان می آورد. البته توفیق در بهره ­وری و بهینه سازی مصرف در گرو اعتقاد تک تک افراد جامعه است. به بهانه این روز با تنی چند از مدیران و مسولین شرکت در راستای فعالیت های صورت گرفته جهت بهینه سازی مصرف گفتگو کردیم که در ادامه می خوانید :

صرفه جویی های قابل توجه در مصرف مواد شارژی غیر متالورژی به جای مواد اصلی در مدیریت کوره بلند

مهندس قاسمی پور قائم مقام کوره بلند پروژه های در دست اقدام این مدیریت در راستای صرفه جویی و بهینه سازی مصرف را چنین برشمرد : پروژه تزریق زغال در مرحله تعیین پیمانکار مربوطه قرار دارد ، بهینه سازی سرند بونکرهای 3و4و5و6 آگلومرات کوره بلند شماره 2 به منظور کاهش دانه های ریز و نرمه جهت افزایش نفوذ پذیری شارژ کوره بلند در دست اقدام است ، اجرای پروژه تزریق مستقیم اکسیژن ازطریق سیستم هوای دم به کوره بلند شماره 3 درمرحله نهایی است ،‌ تزریق آزمایشی پودر زغال به همراه سوخت های کمکی مایع که طرح پایلوت با موفقیت انجام شده است و بهینه سازی و اجرای سیستم تزریق سوخت مایع به کوره بلند شماره 2 که در حال اجرا می باشد .

وی در پاسخ به این سوال که در سال 94 از طریق مصرف مواد شارژی باز فرآوری شده به جای مواد اصلی چه صرفه جویی هایی صورت گرفته است اظهار کرد : مصرف 11549 تن کک 30-15 میلی متر در کوره بلند شماره 2 ، مصرف 53107 تن کک 30 + میلیمتر در کوره بلند شماره سه ، مصرف 11298 تن کک 30-15 میلی متر در کوره بلند شماره 3 ، مصرف بالغ بر 613 تن زغال سنگ آنتراسیت درشت دانه در کوره های 2 و 3 و مصرف مقدار 1417 تن آآآااآگلومرات 6 + میلی متر در کوره بلند شماره 3 انجام شده است که ارقام قابل ملاحظه به محسوب می شوند .

قائم مقام کوره بلند در خصوص افزایش راندمان کوره ها نیز عوامل موثر را بدین ترتیب عنوان نمود : افزایش فشار کاری دهانه کوره بلندهای شماره 2 و 3 تا 25/1 اتمسفر بر اساس شرایط تکنولوژی ، انجام تغییرات و روش های شارژ مواد به کوره بلندها و اصلاح ماتریس های بارگیری در جهت افزایش راندمان کار کوره ها ، بالابردن درجه حرارت هوای دمشی و افزایش میزان تزریق گاز طبیعی و اکسیژن به کوره ها .

توقف کوره شماره یک تا چه اندازه در کاهش مصرف انرژی موثر بوده است نیز از جمله سایر سوالات بود که مهندس قاسمی پور در پاسخ چنین گفت : توقف کوره بلند شماره یک باعث شد تا منابع موجود خصوصاً کک به جای تقسیم بین سه کوره و راندمان پایین کاری کوره ها در دو کوره بلند شماره 2 و 3 استفاده شود که در نتیجه امکان افزایش پارامترهای دمشی میسر گردیده و تنها در یک مورد مهم مصرف کک متالورژی به عنوان اصلی ترین عامل چه از لحاظ کمیت تولید و هزینه از حدود 560 کیلوگرم به ازای یک تن چدن تولیدی تا قبل از توقف کوره بلند شماره یک به 463 کیلوگرم به ازای یک تن تا بیستم اردیبهشت ماه 95 کاهش یافته است .

وی در خصوص شرایط برخی از پروژه ها که در سال گذشته در دست پیگیری بوده اند خاطر نشان کرد : پروژه جایگزینی نوار نقاله به جای واگن توزین در دست بررسی است ، تعویض مته و مسدودکننده مجرای دو کوره یک با دمونتاژ سیستم روسی ( قبلی ) و آماده سازی بستر سیستم دانگو ( جدید ) در حال اجرا می باشد ، نقشه های پروژه نصب وان سرباره کوره 3 آماده و جلسات آمادگی و هماهنگی در خصوص ساخت قطعات و نحوه اجرا در حال برگزاری می باشد و پروژه طرح تزریق پودر زغال نیز با بررسی و شناسایی شرکت های معتبر در مراحل پایانی انتخاب پیمانکار قرار دارد .

کارکنان خلاق و افزایش راندمان تجهیزات سبب ارتقاء بهره وری می شوند

مهندس شیرازی در تعریف بهره وری گفت : ترازو و میزانی برای اندازه گیری و استفاده بهینه و حداکثری از امکانات موجود را می توان بهره وری نامید. این امکانات شامل مواد، انرژی، تجهیزات و کارکنان است . کارکنان خلاق و افزایش راندمان تجهیزات سبب ارتقاء بهره وری می شوند .

وی در خصوص پروژه های در دست اقدام این مدیریت در راستای صرفه جویی و بهینه سازی مصرف افزود :‌ طی بازسازی دیگ های 3و4 نیروگاه مرکزی افزایش مصرف گازهای فرآیندی(کوره بلند و کک) و کاهش مصرف گاز طبیعی حاصل شده و ضمناً راندمان دیگهای بخار افزایش می یابد. همچنین بازسازی برجهای خنک کننده نیروگاه حرارتی مصرف آب کاهش و راندمان برجها افزایش می یابد و امکان افزایش تولید برق برای نیروگاه حرارتی فراهم می شود .

مدیر تولید و توزیع برق در پاسخ به این سوال که از دیدگاه شما چگونه می توان کارکنان را در فعالیتهای صرفه جویی مشارکت داد اظهار کرد : ابتدا با همدلی و همزبانی، شرایط تعلق خاطر کارکنان به سیستم را می توان ایجاد نمود و سپس فرهنگ ارزشمند بودن کار و فعالیت ایجاد و نهادینه گردد . کارکنان باید احساس کنند کسانی که کارآمدتر و پرکارتر هستند در نزد خداوند ارزشمندتر هستند و همچنین مدیریت از آنها قدردانی می نماید . در این راستا نیاز است ابزار نظام پیشنهادها به صورت جدی تر فعال شود تا کارکنان احساس کنند از نظرات آنها در اصلاح سیستم بهره گرفته می شود.

الگوها و استانداردهای تعریف شده در مصرف برق نیز از سایر سوالات ما از مهندس شیرازی بود که وی در پاسخ چنین بیان کرد : در ذوب آهن، با توجه به تجربیات و شرایط خاص کارگاهی، نرم های مصرف انرژی الکتریکی در بخش های مختلف کارخانه تصویب می گردد . هر بخش مکلف به رعایت مصرف برق خود بر اساس نرم بوده و در صورتی که مصرف بیش از نرم باشد باید دلیل آن مشخص گردیده و جهت کاهش مصرف اقدام نماید. این نرم ها هرساله مورد بازنگری قرار می گیرند و بر اساس استاندارد ایران در خصوص تولید فولاد می باشد. استاندارد بین المللی برای بهبود عملکرد انرژی شامل بازدهی و استفاده و مصرفISO50001 می باشد.

این مقام مسول در پایان به پروژه های پژوهشی که در خصوص بهینه سازی مصرف انجام شده است پرداخت و گفت :‌

پروژه تحقیقاتی بهینه سازی تولید و مصرف آب در تصفیه خانه شیمیایی ذوب آهن یکی از پروژه ها است که هدف از این پروژه ارائه ایده های کاربردی برای کمک به کاهش مصرف آب و توسعه پایدار از طریق استفاده مجدد، بازیابی و برگشت دادن آب فراهم گردد. (( پروژه جمع آوری اطلاعات ، مدل سازی و مطالعات شبکه برق ذوب آهن اصفهان)) که هدف از این پروژه نیز شناخت نقاط ضعف و قوت شبکه برق فشار قوی ذوب آهن می باشد که با برنامه ریزی برای رفع اشکالات و افزایش اطمینان شبکه برق ، کاهش هزینه ها در آینده را در بر خواهد داشت .

25درصد آب مصرفی کارخانه مربوط به نیروگاه ها می باشد

‌مهندس اسماعیلی ضمن اشاره به اینکه پروژه های در دست اقدام جهت صرفه جوئی مصرف آب شامل بازسازی برجهای خنک کننده و ساخت تصفیه پساب صنعتی کارخانه می باشد گفت : در حال حاضر مصرف آب کارخانه ذوب آهن ، شامل کارخانه، فولاد سبا ، پالایشگاه قطران و دیگر شرکتهای واقع در مجموعه ، به طور متوسط 60000 متر مکعب در شبانه روز است .

وی افزود : الگوها و استانداردها ی تعریف شده در مصرف آب بسته به نوع تکنولوژی تولید ،جغرافیای منطقه و فرهنگ آن منطقه تفاوت دارد و در مقام مقایسه نیاز است پارامترهای بسیاری مد نظر قرار گیرد . شاید یک شرکت فولادی ،برق مصرفی خود را کاملا خریداری نماید ولی در کارخانه ذوب آهن تمام برق مصرفی در داخل کارخانه تولید می شود که حدود 25درصد آب مصرفی کارخانه مربوط به نیروگاه ها می باشد .

مدیر آبرسانی شرکت در خصوص مصرف آب کارخانه در مقایسه با مصرف سایر واحدهای تولید فولاد تصریح کرد : در این زمینه شرایط خوبی داریم ،‌به وی‍ژه اگر تولید کارخانه در حداکثر خود باشد ( به عنوان مثال در سال 93 که تولید کارخانه بالا بود آب مصرفی کارخانه برابر با 59/6 متر مکعب به ازای یک تن فولاد خام تولیدی بوده است).

این مقام مسول در پاسخ به این سوال که کمیته صرفه جوئی چه اقداماتی انجام داده است اظهار کرد : این کمیته متشکل از مسئولین انرژی تمام بخش ها می باشد و اقدامات موثری را در سال های گذشته انجام داده اند که حاصل آن کاهش مصرف قابل توجه آب بوده است ، از جمله در نورد 300 مصرف آب کوره رولیکی از سیکل تمیز به سیکل کثیف تغییر داده شد که نتیجه آن کاهش مصرف آب صنعتی تازه می باشد.

مهندس اسماعیلی گفت : پروژه خرید و انتقال پساب شهر زرین شهر در سال گذشته به اتمام رسید و اکنون حدود 200 متر مکعب در ساعت پساب خریداری شده جهت آبیاری فضای سبز استفاده می شود و همچنین پروژه پژوهشی تصفیه پساب های صنعتی سمی کارخانه در دست اقدام می باشد که پس از تصفیه بتوان در آبیاری فضای سبز یا خط تولید از آن استفاده نمود.

کاهش قیمت تمام شده محصول با اجرای پروژه های بهینه سازی مصرف

ارتباط تنگاتنگ انرژی و توسعه اقتصادی و اجتماعی و محدودیتهایی که در استفاده از سوخت­های فسیلی وجود دارد، توجه به امر استفاده منطقی از انرژی در زیربخش های اقتصادی و اجتماعی کشور را ضروری می سازد.مهندس حسن خزائی مدیر انرژی و بهینه سازی سوخت ضمن بیان موارد فوق، راهکارهای ذیل را در راستای کاهش مصارف انرژی در شرکت عنوان نمود :

استفاده حداکثری از انرژی گازهای حاصل از فرایندها
وجود سیستم یکپارچه و جامع جهت کنترل تمامی منابع نیرویی
پایش پیوسته و مانیتورینگ کلیه حامل­های انرژی حاصل از فرایندها
مدرنیزاسیون دستگاههای اندازه گیری جهت کاهش حداکثری خطاهای اندازه گیری
استفاده از استاندارد و بنچ مارک­های معتبر جهت مقایسه وضعیت مصارف انرژی
تحلیل­های صحیح و کارشناسی شده روی دیتاهای انرژی و ارائه راهکارهای مناسب جهت کاهش مصارف
استقرار سیستم مدیریت انرژی ISO-50001 در سازمان
استفاده از روش­های نوین بازیافت پساب­های صنعتی
تغییر و یا اصلاح فرایندها با رویکرد کاهش مصارف انرژی
وجود سیاست های بهینه سازی مصرف انرژی و ارتقاء بهره­وری انرژی در تدوین اهداف استراتژیک سازمان
فرهنگ سازی در راستای ارتقاء بهره­وری انرژی با آموزش و ارتقاء سطح آگاهی
مطالعه،تحقیق و پژوهش در خصوص استفاده از روش­ها­ و تکنولوژی­های نوین با دیدگاه کاهش مصارف انرژی
استفاده حداکثری از انرژی اگزاست ها
بازسازی و نوسازی تجهیزات انرژی بر با رویکرد کاهش مصارف انرژی
تسهیل در رویه های جاری جذب سرمایه در راستای اجرای پروژه ها

واحد مدیریت انرژی و بهینه سازی سوخت مسئولیت مدیریت انرژی در سطح شرکت را بر عهده دارد به همین منظور طی سالهای گذشته دو دوره ممیزی انرژی خارجی در شرکت انجام شده است که نتایج این ممیزی برنامه های متعدد بهینه سازی انرژی بوده است که در سطح شرکت تعریف و اکثر آنها اجرا شده است . وی در خصوص برخی پروژه­های مرتبط با انرژی اظهار داشت: از جمله مصرف کنندگان عمده انرژی در صنایع ،کوره­های پیشگرم می­باشند. لذا بهینه سازی مصرف انرژی در این کوره­­ها از اولویت بالایی برخوردار است.ایده اجرای پروژه شارژ داغ با توجه به اهمیت و لزوم صرفه جویی انرژی،حفاظت از محیط زیست و کاهش قیمت تمام شده محصول شکل گرفت.این پروژه که با برگزاری جلسات مستمر با همکاری مدیریت های نورد ، فولادسازی ، کیفیت و امور فنی بهره برداری پی گیری کرده و هم اکنون مراحل پایانی طراحی را پشت سر می گذارد با مشارکت مالی سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (UNIDO) در کارخانه اجرا خواهد شد. با اجرای این پروژه، شمش های خروجی ایستگاه شماره پنج ریخته گری به صورت مستقیم و بدون نیاز به انبارش به سمت کوره نورد 500 هدایت شده و در کوره شارژ می گردند.وی موارد ذیل را از مزایای این پروژه عنوان نمودند:

جلوگیری از اتلاف مقدار قابل توجه انرژی حرارتی و متعاقباً کاهش مصرف گاز طبیعی بطوریکه سالیانه حدود30 میلیون متر مکعب در گاز مخلوط مصرفی کوره­ها صرفه جویی بدست خواهد آمد.
کاهش جابجایی شمش توسط جراثقال­ها و متعاقباً کاهش هزینه­های استهلاک و تعمیر و نگهداری جراثقال­ها
افزایش سطح ایمنی کارگاه
کاهش هزینه­های عملیاتی،کاهش ضایعات و در نتیجه افزایش بهره­وری.

مهندس خزائی افزود : از ویژگیهای خاص این پروژه میتوان به جلب حمایت سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (UNIDO) در تأمین مالی حدود 40% از هزینه­های اجرای پروژه اشاره نمود.همچنین زود بازده بودن و برگشت سریع سرمایه در مدت زمان کمتر از یکسال از دیگر ویژگیهای خاص این پروژه میباشد.

وی در خصوص پروژه استفاده از بخار مازاد کارخانه اظهار داشت : پس از انجام بررسی های لازم نهایتاً تصمیم بر آن شد که پروژه بخار مازاد به صورت BOT انجام شود. این پروژه که هم اکنون در مرحله انتخاب پیمانکار میباشد به صورت BOT تعریف شده است.در این پروژه از 40 T/hبخار اشباع و 100 m3/h پساب صنعتی غیر روغنی موجود،آب دمین با گذردهی کمتر از 100 µs و هوای فشرده هم فشار با فشار شبکه کارخانه حاصل خواهد شد. ایشان جلوگیری از اتلاف بخش قابل توجهی از بخار اشباع کارخانه و صرفه جویی بسزا در مصرف مواد شیمیایی در تصفیه­خانه­های شیمیایی را از اهداف این پروژه عنوان نمودند.

مهندس مهدی کرمی کارشناس ارشد بهینه سازی مصرف انرژی شرکت در خصوص اجرای پروژه­های شارژ داغ و بخار مازاد گفت : پروژه­های مذکور که با مشارکت سایر مدیریتها در حال پیگیری میباشند . در راستای جلوگیری از تحلیل منابع، افزایش بهره­وری انرژی و کاهش قیمت تمام شده محصولات کارخانه نقش بسزایی خواهند داشت.

وی با اشاره به تشکیل تیم کارشناسی بهینه سازی مصرف انرژی در سال گذشته ابراز امیدواری نمود که این تیم با تعامل کمیته­های انرژی بخش های مختلف بتوانند در راستای استفاده بهینه از حامل­های انرژی گامهای موثری بردارند.

مهندس مهدی کرمی یکی از برنامه­های جاری و حائز اهمیت این مدیریت را استفاده حداکثری از گازهای فرایندی به جای گاز طبیعی عنوان نمود و گفت : با اجرای آن نسبت مصرف گازهای فرایندی به کل گاز مصرفی از 45 درصد در سال 1389 به 53 درصد در سال 94 رسیده است. مهندس کرمی تغییر رفتار افراد را عامل بسیار مهمی در راستای کاهش مصارف انرژی عنوان نمود که دست یافتن به این مهم از برنامه­­های آتی تیم بهینه سازی انرژی است . از دیگربرنامه­های این تیم می توان به مطالعه روی تجهیزات انرژی بر بخش های مختلف جهت شناسایی نقاط بحرانی اتلاف انرژی، تحلیل مهندسی و ارائه راهکارهای مناسب صرفه جویی انرژی با مشارکت موسسات مشاور و سایر مدیریت­ها،تحلیل داده­های انرژی و کنترل موازنه انرژی کارخانه با مشارکت مهندسی صنایع ومطالعات امکان سنجی طرح­های بهینه سازی انرژی با مشارکت سایر مدیریت­ها اشاره نمود. ایشان اضافه نمودند هم اکنون تعدادی از طرح­های تحقیقاتی مانند طرح استفاده از انرژی حرارتی اگزاست­ها، ارتقاء راندمان مشعل ها ، بررسی و کنترل خوردگی ناشی از گازهای H2S/CO2 موجود در گاز کک بر روی خطوط انتقال گاز و امکان سنجی حذف رسوبات ناشی از ترکیبات گاز کک" با همکاری این واحد پیگیری میشوند.ایشان در پایان از حمایت­های آقای مهندس خزایی مدیر انرژی و بهینه سازی سوخت تشکر و قدردانی نمودند.