جنگ را معمولا مردانه میبینیم. جنگ که به جای خود، شاید هر چیزی را که کمی از لطافت به دور باشد نتوانیم به زنان نسبت دهیم. پس خاصیت جنگ ایجاب میکند که آن را این گونه تصور کنیم هر چند واقعیت روزهای اول جنگ ایران و عراق در شهرهای مرزی و مخصوصا خرمشهر به گونه ای دیگر بود.
خرمشهر آن روزها بندری زیبا و تجاری بود که بسیاری از ساکنان آن جزء متمول ترین مردمان ایران بودند. در آخرین روزهای شهریور و پس از گذشت چند هفته از تحرکات مرزی عراق، حمله جنگنده های بعثی، رویای کودکان خرمشهری را به دود و آتش تبدیل کرد و در کمتر از یک ماه، خرمشهر به خونین شهر تبدیل شد.
تصور اینکه یک زن سلاح به دست بگیرد و تیراندازی کند و حتی تیرباران شود و بعد هم سربازان جبهه مقابل او را به خیال اینکه کشته شده رها کنند، تصور اینکه عده ای از زنان در اوج بمباران ها مسئول نگهداری مهمات شوند با وجود اینکه می دانند با اصابت آتش به انبار مهمات دیگر نه اثری از آنان باقی می ماند و نه اثری از مهمات، اینکه بخواهند به زور تو را از شهرت که اکنون در اوج بمباران است بیرون ببرند و تو مقاومت کنی، همه اینها قطره ای از دریای وقایعی است که در روزهای اول جنگ در خرمشهر اتفاق افتاد.
فاطمه جهان آرا (خواهر شهید محمد جهان آرا) مژده امباشی (از بانوان مدافع خرمشهر) و شهلا طالب زاده (از نیروهای شهید جهان آرا) از جمله زنان خرمشهری هستند که در روزهای اول جنگ و تا قبل از سقوط در این شهر بودند. هر چند تعداد روزهای حضور این بانوان که آن روزها دختران جوانی بودند در خرمشهر متفاوت است، اما همه سخنان آنها یک وجه مشترک دارد، عشق به دین و وطن.
متن پیش رو مشروح نشست این سه بانوی خرمشهری در دفاع پرس است.
* خرمشهر از جمله شهرهایی است که در مقاطعی از تاریخ روزهایی بحرانی را پشت سر گذاشته است. از جمله اینکه در ماه های ابتدایی پس از جنگ وقایعی مانند غائله خلق عرب، تا مدتها شهر را ناامن کرده بود. واکنش مردم خرمشهر به این وقایع چگونه بود؟ خرمشهر از نظر سوق الجیشی به خاطر هم مرز بودن با کشور عراق و نیز مجاورت با آبادان از اهمیت سیاسی، اقتصادی و ... برخوردار بود. همچنین خرمشهر از شهرهای مهم خوزستان محسوب می شد.
همزمان با شروع انقلاب اسلامی و آغاز تظاهرات در سراسر کشور، جوانان خرمشهری نیز فعالیتهای خود را در این زمینه شروع کردند. حتی گروهی از آنان از جمله شهید جهان آرا با تشکیل گروه منصورون و گروههای دیگر قدم در این عرصه گذاشتند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی فعالیت ها شکل تازه ای به خود گرفت و نیروهای مردمی خرمشهر هم به این جرگه اضافه شدند تا جایی که گاه دیده میشد جلوتر از نیروها و گروهها در صف مبارزه هستند.
مردم خرمشهر از لحاظ جغرافیایی و هم مرز بودن با عراق، رفت و آمد زیادی با این کشور داشتند این تا جایی بود که حتی خانواده های خرمشهری با مردمان عراق وصلت می کردند. این موضوع باعث وابستگی مردم شهر به کشور عراق و تعلق خاطر آنها به این کشور عربی بود. حتی باعث شد زبان عربی وارد شهر شود و عده ای از مردم به زبان عربی صحبت می کردند. مرز بین خرمشهر و عراق یک رودخانه بود، خانواده مادرم در بصره بودند و ما به راحتی به عراق رفت و آمد داشتیم.
یکی از موضوعاتی که در بحبوحه روزهای پس از انقلاب در خرمشهر مطرح شد، بحث میان خلق عرب و عجم و سو استفاده گروهک های مخالف خرمشهری بود. البته داشتن یک مرجع عرب زبان به نام شیخ محمد شبیر خاقانی هم به این قضیه دامن می زد و این مسئله باعث سو استفاده عده ای از طرفداران او و متشنج شدن وضعیت خرمشهر شد.
به دنبال آن درگیری های کوچه به کوچه و خانه به خانه هم صورت گرفت. در شهر و در مسجد جامع و در خانه های مردم نیز انفجاراتی رخ داد که باعث بروز درگیری در شهر می شد که این مسئله یک سال به طول انجامید. نهایتاً سپاه خرمشهر به فرماندهی شهید جهان آراء و با کمک سپاه لرستان توانستند غائله را ختم کنند. علت ورود سپاه لرستان به این را باید در رابطه دوستی و اخوتی که مردم خرمشهر با یکدیگر داشتند جست و جو کرد و همین باعث می شد که آنها به طور مستقیم خود را درگیر مسئله نکنند.
امضا پیمان نامه با خون
جهان آرا: قبل از انقلاب، بچه های خرمشهر گروهی تشکیل داده بودند که به گروه حزب الله معروف بود. حتی پیمان نامه ای نوشتند و با خون خود به نوعی آن را امضاء کردند که برای رسیدن به آرمان هایشان و ایجاد یک حکومت اسلامی تا آخرین نفس مبارزه کنند. البته در سالهای 50 و 51 همه دستگیر شدند. آن موقع برادرم محمد، کلاس سوم دبیرستان بود.
دیدگاهتان را بنویسید