جمال بن عمر که به مدت چند سال نمایندگی سازمان ملل در امور حل بحران یمن را برعهده داشت به تازگی تحت فشار عربستان از مقام خود در این سمت کناره گیری کرد و در مصاحبههای که با رسانههای مختلف جهان انجام داد از نقش عربستان در شکست گفتگوهای سیاسی پرده برداشت.گستره این افشاگری و چرایی آن موضوع نوشتار حاضر را تشکیل میدهد.
ابعاد و گستره افشاگری جمال بن عمر علیه عربستان به نقل از منابع غربی و عربی
در آخرین مورد از این افشاگری ها (تا 7 اردیبهشت ) جمال بن عمر پیش از ارائه آخرین گزارش خود به شورای امنیت سازمان ملل در مصاحبه با روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال تصریح کرد :" پیش از حملات هوایی عربستان سعودی به یمن، جناح های سیاسی متخاصم این کشور در آستانه توافق و تقسیم قدرت بودند اما این حملات مذاکرات را از مسیر خود منحرف کرد."
پایگاه اینترنتی « یمن پرس »به نقل از جمال بن عمر نوشت :" در طول سه سالی که به عنوان فرستاده بین المللی به یمن مشغول به کار بودم هیچ سندی مبنی بر دخالت ایران در امور داخلی یمن نیافتم." وی در این مصاحبه نیز خاطر نشان کرد :"تنش کنونی در یمن نتیجه مستقیم تلاش برخی برای کنار زدن حوثی ها از عملیات سیاسی در این کشور است." پیش از این جمال بن عمر در مصاحبه با شبکه تلویزیونی راشاتودی نیز گفته بود :" طرح سازمان ملل مبنی بر متقاعد کردن علی عبدالله صالح رئیس جمهور سابق یمن به کناره گیری از قدرت و توافقنامه انتقالی در این کشور و تداوم مذاکرات صلح یمن میتوانست به عنوان مدلی برای رفع بحران در کشورهای عرب بعد از بهار عربی تبدیل شود اما مداخله نظامی عربستان در یمن به این روند پایان داد.مدلی که سازمان ملل در یمن اجرا کرد تنها شیوه قابل قبول در جهان عرب برای انتقال قدرت بود. یمن تنها کشوری بود که در یک دوره شش ماهه گفتگوی ملی واقعی در آن برگزار شد. من در این مذاکرات نقش میانجی را ایفا کردم و این مذاکرات به توافقی برای تشکیل دولتی دمکراتیک در یمن هم منجر شد. مشکل اصلی در یمن در واقع بعد از اتمام گفتگوی ملی در این کشور شروع شد.
در همین حال پایگاه اینترنتی روزنامه المنار فلسطین به نقل از افراد نزدیک به جمال بن عمر ضمن اشاره به مانع تراشی های عربستان در سر راه حل سیاسی بحران یمن به چرایی آن از منظر جنگ قدرت در خاندان سعودی نیز پرداخت و در تشریح آن نوشت :"سران سعودی که جنگ علیه یمن را فرماندهی میکنند اکنون به بزرگی مخمصهای که خودشان را با آن گرفتار کردهاند آگاه شدهاند اما نمی توانند عقب نشینی یا پیشروی کنند همچنین اگر اوضاع به همین منوال بماند و به حملات هوایی بسنده شود هیچ پیشرفتی برای طرحی که عربستان برای آن طراحی کرده بود حاصل نخواهد شد.
در همین حال این منابع به نقل از برخی محافل امنیتی غربی گفتند: ثبات نسبی در کشورهای عرب حوزه خلیج فارس رو به اتمام است و ماجراجویی سران جدید عربستان بر امنیت این کشورها به ویژه عربستان تأثیر منفی خواهد داشت. این محافل گفتند: سران « جوان » نظام جدید سعودی که عملا حکومت را در عربستان به دست گرفتهاند به اشتباه تصور میکنند پول میتواند ائتلاف به رهبری عربستان را حفظ کند و کشورهای شرکت کننده در این ائتلاف سربازان خود را به باتلاق یمن خواهند فرستاد تا بر اساس تمایلات شاهزادگان جوان عمل کنند اما نادرستی این اعتقاد به سرعت پس از مخالفت پاکستان برای شرکت در عملیات زمینی در جنگ یمن و تداوم سیاست کشورهای دیگر در « پس کشیدن پاها» از اعزام نیروی زمینی به مرزهای عربستان با یمن معلوم شد.
این محافل گفتند :« محور بازنده » در عملیات انتقال حکومت پس از مرگ عبد الله بن عبد العزیز که متعب بن عبد الله از برجستهترین شخصیتهای این محور است در انتظار نتایج ماجراجویی سبکسرانه به رهبری محور برنده است و محور بازنده دعا میکند که محور برنده بیش از پیش در باتلاق یمن فرو رود."
آتش زیر خاکستر در روابط عربستان و سازمان ملل
با وجود لاپوشانی رسانه های غربی و عربی دقت در برخی شواهد و شاخص ها به روشنی نشان می دهد که آتش زیرخاکستر در روابط میان سازمان ملل و عربستان وجود دارد و استعفای اجباری جمال بن عمر که تحت فشار عربستان صورت گرفت و همچنین افشاگری های اخیر آن تنها گوشه ای از این تنش های پنهانی میان دو طرف را آشکار کرد.
از دیگر شاخصهای که از وجود آتش زیر خاکستر در روابط سازمان ملل و عربستان حکایت دارد مخالفت بان کی مون دبیرکل سازمان ملل با ادامه حملات هوایی عربستان و حمایت غیرمستقیم از طرح پیشنهادی ایران برای برقراری آتش بس و از سرگیری مذاکرات سیاسی بین طرف های درگیراست.
هرچند این درخواست دیرهنگام بود اما همزمانی آن با موج افشاگری نهادهای وابسته به سازمان ملل درباره تشدید وخامت انسانی در یمن فشارهای روانی و سیاسی را علیه عربستان به راه انداخت و این کشور را بر آن داشت که از توقف حملات هوایی و آغاز مرحله جدید تحت عنوان "بازگشت امید" سخن گوید هرچند که در عمل به آن نیز متعهد نماند. البته نباید از این نکته غافل شد که عملکرد شورای امنیت به گونهای بود که عربستان از آن به چراغ سبز این شورا تعبیر کرد و جرات تجاوز به یمن و ادامه آن را به خود داد. از این دید در بی آبروشدن سازمان ملل در یمن علاوه بر تجاوز نظامی عربستان ،عملکرد شورای امنیت نیز موثر بود.
نتیجه گیری
در مجموع افشاگریهای اخیر جمال بن عمر در خصوص نقش عربستان در ممانعت از به نتیجه رسیدن مذاکرات سیاسی در یمن از یک واقعیت دیگر نیز پرده برمیدارد و آن اینکه خود کشورهای غربی و عربی نیز ( که یا خود را در تجاوز به یمن در کنار عربستان قرار داده اند و یا در قبال آن سکوت اختیار کرده اند ) به واقعیتهای پشت پرده یمن و نقش مخرب عربستان در آن اذعان دارند اما به دلیل ملاحظات سیاسی در قبال آن سکوت میکنند. با اینحال همچنانکه جمال بن عمر بلاخره سکوت خود را شکست این احتمال وجود دارد که این تجربه از سوی مقامات دیگر کشورها و مسئولان نهادهای سازمان ملل تکرار شود بخصوص آنکه این امکان وجود دارد که ارائه گزارش جدید جمال بن عمر به شورای امنیت به اصلاح ذهنیت مقامات کشورها از تحولات یمن کمک کند.
دیدگاهتان را بنویسید