بهرامن: استخراج بدون انفجار یعنی توقف زنجیره تولید
کمبود گسترده مواد ناریه در معادن کشور، بهویژه در معادن روباز، جریان استخراج و تأمین خوراک صنایع فولاد، مس و سرب و روی را مختل کرده است؛ بحرانی فراگیر که از اختلال در حملونقل، محدودیت واردات و اولویتدهی دفاعی سرچشمه میگیرد و میتواند به کاهش جدی تولید در بخش معدن و صنایع معدنی بینجامد.
از این رو، محمدرضا بهرامن، رییس خانه معدن ایران در گفتوگویی اختصاصی با گروه رسانهای پردازش هشدار داد که بحران تامین مواد ناریه در بخش معدن، عملاً بهمعنای اختلال در جریان حیاتی تولید است و افزود: در معادن روباز، بهویژه در زنجیره سنگآهن و مس، سرب و روی و سایر مواد معدنی، عملیات استخراج آمادگیسازی معادن وابستگی مستقیم به عملیات حفاری و انفجار دارد و قطعا هرگونه وقفه در تامین به موقع آن، کل زنجیره ارزش در بخش معدن را متزلزل مینماید.
به گفته رییس خانه معدن ایران و براساس اطلاعات واصله، بخش قابلتوجهی از معادن روباز کشور، خصوصا معادن کوچک که فاقد انبار مواد ناریه میباشد با اختلال جدی در تامین مواد ناریه مواجه هستند و این موضوع در برخی جبهههای کاری به توقف یا کاهش محسوس فعالیت منجر شده است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم این تولیدات این معادن تامینکننده مستقیم خوراک صنایع فولاد و مس کارخانجات سرب و روی و سنگهای ساختمانی و غیره هستند؛ صنایعی که خود نیز در پی آسیبهای اخیر با چالش بازگشت سریع به مدار تولید مواجهاند.
به گفته بهرامن، این مسئله محدود به چند معدن خاص نیست، بلکه با یک بحران فراگیر و سیستمی مواجه میباشد. معادن بزرگ و استراتژیک در کنار معادن کوچک و متوسط، همگی تحتتاثیر کمبود مواد ناریه برای ادامه فعالیت خود قرار گرفتهاند.
شایان ذکر است که بخشی از مشکلات بخش معدن، پیش از شرایط اخیر نیز وجود داشته و موضوع تعطیلی درصد قابلتوجهی از معادن، ریشههای ساختاری نیز دارد. با این حال، شرایط فعلی این وضعیت را بهطور قابلملاحظهای تشدید کرده و آن را در شرایط خاص کنونی کشورمان به یک مسئله ملی تبدیل کرده است.
رییس خانه معدن ایران، ریشههای این بحران را چندلایه خواند و آن را در چهار محور اصلی خلاصه کرد:
نخست؛ اولویتبندی تولید و تخصیص چگونگی تامین مواد انفجاری به بخشهای دفاعی در شرایط جنگی؛
دوم؛ اختلال در حملونقل مواد خطرناک به دلیل محدودیتهای امنیتی؛ در شبکه ریلی و جادهای
سوم؛ محدودیت در واردات برخی اجزای حساس مانند نیترات و چاشنیها؛
و چهارم؛ که ریشهایتر است، وابستگی تولید مواداولیه مانند نیترات آمونیوم به زیرساختهای انرژی که خود با ناپایداری مواجه بوده است.
بهرامن در ادامه هشدار داد: بدون تردید، تداوم این وضعیت میتواند آثار اقتصادی قابلتوجهی در صنعت معدنکاری کشورمان که طی چند سال گذشته پیشران اقتصادی بوده به همراه داشته باشد. قطعا توقف یا کاهش تولید در معادن بزرگ، مستقیماً بر زنجیره صادرات مواد معدنی و محصولات فولادی، مس و سرب و روی اثر میگذارد.
وی افزود: از یک سو، معادن به دلیل کمبود مواد ناریه قادر به تأمین خوراک نیستند و از سوی دیگر، صنایع پاییندستی در پساجنگ در حال تلاش برای بازگشت به تولید خواهند بود. در صورت عدم مداخله بهموقع، این وضعیت میتواند در کوتاهمدت به کاهش معنادار تولید در بخش معدن و صنایع معدنی منجر شود و بر شاخصهای کلان اقتصادی نیز اثرگذار باشد.
رییس خانه معدن ایران همچنین بر ضرورت مجموعهای از اقدامات فوری و ساختاری برای مدیریت این بحران تاکید کرد. این اقدامات عبارتند از:
– تشکیل ستاد واکنش سریع با حضور نهادهای مرتبط، با اختیارات اجرایی و تصمیمگیری سریع و نشکلهای تخصصی معدن
– آزادسازی هدفمند ذخایر اضطراری با اولویتاین معادن دارای نقش کلیدی در زنجیره تأمین
– تسهیل واردات مواد اولیه و اجزای حساس برای پوشش نیاز کوتاهمدت کشور و برون سپاری به بخش خصوصی مصرف کننده
– و در نهایت، ایجاد ظرفیتهای تولید محلی مواد ناریه در نزدیکی قطبهای معدنی برای کاهش وابستگی به حملونقل و افزایش تابآوری
بهرامن بر لزوم صدور مجوز واردات فوری و “ترانزیت سبز” برای تامین نیاز کوتاهمدت کشور تاکید کرد و گفت: در شرایط فعلی، طراحی کریدورهای ویژه برای حمل مواد ناریه ضروری است، لذا منظور از “ترانزیت سبز”، ایجاد مسیرهای اولویتدار، ایمن و تحت نظارت برای انتقال این مواد از مبدا تولید به معادن است؛ بهگونهای که ضمن حفظ ملاحظات امنیتی، زمان و موانع اداری به حداقل برسد.
بدیهی است که این سازوکار باید بر پایه سرعت، شفافیت و کنترل همزمان طراحی شود.
رییس خانه معدن ایران از وزارت صنعت، معدن و تجارت خواستار شد تا نقش فعالتری در مدیریت این بحران ایفا کند و از جایگاه نظارتی صرف، به سطح راهبری و فرماندهی زنجیره تأمین با گرفتن اختیارات کامل از صنایع دفاع ارتقا یابد.
از نگاه وی، برنامهریزی برای هماهنگی نزدیکتر با نهادهای مرتبط، بهویژه در حوزه تامین و تخصیص مواد، برای حفظ تداوم تولید در بخش معدن ضروری است.
بهرامن همچنین تصریح کرد که بخشخصوصی، بهویژه تشکلهایی مانند خانه معدن ایران، میبایستی آمادگی کامل داشته باشند تا در حوزههایی مانند توزیع هدفمند، پایش مصرف و ارائه اطلاعات میدانی به تصمیمگیری دقیقتر و اجرای موثرتر سیاستهای دولت کمک کند.
یه گفته وی، آنچه امروز با آن مواجه هستیم، صرفاً یک کمبود مقطعی نیست، بلکه نشانهای از شکنندگی زنجیره تأمین در زنجیره بخش معدن کشور عزیزمان میباشد.
رییس خانه معدن ایران در پایان افزود: مدیریت این وضعیت، نیازمند ترکیبی از اقدامات فوری برای عبور از شرایط فعلی و اصلاحات ساختاری برای افزایش تابآوری در شرایط امروز است و حفظ تداوم تولید در بخش معدن، ایران عزیز نهتنها برای اقتصاد امروز، بلکه برای دوره بازسازی و رشد آتی کشور نیز اهمیت راهبردی دارد.
دیدگاهتان را بنویسید