«خاک» زرخیز چهارمحال و بختیاری
دنیای معدن -سنگ تزئینی و نما، خاک نسوز، سلیس، گچ، مواد اولیه سیمان، شن و ماسه و... از مهمترین مواد معدنی استان چهارمحال و بختیاری بهشمار میروند. هماکنون ۱۸۲ معدن در چهارمحال و بختیاری فعال است.
به گفته سیدنعیم امامی، رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت چهارمحال و بختیاری، سال گذشته ۵/۵میلیون تن مواد معدنی از معادن این استان استخراج شده که حدود ۴ میلیون تن از این مواد معدنی در خود استان به مصرف رسیده است. شاخصترین معادن استان، خاک نسوز است که در صورت فرآوری، میتوان ارزشافزوده ۲۰ برابری از آن خلق کرد. ۱۰۲ معدن فعال در استان درباره معادن استان چهارمحال و بختیاری، بهزاد ابراهیمی معاون معدنی سازمان صنعت، معدن و تجارت چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با صمت اظهار کرد: ۱۸۲ معدن در استان چهارمحال و بختیاری وجود دارد که از این تعداد ۱۰۲ معدن فعال هستند. این تعداد معادن، زمینه اشتغال بیش از یکهزار و ۵۰۰ نفر را در استان چهارمحال و بختیاری فراهم کردهاند. ابراهیمی درباره نوع مواد معدنی استان چهارمحال و بختیاری خاطرنشان کرد: بیشتر معادن استان گروه مصالح ساختمانی مانند شن و ماسه، سنگ سیمان و سیلیس و دولومیت، سنگ گچ و خاک نسوز هستند. البته شاخصترین معدن در استان در حقیقت همان خاک نسوز است که در منطقه دوپلان واقع شده است. ابراهیمی با بیان اینکه مهمترین مواد معدنی چهارمحال و بختیاری خاک نسوز است، گفت: بخشی از محصولات معدنی استان به دیگر استانها و بخش دیگر به کشورهای مختلف جهان صادر میشود. با جذب سرمایهگذار باید زمینه توسعه واحدهای صنعتی در زمینه فرآوری مواد معدنی در سطح استان فراهم شود تا اشتغال قابل توجهی در این بخش ایجاد شود.
اکتشاف پهنههای جدید
این مقام مسئول در استان چهارمحال و بختیاری با اشاره به اقدامهای اجرایی سال ۹۴ در حوزه معدن عنوان کرد: مهمترین اقدام استان در سال گذشته استحصال منیزیم بود. ابتدا روش آزمایشی انجام شد و ما توانستیم منیزیم با عیار ۹۹ درصد بهدست آوریم. البته در حال حاضر نیز اقدامهای تکمیلی در حال انجام است. وی با اشاره به عملیاتهای اجرایی استانی که از سال گذشته آغاز شده، عنوان کرد: هماکنون در بیشتر مساحت چهارمحال و بختیاری مطالعات اکتشافی در حال انجام است. همچنین دو پهنه جدید اکتشافی در شمال استان در حال پیگیری است. اکتشاف یکی از این پهنهها برعهده سازمان زمینشناسی است که سازمان استان در این پهنه بهدنبال فلزات کمیاب و عناصر نادر است. اکتشافات پهنه دیگر نیز برای دستیابی به فلزات پایه برعهده سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی است. ابراهیمی ادامه داد: البته معادن فلزی در هر دوی این پهنهها در حال ردیابی هستند و کشف فلز منگنز این دو پهنه، امیدبخش است. وی تاکید کرد: همچنین مواد معدنی فلزی مس و روی نیز در دهکده معدن استان یافت میشود.
اقدامهای سال ۹۵
معاون معدنی سازمان صنعت، معدن و تجارت چهارمحال و بختیاری با اشاره به اقدامهای در دست اجرا برای سال ۹۵ اظهار کرد: در امسال بهدنبال یک پهنه جدید برای اکتشاف عناصر کمیاب به روش ماهوارهای و در برخی محدودهها نیز بهدنبال سنگهای تزئینی و نما و سنگهای قیمتی هستیم. ابراهیمی با اشاره به اقدامهای معدنی دیگر در استان گفت: در حوزه ژئوتوریسم نیز در برخی معادن اقدامهایی داشتیم که مطالعات اولیه آن انجام شده است و امیدواریم در سال جدید بتوانیم ژئوتوریسم معدنی را نیز در استان گسترش دهیم. معاون معدنی سازمان صنعت، معدن و تجارت چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه سالانه ۷/۵ میلیون تن مواد معدنی از معادن چهارمحال و بختیاری استخراج و فرآوری میشود، گفت: البته با توجه به رکود پیشآمده در اقتصاد و مسکن کشور، مهمترین مشکلات معادن استان کمبود نقدینگی است. ابراهیمی با تاکید بر این موضوع که رکود بازار مسکن، بیش از هر عامل دیگری بر رکود معادن استان تاثیرگذار بوده است، عنوان کرد: در سطح استان از سرمایهگذارهای مختلف برای معادن دعوت به عمل آوردهایم، البته رکود پیشآمده سبب شده معادن با تمام ظرفیتهایشان کار نکنند. وی در ادامه
یادآور شد: البته ما از سرمایهگذار خارجی تاکنون دعوت به عمل نیاوردهایم. این مقام مسئول در استان چهارمحال و بختیاری با اشاره بروز نبودن تجهیزات معدنی در استان خاطرنشان کرد: فرسودگی ماشینآلات معدنی عاملی است که سبب شده معادن از بهرهوری بالایی برخوردار نباشند. از اینرو معادن در سطح استان نیازمند تجهیزات و فناوری روز هستند.
فرآوری ۲۰برابر ارزشافزوده
شاخصترین معدن استان چهارمحال و بختیاری همانگونه که اشاره شد، خاک نسوز است. خاک نسوز اصطلاحی است که برای برخی از خاکهای دیرگداز به کار میرود. این خاکها بهطور معمول در ساخت آجرهای نسوز کاربرد دارند. ایران با وجود معادن خاک نسوز در استانهایی مانند چهارمحال و بختیاری و فارس جزو بزرگترین تولیدکنندههای خاک نسوز خاورمیانه بهشمار میرود. ابراهیمی درباره میزان خاک نسوز استان چهارمحال و بختیاری اعلام کرد: بر اساس مطالعات کارشناسان، ۱۲میلیون تن خاک نسوز در معادن استان چهارمحال و بختیاری وجود دارد که با توسعه معدن در بخش لایههای معدنی این استان، میزان تولید مواد معدنی سالانه به حدود ۲۵هزار تن نیز افزایش مییابد. مسئله درخور توجه درباره خاک نسوز این موضوع است که این خاک بیشتر خامفروشی میشود، این در حالی است که به گفته کارشناسان این حوزه، در صورت فرآوری خاک نسوز، ارزشی ۲۰برابری میتوان برای آن ایجاد کرد. از این خاک در صنایعی چون لعابسازی، مقرهسازی، چینی مظروف، چینی بهداشتی، چینی آزمایشگاهی، الکتروسرامیکها، آجرهای شاموتی، عایقهای الکتریکی، کاشی پرسلان، کاشی دیوار، کاشی کف و گلولههای سرامیکی استفاده
میشود. از آنجا که ویژگیهای خاک نسوز تولیدشده در مناطق مختلف کشور متفاوت است و فرآوری این ماده در محلهای جغرافیایی متفاوت پیچیدگی خاصی دارد، ایران تاکنون موفق به فرآوری این ماده در همه مناطق نشده است.
علیرضا باقری، مدیرعامل شرکت تهیه و تولید مواد نسوز کشور چندی پیش در رابطه با مزایای استفاده از خاک نسوز به صمت گفت: گرچه ایران بزرگترین تولیدکننده خاک نسوز خاورمیانه است، اما سالانه حدود ۱۲میلیون تن از این خاک در کشور مورد استفاده قرار نمیگیرد، این درحالی است که تنها ذخایر خاک نسوز آباده (استان فارس) ۳۰۰میلیون تن است که تا ۲۵سال دیگر نیز قابل بهرهبرداری است. باقری در ادامه افزود: از سوی دیگر با وجودی که باطلههای نسوز بهعنوان پسماند کارخانههای تولید خاک نسوز در صنایع سیمان کاربرد دارند، اما شرکتهای داخلی بهخاطر هزینه حملونقل این ماده به کارخانههای خود و همچنین وجود برخی جایگزینها اقدام به خرید باطلههای نسوز نمیکنند. صنایع دیرگداز یکی دیگر از موارد استفاده خاک نسوز هستند، باقری در اینباره اظهار کرد: سالانه حدود ۲۸۰هزار تن مواد دیرگداز در ایران تولید میشود که از این میان حدود ۴۰هزار تن آن از خاک نسوز استفاده میشود. همچنین این خاک ماده اولیه بیش از ۱۵۰ کارخانه کاشی و سرامیک کشور را تامین میکند.
دیدگاهتان را بنویسید