مجید سلیمیبروجنی فعال اقتصادی
بازار مسکن طی ٣سال گذشته روزگار بیرونقی را سپری کرده است. طی این مدت بهواسطه سیاستهای ضد تورمی دولت و افزایش سود سپردههای بانکی، چرخه نقدینگی کند شد و به همین واسطه، بازار مسکن نیز موفقیتی در ایجاد رونق نداشت. در سال ٩٠ و در زمان آخرین جهش قیمت مسکن، بخشی از سرمایهها به زمین و مستغلات منتقل شد. اما در حال حاضر این حوزه از وجود این سرمایهها خالی شده است که این خروج از حباب هم به نفع بازار و هم به ضرر بازار مسکن خواهد بود. منظور از تخلیه مسکن از حباب، رسیدن به یک قیمت ثابت پس از بازی قیمتهاست که بهنظر میرسد قیمتهای فعلی تا حد زیادی منطقی و معقول است. طی ٤دهه گذشته به سبب تورمهای همیشگی، مردم دچار نوعی بیاعتمادی به آینده شدند. به بیان دیگر اغلب مردم این تصور را داشتند که ارزش داراییهای آنها در آینده به جای افزایش، کاهش خواهد یافت مگر اینکه دارایی خود را به املاک و مستغلات تبدیل کنند و از دید آنها، فقط خاک بوده که هیچگاه به صاحبش خیانت نکرده است. افزایش جمعیت و به دنبال آن افزایش تعداد خانوارها، بهطور حتم موجب افزایش تقاضا در بازار مسکن و به تبع آن افزایش قیمت مسکن میشود. از سوی دیگر افزایش
اجارهنشینی نشان میدهد عرضه مسکن مناسب کاهش داشته و همین کاهش عرضه نیز میتواند موجبات افزایش قیمتها را فراهم آورده باشد.
طبق آمار موجود از سال ١٣٦٥ به بعد، درصد خانوارهای اجارهنشین در حال افزایش بوده و این مفهومی نداشته بهجز اینکه متقاضیان نهایی مسکن در ایران قدرت کافی برای خرید مسکن ندارند. چراکه سرعت رشد قیمت مسکن بسیار بیشتر از سرعت رشد درآمد متقاضیان بوده است. یکی از روشهای جبران شکاف قدرت خرید متقاضیان و قیمت مسکن، پرداخت تسهیلات بانکی است. برخلاف تصور اکثر مردم، پرداخت تسهیلات ارزانقیمت مسکن، همیشه مشکلساز بوده است. هرگاه دولتمردان تصمیم گرفتند که پولی را در قالب تسهیلات در اختیار مردم قرار دهند و آنها را صاحب خانه کنند، بلافاصله با افزایش تقاضا مواجه شدند و این افزایش تقاضا و کمبود عرضه، زمینهساز صعود قیمتها شد و وامهایی که برای این مقوله تعریف شده بود، جوابگوی خانهدار شدن مردم نبود. قیمتهای صعودی ناشی از وامهای ارزانقیمت باعث شده تا درنهایت تورم افزایش یابد و عملا برنامه وامدهی برای خانهدار شدن به بنبست بخورد و بار دیگر تقاضا برای تعریف بسته وامهای تازه بیشتر شود.
درخصوص قیمت واقعی مسکن باید گفت: اگر بخواهد قیمت مسکن با تورم مقایسه شود، این قیمت رشد نخواهد کرد؛ به این دلیل که اگر فرض کنیم تحریمها برداشته شود، بانکهای اقتصادی رونق میگیرد و سرمایهها بهصورت یکسان به سایر بخشها تقسیم میشود و به عنوان مولد اقتصادی عمل میکند. بدین جهت قیمتی در نیمه دوم امسال و سال آینده رخ نخواهد داد اما اینکه رفع تحریمها بهتدریج درآمد خانوارها را بهبود میبخشد و رشد درآمد ملی را به همراه خواهد داشت، نیازمند فاصله نسبی حدود یکسال است تا بتواند در بازار ایجاد رونق کند. پیشبینی میشود پس از رکود فعلی، حباب قیمتی در بازار ایجاد نشود چراکه زمانی حباب ایجاد میشود که قیمتها بیش از نرخ تورم افزایش مییابد، اما در این مدت قیمتها روند کاهشی حتی برابر به خود گرفتهاند، بنابراین قیمت واقعی تغییر نخواهد کرد و حول تورم خواهد چرخید.
آیندهای که کارشناسان برای ماههای پیشرو در نظر گرفتهاند، مبتنی بر کاهش حاشیه سود و به فروش نرفتن واحدهای مسکونی تکمیل شده است. مبنایی که پایه اصلی آن کاهش قدرت خرید متقاضیان مسکن بوده است؛ هرچند که مشخص نیست اگر آنطور که کارشناسان میگویند قیمتها به سمت افزایش سیر کند، تغییر نکردن قدرت خرید متقاضیان میتواند چه اتفاقی را در بازار مسکن رقم بزند. از سوی دیگر بحران امروز دیگر ظرفیت و کشش ساختوسازهای جدید را ندارد و دولت و شهرداری باید به فکر نوسازی بافتهای فرسوده باشند و بهتر است که بازار شهر تهران به حومه تهران منتقل شود. درمجموع میتوان گفت قیمت مسکن در نیمه دوم امسال به ثبات خواهد رسید و افزایش قیمت دور از ذهن خواهد بود و میتوان پیشبینی کرد که پس از رفع کامل تحریمها و رسیدن کل اقتصاد به یک ثبات پایدار و نسبی ممکن است شاهد رشد ساختوساز در بخش مسکن نیز باشیم.
دیدگاهتان را بنویسید