1- کسی نمیتواند این مدعا را که آمریکا در طول 60 سال اخیر علیالدوام با ملت ایران دشمنی ورزیده انکار کند و درباره این گزاره اتفاق نظر وجود دارد. فراتر از این در دشمنی و حمله نظامی یا کودتای رژیم ایالات متحده علیه بیش از 50 کشور جهان نیز تردیدی وجود ندارد. بنابراین در بادی امر مهم است آمریکا را دشمن مسالمتناپذیر ملتها که هرگز به توافق پایاپای و عادلانه قائل نیست بدانیم یا طرف معامله و داد و ستد و رفاقت. معرفی دولت استکباری، خودبرتربین، عهدشکن و زیادهخواه آمریکا به عنوان یک دولت معمولی طرف تعامل دیپلماتیک، اولین خطا یا مغالطه است. آنها که به توهم توافق- مثلا حل چالش هستهای در نیویورک- دامن میزنند و میگویند توافق در این سفر حاصل شدنی است، توضیح نمیدهند که چرا طی 7 دور مذاکره در طول یک سال اخیر چنین توافقی حاصل نشده است؟ «توافق» که توقع زیادی است، چرا «اعتماد» به عنوان مقدمه هر توافق و معاملهای کمترین زمینهای پیدا نکرده است؟ به پرسش دیگر، چگونه میتوان مدعی توافق به عنوان امری دوطرفه شد حال آن که آمریکاییها در همین دوره با صراحت اعلام کردهاند بنا ندارند با ایران «اعتمادسازی» کنند بلکه ایرانیها به عنوان متهم موظفند در بلندمدت (10 تا 20 سال) بکوشند تا به ما ثابت کنند برنامه هستهای آنها صلحآمیز است؟
از منظر دیگر آمریکاییها در همین یک سال پرعبرت گذشته، کدام رفتار خصمانه خود را تغییر داده و کمترین اعتمادی را برانگیختهاند تا بر اساس آن بتوان توافق را تصور کرد؟ البته یک احتمال قریب به محال وجود دارد و آن این که طرف ایرانی- خدای ناکرده- بخواهد خط قرمزها را زیر پا بگذارد که در این صورت معنای آن، «تسلیم» خواهد بود و نه تعامل و توافق. خروجی هر تسلیمی هم در سیاست خارجی روشن است؛ گستاخی و طلبکاری و تهاجم بیشتر طرف مقابل.سال گذشته که رفتارهای نابهجایی مانند دیدار با وزیر خارجه آمریکا و تماس تلفنی با اوباما رخ داد و حتی پس از آن دکتر روحانی گفت آقای اوباما را مودب یافته است، چه اتفاقی افتاد؟ بیش از 5 بار تحریمهای جدید اعمال شد، قریب 10 بار ازروی میز بودن گزینه نظامی سخن به میان آمد و فریبکاری را ژن ایرانیها اعلام کردند. آیا قابل تامل نیست رئیسجمهور محترم در حالی عازم سفر نیویورک شده که به اعتبار گروکشی غیرقانونی، لجبازی و خوی استکباری رژیم آمریکا، کشورمان برای اولین بار قریب 8 ماه است در مقر سازمان ملل (نیویورک) نماینده دائمی ندارد؟! اگر اعتمادسازی به منزله پیشنیاز هر توافقی اولویت آمریکا بود، آمریکاییها نباید رفتارهای خصمانهای زنجیرهای و بعضا آمیخته با توهین و تحقیر را ادامه میدادند. اما چرا آمریکا اصرار به توهین دارد حال آن که کسانی تصور یا القا میکنند آمریکا دنبال توافق است؟
2- وسوسه و تطمیع و تهدید، کار ویژه شیاطین- دشمنان مستکبر بشریت- است. خلق شیاطین، بیآبرو کردن انسانهای صاحب عزت و شرافت است. خداوند در سوره اعراف با ریزهکاری تمام، مقصود شیطان از وسوسه آدم و حوا را بازگو میکند. «شیطان آن دو را وسوسه کرد تا زشتیهای پوشیده آنها را برملا سازد. او گفت پروردگارتان، شما را از این شجره نهی نکرده مگر اینکه فرشته یا جاودانه در بهشت باشید. و آن دو را قسم داد [به کدام امر مقدس، خدا میداند!] که همانا من از خیرخواهان شما هستم و با فریب راهنماییشان کرد. پس هنگامی که از آن درخت چشیدند، زشتیهایشان آشکار شد... ای فرزندان آدم، ما لباس برای شما فرستادیم تا بدیهای شما را بپوشاند و لباس تقوا [برای پوشاندن زشتیهای شما] بهتر است».
خداوند آنگاه میفرماید «ای فرزندان آدم شیطان شما را نفریبد همان گونه که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون کرد؛ لباس را از تن آنها کند تا زشتیهای آنها قابل مشاهده شود. همانا شیطان و قبیل او میبینند شما را از جایی که نمیبینید. همانا ما شیاطین را سرپرست قرار دادیم برای کسانی که ایمان نمیآورند».شیطان بزرگ به واسطه دلالها و کارچاقکنهایی که واقعیت جبهه دیپلماسی را «ضیافت نیویورک» مینمایانند، بیش از هر چیز نیازمند شکستن عزت جمهوری اسلامی است و به همین دلیل نیز جبهه رسانهای دشمن و عوامل آن در داخل مدام به چشیدن میوه ممنوعه مراوده و مصافحه و معانقه با سران شیطان بزرگ وسوسه میکنند. به تصریح مقتدای حکیم انقلاب در دیدار با سفرای کشورمان «در این میان [در خصوص تعامل با همه دنیا] دو استثنا وجود دارد؛ رژیم صهیونیستی و آمریکا... رابطه با آمریکا و مذاکره با این کشور به جز در موارد خاصی برای جمهوری اسلامی نه تنها هیچ منفعتی ندارد بلکه ضرر هم دارد و کدام عاقلی است که دنبال کار بیمنفعت برود؟!
عدهای این جور وانمود میکردند که اگر با آمریکاییها دور یک میز بنشینیم بسیاری از مشکلات حل میشود. البته ما میدانستیم اینجور نیست اما قضایای یک سال اخیر برای چندمین بار این واقعیت را ثابت کرد... این کار ما را در افکار عمومی ملتها و دولتها به تذبذب متهم میکند و غربیها با تبلیغات عظیم خودشان، جمهوری اسلامی را دچار انفعال و دوگانگی جلوه میدهند».
3- اصرار آمریکا به توهین و تحقیر، بعد مهمتری نیز دارد. رژیم مستکبر ایالات متحده بدین ترتیب میکوشد به خطای محاسبه استراتژیک در ذهن سیاستگذاران و تصمیمسازان ما دامن بزند به نحوی که ابعاد توانمندی و قدرت جبهه خودی را نبینند یا به جای سخن گفتن از موضع اقتدار، از موضع انفعال و ضعف برخورد کنند. نتیجه پذیرفتن چنین معادله خلاف واقعی از سوی ما آن خواهد بود که ایران قدرتمند و متنفذ در منطقه، -به اعتبار رویکرد انفعالی- در چشم ملتها و دولتهای دیگر نیز ضعیف به نظر آید. حال آن که در عالم واقع ماجرا کاملا معکوس است. یعنی در این 3 دهه دو روند معکوس به موازات هم پیش رفته است؛ از یک سو به اعتبار ظرفیت بسیجگری علیالدوام بر ابعاد داخلی، منطقهای و بینالمللی اقتدار جمهوری اسلامی افزوده شده و از طرف دیگر قدرت آمریکا کاهندگی دائمی را به خود دیده است. اگر 34 سال پیش به اعتبار تعدی نیابتی رژیم صدام در خاک خود با مظلومیت کامل روبرو بودیم، امروز به اعتبار یکی بودن موج جمهوری اسلامی با موج ملتها، نفوذ کلمه جمهوری اسلامی در چهار گوشه منطقه جاری شده است.
اگر آمریکا سرشکسته جنگهای عراق و افغانستان و طرف ناکام جنگهای سوریه، غزه و لبنان است، ایران در جبهه ملتهای پیروز این جنگها ایستاده است. 3 ماه پیش درست هنگامی که اوباما و زیردستانش با حمله به دولت عراق میگفتند داعش نتیجه سرکوبشدگی سنیها و طوایفی است که مظلوم واقع شدهاند، مردم و ارتش عراق با مشورت و معاضدت ایران تروریستها را عقب راندند. تازه کار که به اینجا رسید و آمریکاییها- و عوامل سعودی آنها- دریافتند ایران زیر آب پروژه فتح عراق با داعش یا حداقل اخذ امتیاز از دولت منتخب عراق را زده، به صرافت افتادند ائتلاف ضد «تروریسم داعش» تشکیل دهند. آنها به فهم احمقانه خود، ایران را حذف کردند و سرانجام در ادامه این سردرگمی استراتژیک آقای جان کری لطف کرد! و گویا که اجازه مرحمت میکند گفت «ایران میتواند در مبارزه علیه داعش نقش داشته باشد»! امروز کدام ناظر آگاه و بیطرفی است که نفوذ آمریکا و ایران در عراق، سوریه، لبنان، یمن، بحرین و فلسطین را به ارزیابی بنشیند و کفه ایران را سنگینتر نشمارد؟
در چنین شرایطی اگر آمریکاییها «کوچکنمایی» قدرت ایران را سرلوحه مواجهه خود با جمهوری اسلامی قرار دادهاند، هیئت جمهوری اسلامی ایران مسئولیت دارد انفعال را کاملا پس زده و در مصاحبهها و سخنرانیها، از موضع همین اقتدار بیبدیل و تعیینکننده حرف بزند و چالش هستهای را نیز در همین نمودار کلی جایابی و جانمایی کند؛ اگرنه در دام عملیات روانی دشمن افتادهایم و آنگاه او میتواند نیاز راهبردی خود را به عنوان امتیاز به ما بفروشد. فراموش نکنیم دولت اوباما بیدستاوردترین دولت آمریکا در طول 70 ساله پس از جنگ جهانی دوم است و به اخذ امتیاز بیدلیل از ایران- در فرایند وارونهنمایی واقعیتها و زدن فن بدل- نیاز دارد. واقعیت ماجرا این است که آمریکا پیاپی جای پای خود را در منطقه از دست میدهد و تصور میکند کلید بازگشت به منطقه، اجرای عملیات فریب با ایران است. این عملیات فریب گاه با جنجال هستهای، گاه با ماجرای داعش و... رخ میدهد تا ما را از مسائل مهم اصلی غافل کند.
4- آنها که دنبال تراشیدن منافع مشترک با آمریکا در ماجرای اشغال افغانستان بودند، در کمتر از یک سال به عینه دیدند چگونه همان آمریکای طرف معاضدت دولت اصلاحات، بلافاصله پس از یافتن جای پا ایران را محور شرارت خواند و تهدید به حمله نظامی کرد. رفتار دکتر مصدق در تاریخ معاصر ما از این جهت یک نمونه قابل مطالعه است که چگونه دولت و کشور خود را قربانی خوشگمانی به آمریکا کرد. کمک به آمریکا در قالب یک داد و ستد- چنان که برخی در موضوع داعش گفتند و رئیسجمهور محترم رد کرد- حکایت همان مارگیری است که اژدهای افسرده را در زمستان نجات داد و گرما به تن او رساند تا سرانجام قربانی بدفهمی خود شد. اینکه بگوییم دوست و دشمن همیشگی وجود ندارد، درباره نوع دولتها و ملتهایی است که مرتکب خطا میشوند اما رژیم مستکبری که زیادهخواهی، زورگویی، بدعهدی و استکبار جزو گروه خونی و ساختار قدرت اوست، قطعا در زمره دشمنان همیشگی ملتهاست و نرمش یکطرفه در لحن و رفتار و گفتار نه تنها دل او را نرمتر نمیکند بلکه بر طمع و تعدی وی میافزاید. البته آمریکاییها، در خوابهای تعبیرنشدنی خود، از ایران سرسپرده رژیم پهلوی یاد میکنند و این که به اسم تعامل و تفاهم، ایران مجددا به ژاندارم گماشته آمریکا- مانند نوکری صدام یا دولت اردن و سعودی- در منطقه تبدیل شود یا به تعبیر اخیر برژینسکی «توافق با ایران میتواند کاتالیزوری برای ایجاد تغییرات در خاورمیانه همیشه آشوبزده باشد».
5- آخرین پیشنهاد آمریکا در مذاکرات هستهای، ادامه همان شگرد تعلیق و اوراقسازی تدریجی برنامه هستهای ایران است. آنچه برای ایران موضوعیت دارد، اصل غنیسازی با ظرفیت صنعتی مورد نیاز کشورمان است و نه مثلا داشتن یک کلکسیون از هزاران سانتریفیوژ بلامصرف در حد پرکردن یک ویترین! در عین حال گویا حامیان مراوده با آمریکا فراموش کردهاند که میگفتند غنیسازی چه ارزشی دارد و مهم لغو تحریمهاست. اکنون غیر از موضوع استراتژیک حفظ غنیسازی، موضوع مهمی که مذاکرات را از سوی این طیف توجیه میکرد، تعمداً مسکوت مانده و آن اینکه بالاخره سرنوشت ادعای لغو تحریمها ظرف 3 تا 6 ماه چه میشود و آیا وعده سر خرمن لغو تحریمها در 10 یا 20 سال بعد و پس از احتمال جلب اعتماد آمریکا نسبت به برنامه هستهای ایران، در عالم واقع حتی به اندازه یک خروس قندی میارزد؟ در این میان اگر معلوم شد تکلیف هیچ چیزی که برای ایران در حوزه هستهای یا اقتصادی دارای ارزش باشد معلوم نشده و آمریکا نیز به اعتبار عملکرد یکساله خود چنین قصدی ندارد، آنگاه آیا مضحک نخواهد بود که مثلا ضرورت یا احتمال مکالمه و دیدار رئیسجمهور محترم کشورمان با اوباما را بررسی کنیم؟! آیا واگذاری امتیازی چنین بزرگ به رژیمی که ویژگی آن «گستاخی و پنجهاندازی» در عین «سرشکستگی» است، حداقلی از ملازمت عزت و حکمت و مصلحت را با خود دارد؟! من جرّب المجرّب حلت به الندامهًْ. نگرانی این است که آمریکاییها تصور کنند دولت ایران در یک سالگی تشکیل خود و امضای توافق ژنو، حاضر است به هر قیمت به توافق برسد.
روزنامه وطن امروز مطلبی را با عنوان«وقتی آب آبرو میبرد»پیرامون یومالحساب دعوت فتنهگران 88 به طغیان در مصرف به قلم حسین قدیانی به چاپ رساند که در ادامه میخوانید:
الف. ب. آب... این «الفبای مهر» است، که معلم، نوشتن را با همین «آب» به ما آموخت.«ن و القلم و مایسطرون» در «مکتب آب» قد کشیده. قلم در مکتب آب، با الف. ب. آب... شست و شو کرده و به خرابات، خرامیده. زلالی قلم، از زلالی آب است و هر حرف که مینویسیم، خود از قطرات آب است، از برکات آب است. ما هنوز دلداده آن نیمکتهای چند نفره هستیم؛ محل تمرین آب! آی باکلاه! پس کتاب، نه فقط در ظاهر با آب تمام میشود بلکه در باطن نیز با آب شروع میشود؛ «بابا آب داد». کیست آن که در این نعمت را به روی ما گشوده است؟ کیست آن که این منت بیبدیل را بر سر ما ارزانی داشته است؟ آیا جز خداوند منان؟ گمانم حرف «خ» چون کمی آنسوتر از ابتدای الفبای عاشقی است، این آب نازنین با «بابا» شروع شد و الا بابا بهتر از همه میداند که خالق آب خداست. آری! آب از آن خداست. و این، خدا بود که آب داد. و همچنان خداست که آب میدهد. من این اول مهری، عاشق آن معلم بصیری هستم که بیخیال نظم و ترتیب خشک حروف الفبا، مشق عشق را اینگونه برای بچهها تعلیم دهد؛ «خدا آب داد» که اساسا الف. ب. آب... بلکه همه حروف الفبا از آن خداست. راستی!
چه در این خلق شگفتانگیز نهفته است که «و جعلنا من الماء کل شیء حی»؟ چیست معنای این آیه؟ چیست راز خلقت آب؟ خدایا! ممنون توییم برای نعمت آب. و اعتراف میکنیم که «بابا آب داد» استعاره از لطف و عطای تو خدای مهربان است. خدایا! چه رازی است در صدای آب که ترنمی فوق آن متصور نیست؟ و چه حکمتی است در شرشر باران که این همه خارج از وصف آدمیزاد است؟ خدایا! در این آب بیرنگ، چه نهفتهای که جمله رنگ حیات، بسته به آن است؟ و در آن، چه قرار دادهای که خود مزه ندارد اما همه طعم حیات، بسته به آن است؟ وه که چه معجزه لطیفی است این معجزه آب! باید هم مهریه خوبان باشد این مهر بیمثال. خدایا! ما نیز چون آب، آفریده تو هستیم. و آب، مایه حیات ما است. نمیبینی بحران آب را؟ و کام تشنه بشریت را؟ خدایا! ببخش ابنای آدم را و نازل کن بر ما آب را. چند قطره باران! یک قطره ظهور! یک جرعه عدالت! خدایا! آب، مهریه مادر است؛ پس این ارث را کی به آفتاب میرسانی؟ پس کی به وعدهای که خود دادهای، جامه عمل میپوشانی؟ الف. ب. آب... آب. آب. آب. این روزها همه رسانهها پر شده است از تذکر بیآبی. که رعایت کنید؛ کمتر مصرف کنید!
شاید اعتدال در این بود که ما رسانههای اصولگرا نیز مثل سایر رسانهها در زمان سایر دولتها، از کمبود آب، چماق بر فرق دولت کنونی بسازیم اما جملگی شدهایم بولتن دولت! و منعکسکننده امر و نهی دولتمردان! بیهیچ کنایهای! ما اگر بیشتر از رسانههای مدعی طرفداری از دولت اعتدال، عامل انعکاس بحران آب از زبان دستاندرکاران نبودهایم، لااقل هیچ کمتر از آنها همراهی نکردهایم با دولت در این زمینه. آنی تامل کنید. هم الان اگر نفر دوم انتخابات 24 خرداد 92 رئیسجمهور شده بود، مواجهه رسانههای مدعی، معطوف به همین بحران کمآبی، چه بود با دولت؟! نظرات دولتمردان را پوشش میدادند یا رسما بحران آب را میبستند به ناف رئیس دولت؟! ای بسا که همین عالیجنابان، در مقام میرآب، زیرآب دولت را میزدند! معالاسف، سابقهشان، این را نشان میدهد. من روزهای گذشته، وقتی به تواتر دیدم که همه توصیه به صرفهجویی در مصرف آب میکنند، ناگهان یاد سال 88 افتادم و دلم گرفت. عجیب هم دلم گرفت! خوب خاطرم هست؛ از 22 خرداد 88 فقط چند روز گذشته بود که دستورالعمل جدید فتنهگران صادر شد! چه بود این دستورالعمل؟ هیچ الا آنکه ملت را در کمال وقاحت، دعوت کرده بودند به مصرف بیرویه آب و برق، آنهم در ساعات پرمصرف شبانهروز! که چه بشود؟ که مثلا نظام دارای برند 40 میلیون رای در آخرین انتخاباتش -یعنی همین چند روز پیش- به مشکل بخورد! که فیالواقع خود ملت به مشکل بخورد! که آب و برق ملت قطع شود!
باور دارم شیطان، به طمع همین چیزها از آدمیزاد، زبانش را جلوی خدای ما دراز کرد! اُف بر این آدمیزاد که حتی در عالم توهمات خود، به آب هم رحم نمیکند! آخر بگو؛ بر فرض که مشکل با جمهوری اسلامی داشتند، چه کارشان بود به آب؟! هم الان یومالحساب آن «دعوت بیشرم به مصرف بیرویه» است که الحق باید گرفت گوش این جماعت وقیح را؛ «گیرم توهم زده بودید در انتخابات، تقلب شده، چه کار داشتید به آب؟ چه کار داشتید به برق؟» صدالبته یارای کتمان ندارند اصحاب فتنه! سندش هست!عکسش هست! پوسترهایشان هست! دعوتشان هست! واضحتر از شعار «نه غزه، نه لبنان...» شعر گفتند و در نهایت بیصفتی، از ملتی چون ملت نجیب ما خواستند همینطور بیخود شیر آب را باز کنند که مملکت بخورد به بحران آب! همچنانکه از ملت خواستند در ساعات اوج مصرف و دقیقا در یک بازه زمانی معین استفاده مضاعف از وسایل پرمصرف برقی کنند که مثلا نیروگاههای مولد برق دچار اختلال شوند! مکرر در فضای مجازی، این دعوت را نشر میدادند!
مکرر از طریق پیامک در بوق این دعوت میدمیدند! مکرر در فضای جامعه، رژه میرفتند روی اعصاب ملت! حتی خوب یادم هست برگه دعوت خود را میگذاشتند زیر برفپاککن ماشینها... که «آهای ملت! بعد از غروب، اتو را چند ساعت به برق بزنید، ماشین لباسشویی را روشن کنید، شیر آب حمام و دستشویی را همینطور چند ساعت باز بگذارید که حال جمهوری اسلامی گرفته شود!» اپوزیسیون، بیمنطقتر از این؟! واقعا از سختترین کارهایم در وبلاگ «قطعه 26» یکی همین نحوه مواجهه با کامنتهایی بود که جز این دعوت، محتوایی نداشت.نخستین روزهای فتنه را میگویم. مکرر در مکرر کامنت میگذاشتند که امشب دیگر آب به مشکل میخورد، که فردا نوبت برق است، که پس فردا نوبت اصل نظام! آن روزها با خود میگفتم؛ «آیا دانهدرشتهای فتنه، این اندازه حداقلی از وجدان را دارند که لااقل این کار طرفداران خود را سرزنش کنند؟!» شگفتا! که سکوتشان هم حکایت نامهشان، «سرگشاده» بود و حاکی از رضایتشان از این دعوت وقیحانه! در حالی که دعوتکنندگان به مصرف بیرویه آب و برق، خود را زیر پرچم رجال فتنه، صاحب مجال برای این کارهای بیشرم میدانستند، لام تا کام واکنشی نشان ندادند آقایان! از آن که نامه سرگشاده نوشت تا دیگر کسان تا رئیس ستاد فتنه که الان وزیر اعتدال است، هیچ موضع نگرفتند علیه این دعوت، هیچ! البته از حق نگذریم؛ گاهی موضع میگرفتند! و در مواضعشان، حمایت مطلق میکردند از پیادههای فتنه! خب! حالا خندهدار نیست وقتی بعضی از همین رجال، از ملت میخواهند بحران آب را جدی بگیرند؟! صرفنظر از رجال فتنه، گاه میبینیم بعضی از همان پیادهها نیز که بدون تعارف، بیرودربایستی، گاهی دولت محترم، نمایندگیشان را بر عهده میگیرد، ملت ما را دعوت میکنند به مصرف کمتر آب و برق! لیکن بنازم آب را که چه قشنگ آبرو میبرد! و دقیقا همینجاست محل «چالش آب»! آب هم حکایت باد، مورد استهزا قرار گیرد، مسخرهکننده را رسوا میکند!
آب، مسخره نیست که دیروز، یکجور از آن چماق درست کنیم؛ امروز، جور دیگر! که دیروز، حکم دهیم به مصرف بیرویه؛ امروز، حکم دهیم به قناعت! آن هم با قر و فر روشنفکرانه! دایه مهربانتر از مادر شدن برای آب! آنهم آب! و جیغ بنفش کشیدن در سوگ آب! اینکه ملت ما هیچوقت حتی پهن هم بار روشنفکران نکرده، دلیلش همین نفاق این جماعت است که از همه چیز منجمله آب، استفاده ابزاری میکنند.من اما گمانم مشکل اصلی فتنهگران، اصلا و اساسا سیاسی نیست، بلکه همه مشکلشان این است که رابطهشان با خداوند تنظینیست، تمام! آن دعوت وقیح، فقط از کسانی برمیآید که با خدا مشکل دارند و الا آب مگر مال این نظام یا آن دولت است؟! واقعیت آن است که بعضیها بیشتر با خدای جمهوری اسلامی مشکل دارند تا خود جمهوری اسلامی. فتنه 88 را بنگرید! از همه بیشتر خود خدا را زدند! اسلام خدا را زدند! و حذف کردند اسلام خدا را از آن شعار مسخرهشان! جمهوری بدون اسلامی، یعنی جمهوری بدون خدا! و فقط آدمی که با خدا مشکل داشته باشد، آب و برق را بازیچه میگیرد! من این بار دوستانه، نصیحت میکنم این جماعت جالب را که؛ «آب، منت خداست بر سر ما، ربطی هم به جمهوری اسلامی ندارد. پس آن را وارد توهمات خود نکنید!» این روزها، بلکه این سالیان و ناظر بر بحران آب، بدتر از آببازی، بازی کردن با آب است! با آب که بازی کنی، اینگونه آبرویت را میبرد! و دقیقا! این قلم، نوشتن را در «مکتب آب» و دقیقا با «الف. ب. آب...» معلم آموخته است. هفته دفاع مقدس است از بخت خوش این قلم. «بسیجی آب»، همان شهید لبتشنهای است که در قتلگاه خشک فکه، از آخرین قطرات قمقمه خود گذشت تا ثابت کند «مکتب آب» همان «مکتب علقمه» است. بعضیها فقط نزد «یونیسف» سرشان بلند است! آب اما محتاج ادا و اطوار سمبلیک نیست.
حفاظت از آب، بسیجی ناب میخواهد. خدا باید از آدم راضی باشد، نه نهادهای زیرمجموعه کدخدا. احترام و اعتماد به ابلیس؟! با بعضی چیزها که میشنویم، چه بیگانهایم! ما در نظام 300 هزار شهید جمهوری اسلامی، به صدق و صفای آب و به زلالی 2 امام از تبار ابوتراب عادت کردهایم؛ لطف میکنید اگر این همه بیکلاس، حرف از شراب و سراب و حباب نزنید! ماندهام نوشتن را با چه آغاز کردهاند بعضیها که هر آنچه مرقوم میدارند، فاصله دارد با اخلاص آب؟! آقایان! الف با ب، فقط «آب» میسازد. ممنون میشویم اگر که این همه کاسبی نکنید با حروف الفبا! من اما بنا دارم این روز خوش اول مهر، تصحیح کنم این غلط مصطلح را. آنکه آب داد، خدا بود و بابا آن بود که خون داد. آری! بابا آن بود که خون داد. از ما که گذشت، اما وقتی میخواهند بنویسند «الف. ب. آب... بابا آب داد»، خدایا! تو رحم کن به دل «علیرضا و آرمیتا» که از این سختتر، مشقی پیدا نمیشود. خدایا! سوگند بر قطرات اشک روی دفتر مشق بچههای این دیار، غیبت آب و آفتاب را با هم تمام کن! والله تشنهایم... زمین تشنه است، آسمان تشنه است، باران تشنه است، آب تشنه است، آفتاب تشنه است؛ مگر که او بیاید!
حسین شیخ الاسلام ستون یادداشت روزنامه حمایت را به مطلبی با عنوان«جنبش مردم یمن جلوهای از بیداری اسلامی»در رابطه با تحولات اخیر یمن و توافق میان طرفهای درگیر در این بحران اختصاص داد:
به همین دلیل کمیتههای مردمی و انقلابیون در جستجوی عاملان جنایات اخیر در پایتخت و تحویل آنها به مراجع قضایی کشور هستند. یکی از دلایل این خیزش مردمی علیه دولت این است که این دولت نماینده واقعی مردم یمن نیست. دولت یمن با پیروی و تبعیت کورکورانه از دولتهای خارجی گام در ورطهای نهاده بود که در نهایت به سرنگونی آن منجر شد. از دیگر دلایل قیام مردم یمن علیه دولت این کشور، ناکارآمدی، اشتباهات و کمکاریهای دولت و عدم استقلال سیاسی و تبعیت از عربستان سعودی است. از سوی دیگر، باید به دلایل گرایش مردم به قیام علیه دولت یمن و خصوصا گرایش به حوثیها توجه داشت. هر چند که حوثیها یکی از قبایل عمده یمن هستند اما مطالبات و خواستههای کل مردم یمن را نمایندگی میکنند. لذا میتوان گفت یکی از دلایل گرایش مردم به حوثیها همین نکته است. این موضوع را نیز نباید از نظر دور داشت که حدود 40 درصد مردم یمن از شیعیان زیدی هستند. موضوعی که در معادلات راهبردی یمن نمیتوان آن را نادیده گرفت. اشتباهات صنعا در مدیریت بحرانها و نابسامانیهای سیاسی و اقتصادی در استانهای جنوبی یمن سبب همدردی و همبستگی مردم یمن- چه سنی و چه شیعه- با جنبش حوثیها شدهاست. در سالهای اخیر شیعیان با هجوم نظامی، تبلیغاتی و سیاسی سختی روبرو شدند.
ولی این روزها در یمن بارقه های امیدی توسط شیعیان « صعده » نمایان شده است. آنها با پایمردی، ایستادگی و مقاومت در نهایت موفق شدند تا با برکناری نخست وزیر دولت، نظام حاکم را مجبور به پذیرش خواستههای خود کنند. دولت یمن تا آخرین لحظه تلاش داشت، همه چیز را به نفع خود تمام کند و در ازای برکناری نخستوزیر ناکارآمد، انقلابیون را خلع سلاح کند و پیروزی در میدانهای نبرد در استانهای «الجوف» و «مارب» را با شکست در پایتخت معاوضه کند. به همین دلیل یک ضمیمه امنیتی برای توافقنامه صلح خود طراحی کرده بود و تلاش کرد انقلابیون را به امضای آن متقاعد کند. اما انقلابیون زیر بار این ضمیمه امنیتی تحمیلی نرفتند و تنها اصل توافقنامه را که مبتنی بر بندهای مورد توافق در گفتوگوهای ملی بود پذیرفتند.
با توجه به سخنان رهبران حوثیها، آنها وحدت بین سنی و شیعه و تمام موحدان و انسان ها را موردتاکید قرار داده اند. بنابر همین بلند نظری، اکنون در بین اکثریّت یمنیها و حتّی دیگر مسلمانان اطراف خود محبوبیت دارند و لبیک تمام قبایل به انقلاب بزرگ و مسالمت آمیز حوثی گویای این نفوذ میباشد. بنابراین تحول بزرگ در یمن، باید منتظر خبرهای خوبی باشیم که در آن انتظار می رود به فرماندهی حوثیها تغییر توازن منطقه به نفع انقلاب اسلامی شکل گیرد. بیداری اسلامی به عنوان روندی که در چند سال اخیر منطقه غرب آسیا را دستخوش تحولات عمیق و دامنهداری کرده، امروز در یمن خود را نشان داده است. لذا این اتفاق میتواند دسیسههای شیطانی آمریکا و انگلیس و غربیها را در منطقه به خصوص در شام و عراق نقش بر آب کند و مانع پیروزیهای آنها باشد.
مطلبی که روزنامه خراسان با عنوان«سانتریفیوژها و فرصت هایی که غرب می سوزاند»به قلم محمد اسلامی به چاپ رساند به شرح زیر است:
این روزها در حالی که مذاکرات هسته ای ایران و کشورهای گروه 1+5 سخت و فشرده پیش می رود، برخی رسانه های غربی از جمله نیویورک تایمز و گاردین مدعی وجود طرحی جدید شده اند. دیوید سنگر (DAVID E. SANGER) نویسنده نیویورک تایمز از قول یک مقام آمریکایی گزارش داده است که براساس این طرح ایران می تواند بدون کاستن از تعداد سانتریفیوژهای موجود در تاسیسات غنی سازی هسته ای، اتصالات مربوط به تزریق اورانیوم به این دستگاه ها را قطع کند. براساس این طرح ادعایی، مذاکره کنندگان ایرانی می توانند اعلام کنند کاهش تعداد سانتریفیوژها را نپذیرفته اند و هم زمان آمریکایی ها نیز مطمئن شوند که "زمان گریز" (Break Out Time) در فعالیت های هسته ای ایران افزایش یافته است. برخی در نیویورک معتقدند نزدیکی دیوید سنگر به تیم آمریکایی آن قدر است که حرف او را باید حرف وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا بدانیم. طرح رسانه ای چنین پیشنهادی متاسفانه بیانگر واقعیت های تلخی است که در مذاکرات هسته ای وجود دارد. برای تشریح شرایط کنونی باید نکاتی را متذکر شویم که به نظر می رسد تصمیم گیران آمریکایی باید به برخی از این نکات به طور جدی فکر کنند:
1. به نظر می رسد که مذاکره کنندگان غربی از خاطر برده اند که از تیر ماه گذشته و مذاکرات وین 6، براساس سیاست گذاری مقام معظم رهبری دیگر کسی براساس تعداد سانتریفیوژها درباره برنامه هسته ای ایران قضاوت نمی کند. ایران و کشورهای 1+5 در برنامه مشترک اقدام ژنو بر سر «یک برنامه غنی سازی با ویژگی هایی مورد توافق 2 طرف و براساس نیازهای عینی ایران» توافق کرده اند. "نیاز عینی" ایران (Practical Need) فقط برای تامین سوخت سالانه نیروگاه بوشهر 190 هزار سو برآورد شده است. یعنی حتی اگر برنامه های بعدی ایران برای ساخت نیروگاه های بوشهر 2 و3 و همچنین نیروگاه تحقیقاتی تهران (که سوخت آن براساس توافق ژنو هم اکنون به میزان کافی ذخیره شده است) را هم در نظر نگیریم، پرسش ایرانی ها از هرگونه توافق سیاسی این خواهد بود که 190 هزار سو نیاز عینی کشور براساس چه سازوکاری تامین می شود.
با این وجود ایران با واقع بینی و برای جلب اعتماد جامعه جهانی، تاخیر زمان تامین نیاز عینی اش تا سال 2021 را رد نکرده است. روسیه براساس قراردادهای کنونی متعهد است که تا سال 2021، یعنی حدود 7 سال دیگر، سوخت مورد نیاز نیروگاه بوشهر را تامین می کند. بنابراین می توان از مولفه زمانی برای دستیابی به راه حل های ابتکاری واقع بینانه استفاده کرد.
2. با این حال ممکن است در آمریکا، کسانی از جمله سناتورهای آمریکایی همچنان براساس تعداد سانتریفیوژها قضاوت کنند. اگر چنین باشد تیم آمریکایی می تواند یک طرح دیگر را در نظر بگیرد که ایران با استفاده از سانتریفیوژهای نسل 8، که جدیدترین نسل موجود با ظرفیت 24 سو غنی سازی هستند، با 7916 عدد سانتریفیوژ، میزان 190 هزار سو نیاز عملیاتی اش را تامین کند. این چنین تیم آمریکایی می تواند به منتقدانش بگوید که برنامه ایران را به 8 هزار سانتریفیوژ محدود کرده است.
3. در حال حاضر کشورهای غربی مدعی اند که قصد دارند با ایجاد موانع فنی و نظارت های تخصصی، فاصله زمانی فرضی ایران تا رسیدن به بمب که اصطلاحا "زمان گریز" نام دارد، را افزایش بدهند. با این همه توجه به این نکته ضروری است که ابتکارها و خلاقیت های فنی، ابزارهای موجود برای مقاصد سیاسی در مذاکرات هسته ای هستند. نکته اساسی این است که پس از حصول احتمالی توافق جامع، چه چیزی موجب اطمینان همه طرف ها از رفع تهدید سلاح هسته ای است؟ بدون شک این اعداد و رقم ها نیستند که اطمینان آورند. بلکه جلب اعتماد سیاسی است که نگرانی های همه را رفع کرده است. آمریکایی ها بیش از هر کشور دیگری در تجربیات متعدد از جمله پیمان های SALT، START، NPT و ... این واقعیت را درک کرده اند که توافق نامه ها به خاطر عددهایشان اجرا نمی شوند بلکه تغییر معادلات سیاسی و شرایط ژئوپلتیک است که عامل اجرای توافق ها می شود. آیا بهتر نیست که کشورهای غربی به جای اعداد، بر ماهیت رخدادی که در جریان است تمرکز کنند؟
4. اکنون فقط 2 ماه تا زمان انقضای برنامه اقدام ژنو زمان مانده است. شاید دیپلمات های 1+5 توجه نمی کنند که هم اکنون هم خیلی دیر شده است. از یاد نبریم که براساس این برنامه «بر سر هیچ چیز توافق نمی شود، مگر این که بر سر همه چیز توافق شود.» به عبارت دیگر حتی اگر همین امروز هم کشورهای غربی چشم شان را به واقعیت فناوری بومی غنی سازی هسته ای و برنامه ایران برای تامین نیازهای عینی اش باز کنند، زمان برای دستیابی به متنی مورد توافق درباره موضوعاتی همچون مراحل نظارت های آژانس و همچنین تعیین سازوکار رفع تمامی تحریم های غیرقانونی علیه ایران بسیار اندک است.
5. ایران در طول 7 دوره مذاکره از پاییز گذشته تا به امروز، اراده سیاسی اش برای حل مسائل را اثبات کرده است. نمونه هایی مانند حضور 20 روزه و طولانی مدت دکتر ظریف در وین6، مذاکرات سیاسی و کارشناسی فراوان از جمله مذاکرات کنونی در نیویورک و ... موید این موضوع هستند. بدون شک اگر در پایان زمان باقی مانده توافق هسته ای حاصل نشود، پاسخ به این پرسش روشن است که چه کسی فرصت بی نظیر دستیابی به یک توافق را از بین برده است.
محمدکاظم انبارلویی در مطلبی با عنوان«فریب جدید»در مورده مذاکرات ایران و 1+5 چاپ شده در ستون سرمقاله روزنامه رسالت اینگونه نوشت:
یک سال از آغاز زنگ مذاکرات ایران و 1+5 میگذرد. خوشبینی به نتیجهگیری از مذاکرات از تلفن روحانی به اوباما در جریان سفر سال گذشته رئیسجمهور به نیویورک شروع شد. محصول این خوشبینی توافق ژنو برای حل مناقشات به اصطلاح هستهای بود. توافقی که به زعم منتقدین دلسوز، دادن امتیازات "نقد" به حریف و دریافت وعدههای "نسیه" بود. ایران به توافق عمل کرد، اما طرف غربی به سرکردگی آمریکا بنا را بر گردن کلفتی و سرکشی گذاشت و نه تنها تحریمها را لغو نکرد بلکه بر آن افزود.اطلاعرسانی از محتوای مذاکرات این بود که طرفین پس از هر دور گفتگو بیایند و بگویند "مذاکرات مثبت و سازنده بود"، "هنوز اختلافات زیادی است که حل نشده"، "طرفین بر حل اختلافات از طریق گفتگو تاکید دارند" و بالاخره طرف ایرانی بگوید "1+5 باید تصمیمات سختی بگیرد" و طرف مقابل هم بگوید "ایران باید تصمیم سخت بگیرد". منظور از تصمیم "سخت" هم این بود که باید از مواضع خود کوتاه بیایند.
پس از گذشت یک سال هیچ یک از طرفین از مواضع خود کوتاه نیامده اند. در ایران پس از اینکه آمریکاییها با قلدری جلوی به ثمر نشستن مذاکرات را گرفتند، خطوط قرمز اعلام و قرار شد طرف ایرانی از آن تخطی نکند، بخشی از محتوای مذاکرات بدون آنکه اعلام شود، علنی شد و مفهوم این علنی شدن این بود که طرف غربی میخواهد بساط دانش هستهای در ایران را برچیند و برای این موضوع هدفگذاری کرده است و از گزینه نظامی روی میز به عنوان نمک مذاکرات یاد میکند.امروز این نمک پراکنیها رنگ باخته و از قد و قواره رجزخوانی افتاده است. آنها از تهدیدات به اصطلاح پشیمانکننده، پشیمان شدهاند.مترسک تحریم هم کارایی خود را از دست داده، چرا که برخی از همین جماعتی که آن سوی میز نشستهاند تحریمها را دور زدند و یا در مناقشات جدید مثل بحران اوکراین مشغول "دوئل تحریم" علیه یکدیگرند.
اگر سلاح تحریم، کارایی داشت، در این 11 سال جواب میداد و اصولا تحریم ایران با داشتن 15 همسایه از سوی تحریمکنندگان نیاز به یک آکروبات بازی داشت که جز خنده برای ناظران جهانی حاصلی دیگر نداشت.در آستانه رفتن رئیسجمهور به نیویورک برای شرکت در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل و در حال و هوای مذاکرات هستهای که اکنون در نیویورک در حال برگزاری است، خبرگزاریها خبر از "پیشنهاد جدید هستهای آمریکا به ایران" دادهاند.این پیشنهاد ناظر به مناقشه مربوط به تعداد سانتریفیوژهاست . برخی پیشنهادها هم در مورد دیگر مباحث اختلافی مطرح شده که به ظاهر ناظر به حفظ خطوط قرمز ایران است.این پیشنهاد یا پیشنهادها یک فریب تازه است که مورد مخالفت تیم مذاکرهکننده قرار گرفته است. در صورت صحت هم نمیتوان اعتمادی به آنها کرد. چرا که آنها به راحتی زیر تعهدات خود در توافق ژنو زدهاند، لذا چه اعتمادی میتوان به صداقت آنها در طرح اینگونه پیشنهادها کرد؟
جمهوری اسلامی ایران شفافترین برنامه فناوری صلحآمیز هستهای را دارد و فراتر از مقررات آژانس برای اعتمادسازی، همکاری کرده است، اما هر زمان یک گام به عقب از مواضع خود برای اعتمادسازی برداشته است، آنها 10 گام برای سنگاندازی به جلو آمدهاند.حال چرا آمریکاییها به فکر طرح «پیشنهاد جدید» افتادهاند. برخی استراتژیستهای آنها گفتهاند اگر مذاکرات به شکست بینجامد نوعی تضعیف طرفداران غرب در ایران است، لذا باید به ظاهر هم شده نشان دهیم که مذاکرات روبه جلو پیش میرود و احتمال توافق زیاد شده است.در این میان اظهارات «جونی جوزف» مدیر سابق منع گسترش سلاحهای هستهای در شورای امنیت ملی آمریکا و «مارک فیتز پاتریک» مدیر بخش منع تکثیر و خلعسلاح هستهای در موسسه بینالمللی مطالعات راهبردی آمریکا شنیدنی است. همصدایی برخی روزنامهها هم در این ارتباط ناظر به این واقعیت است.
اطمینان داریم تیم مذاکرهکننده در چارچوب منافع و مصالح ملی گام برمیدارد و خطوط قرمز را رعایت میکند و نیز اطمینان داریم رئیسجمهور محترم، عزت ملت ایران را در مجامع جهانی رعایت میکنند. اما برخی اظهارات قدری نگرانیآور است. تماس تلفنی رئیسجمهور با اوباما در سال گذشته مورد اعتراض منتقدان دولت بود و این تماس به حیثیت انقلابی مردم ایران در جهان آسیب رساند. جناب آقای روحانی امسال گفتهاند؛ «برنامهای برای ملاقات با اوباما ندارم اما هرچیزی ممکن است!» شرایط این «اما» چیست؟ با حال و هوای اوضاع سیاسی جهان و نوع مذاکرات و زیادهخواهیهای آمریکا و بیحیثیت بودن مقامات آمریکایی و دولت اوباما در جهان، این «اما» یک سم مهلک برای اعتبار انقلاب اسلامی در جهان و حیثیت ایرانیان در نزد ملتهای جهان است.از سوی دیگر جناب آقای دکتر ظریف وزیر محترم امورخارجه در گفتگو با شبکه پیبیاس آمریکا با آنکه تصریح کرده است؛ «مردم ایران به آمریکا اعتماد ندارند» و نیز تاکید کرده است: «من آماده پذیرش پیشنهادهای تحمیلی نیستم»، اما گفته است؛ «اگر رئیسجمهور آمریکا به ما قول انجام کاری را بدهد آن را محترم میشماریم و میپذیریم.»
این «اگر» از کجا پدید آمده است؟ آیا یک سال گفتگو و 11 سال نقض عهد و پیمان در مورد اعتمادسازی کافی نیست؟سروکله این اعتماد به اوباما از کجا پیدا شده است؟مردم کوچه و بازار میگویند نباید به محض مشاهده یک پیشنهاد شیرین، 50 سال ظلم و ستم آمریکاییها به ملت ایران و ملتهای منطقه و جهان را فراموش کنیم و زود با آنها «پسرخاله» شویم. مواظب فریب جدید آمریکاییها باشیم. از یک سوراخ نباید ده بار گزیده شویم!این سخن رئیس دیپلماسی ایران یعنی جناب آقای دکتر ظریف در گفتگوها، سخن حقی است که گفت: «مردم ایران از آمریکا نفرت دارند.» این نفرت را نمیتوان با یک لبخند و پیشنهادی که معلوم نیست «ته» آن چه میباشد، زدود. لذا «فعل» و «قول» کسانی که میخواهند در نیویورک، مواضع عزتمند ملت را نمایندگی کنند، با این «نفرت» که یک امر جهانی است باید همخوانی داشته باشد.
«لایههای پنهان بحران کم آبی»عنوانی است که روزنامه جمهوری اسلامی در ستون سرمقاله خود به چاپ رسانده است:
ابعاد بحران کمبود آب هر روز بیشتر از قبل آشکار میشود و به تبع آن هشدارهای مسئولان برای متقاعد کردن مردم در راستای صرفه جویی هم رنگ و بوی جدیتری میگیرد. با این حال، به نظر نمیرسد افکار عمومی چندان توجهی به این هشدارها و درخواستها داشته باشد. عدم انتشار آمار صرفهجویی در مصرف آب توسط مسئولان احتمالاً مؤید این گمانهزنی است که کاهش معناداری در مصرف صورت نگرفته است. ریشه این بیتوجهی چیست؟ چرا در شرایطی که رسانهها طی ماهها و خصوصاً هفتههای اخیر، ابعاد گسترده بحران را که مردم را تهدید میکند، تشریح کردهاند و درحالی که مسئولان بارها و بارها از مردم خواستهاند فقط اندکی در مصرف آب صرفه جویی کنند، جامعه خود را نسبت به این درخواستها و کمک به کاهش دامنه بحران کم آبی، مسئول و متعهد نمیداند؟!
شاید بتوان علت این رفتار را در چند مورد جستجو کرد:
الف - جامعه نسبت به هشدارهای مسئولان بیتوجه است چرا که تجربههای قبلی نشان داده است که چنین هشدارهایی صرفاً برای حساس کردن افکار عمومی بوده و جدی نبوده است. به عبارت دیگر مردم بارها با چنین هشدارهایی مواجه شدهاند ولی هیچ کدام از اتفاقاتی که مسئولان وقوعش را هشدار داده بودند، در عمل رخ نداده است. به همین خاطر حساسیت افکار عمومی نسبت به این قبیل هشدارها کاهش یافته است. یکی از دلایل این شرایط نامعلوم بودن راهبرد مسئولان در انتقال اطلاعات به جامعه است. به عبارت دیگر هنوز وحدت رویهای بوجود نیامده است که براساس آن مشخص شده باید برای جلب همکاری و حساسیت جامعه، شرایط بحران را به مردم اطلاع داد یا برای پرهیز از ایجاد تنش باید از تشریح شرایط بحران برای جامعه خودداری کرد؟
همین نامشخص بودن راهبرد، مسئولان را گرفتار تضاد در تصمیمات و گاه سخنان میکند. به عنوان مثال تا همین چند هفته قبل و با وجود اینکه مسئولان شرایط امروز را پیشبینی میکردند ولی برای از ایجاد نگرانی در جامعه دائماً هرگونه جیرهبندی آب را نامحتمل میدانستند و تکذیب میکردند. حال نتیجه چنین ناهماهنگیهایی، تعمیق و گسترش بحران و گریزناپذیر شدن جیرهبندی در پائیز شده است.
ب - مردم خود را در افزایش مصرف آب مقصر نمیدانند. به دیگر سخن اکثریت قریب به اتفاق مردم چنین تصور میکنند که دولت با وجود دریافت انواع و اقسام پولها در قالب آبونمان و... باز هم از مردم انتظار دارد که در مصرف صرفهجویی کنند. گذشته از صحت و سقم این تصور، واقعیت این است که میزان هدرروی آب در شبکه توزیع بسیار بیشتر از مقداری است که مسئولان معتقدند با صرفهجویی آن توسط مردم، بحران پشت سر گذاشته میشود.
بنابر برخی گزارشهای رسمی حدود 20 درصد آب تصفیه شده در شبکه توزیع هدر میرود و این درحالی است که تا چندی قبل مسئولان تأکید داشتند تنها با صرفه جویی 25 درصدی، مشکل کم آبی حل خواهد شد. فرسودگی شدید شبکه لوله کشی و توزیع آب که به علت سیاستهای نادرست دولتهای نهم و دهم در قیمتگذاری، امکان ترمیم آن از بین رفته بود، باعث شده است بخش قابل ملاحظهای از آب در مسیر توزیع هدر رود. بنابر این اگرچه این تصور که با بهای پرداختی توسط مردم باید مشکلات کمبود آب توسط دولت حل شود، تصور نادرستی است اما از این واقعیت هم نباید غفلت کرد که جامعه هزینه سیاستهای نادرست گذشته را پرداخت میکند.
ج - این یک واقعیت تلخ است که فرهنگ مصرف در جامعه ایران به شدت نادرست، غیربهینه و اسرافکارانه است. عوامل مختلفی در پیدایش و تقویت این فرهنگ اشتباه نقش داشته و دارند ولی در این میان نقش عامل قیمتی از همه پررنگتر است. تجربه ثابت کرده است که تا زمانی که مصرف کننده بهای واقعی و مطابق با ارزش کالا و خدمتی را که دریافت میکند، نپردازد حساسیت لازم را در نوع و مقدار مصرف آن نخواهد داشت. مثال بنزین در کشور ما بسیار گویا است، مصرف آب نیز از این قاعده مستثنی نیست. ارزان بودن بیش از حد بهای آب در کشور طی سالهای متمادی سه پیامد ناگوار داشته است. اول اینکه حساسیت عمومی در میزان مصرف به شدت کاهش یافته است و همین مسئله زمینه ایجاد و گسترش فرهنگ نادرست مصرفی را فراهم آورده است. دیگر اینکه دولت هر روز و هر سال ناگزیر از اختصاص یارانه بیشتری برای پر کردن فاصله قیمت تمام شده آب با بهای دریافتی از مصرف کنندگان شد و همین روند امکان سرمایهگذاری برای ترمیم شبکه انتقال و... را کاهش داد تا حدی که فرسودگی این شبکه درحال حاضر باعث هدر رفت میزان زیادی از آب میشود. و پیامد آخر اینکه همان رویکردی که مانع افزایش قیمت و واقعی شدن بهای آب برای مصرف کنندگان بود زمینه را برای بهرهمندی بیشتر طبقه فرادست جامعه از آب ارزان قیمت فراهم آورد.
میزان و نوع مصرف آب در طبقه فرودست و متوسط جامعه مشخص و محدود است ولی طبقه فرادست جامعه با استفاده از همان آب ارزان قیمت، استخرهای شخصی خود را پر، باغچههای وسیعشان را آبیاری و خودروهای متعددشان را تمیز میکنند! اکنون هم در صورت جیرهبندی آب، این طبقه فرودست و متوسط جامعه است که فشار اصلی را تحمل خواهد کرد. آیا دولت که باید مجری عدالت باشد، وظیفهای در قبال این بیعدالتی ندارد؟! آیا طبقه مستضعف جامعه همواره باید هزینه پرخوریها و مصرف کردنهای بیحد و حصر طبقه مستکبر را بپردازد؟! حل این معضل که امروز حتی به آب هم کشیده شده، وظیفه حتمی دولت است.
روزنامه دنیای اقتصاد به بهانه آغاز سال تحصیلی مطلبی را با عنوان«نظارت بر نظام آموزشی»به قلم دکتر امیرهوشنگ مهریار به چاپ رساند:
آموزش ابتدایی اساس هر نوع آموزش دیگری است و اگر در کشوری آموزش ابتدایی سر و سامان بگیرد، در بقیه سطوح آموزشی نیز شاهد پیشرفتهایی خواهیم بود. همچنین، آموزش ابتدایی ابزاری برای از بین بردن نارساییهای اجتماعی و تفاوت طبقاتی است که این نقش اهمیت مضاعفی برای آموزش پدید میآورد. در کشورهای پیشرفته نیز سعی شده است تا به طرق مختلف در این امر مهم دخل و تصرف شود. دو مثال آن در زیر آمده است: در دهه 1970 در کشور آمریکا تصمیم گرفته شد که همه کودکان بهجای شرکت در مدارس مختلف؛ در مدارس یکسان و مختلط شرکت کنند که این باعث شد بعضی از کودکان مجبور باشند به مدارسی در فاصله دورتر بروند که این پروژه به نام «Busing» معروف است.در دهه 1980 هم؛ در همین کشور آمریکا برنامه «head start» تصویب شد با این هدف که کودکان فقیر و سیاهپوست بتوانند از فرصتهای برابر با سایر کودکان استفاده کنند و هوششان بیشتر پرورش پیدا کند.
این دو طرح نمونههای موفقی از برنامههای انجام شده در کشورهای توسعهیافته است که میتواند به ما کمک کند تا بهتر برای آموزش ابتداییمان برنامهریزی کنیم. جالب توجه اینکه در زمان اجرا با هر دو این طرحها مخالفتهایی انجام شد اما هر دو طرح موفق شدند آموزش کودکان را ارتقا داده و از فاصله طبقات مختلف آموزشی بکاهند.به همان دلیل گفتهشده؛ یعنی نقش آموزش در توسعه کشور و نقش آن در کاهش اختلاف طبقاتی؛ سرمایهگذاری در آموزش و پرورش حائز اهمیت است و آموزش رایگان باید توسط دولت ترویج شود تا خانوادههای فقیر که قدرت سیاسی و مالی ندارند نیز بتوانند از فرصت آموزش باکیفیت استفاده کنند.همانطور که در بقیه کالاهای عمومی وجود نظارت برای افزایش بهرهوری ضروری است؛ در آموزش نیز باید دو گروه نظارت کنند.
1- والدین دانشآموزان که میخواهند فرزندانشان از مدارس بهتر و باکیفیتتری استفاده کنند.
2- معلمان که از افزایش اهمیت و توجه به حرفه خود منفعت کسب میکنند و همچنین تعهد دارند که دانشآموزان را به بهترین نحو ممکن پرورش دهند.
اما در ایران هر دو این نظارتها خیلی خوب عمل نمیکنند و گرچه انجمنهای اولیا و مربیان شکل گرفته است اما در خیلی از امور داخل نمیشوند و همچنین انجمن صنفی معلمان نیز در سیاستگذاریها قدرت چندانی ندارد.در نتیجه فعال کردن انجمنهای اولیا و مربیان و انجمن صنفی معلمان برای افزایش کیفیت آموزش و پرورش در کشور ضروری به نظر میرسد.درباره رتبه پایین ایران در آزمونهای بینالمللی تیمز (timss)، باید واقعبین باشیم و قبول کنیم که ما در خیلی از زمینههای کیفی آموزش و پرورش موفق نبودهایم و فقط ثبت مقالههای علمی تنها عامل اندازهگیری موفقیت در آموزش نیست؛ که تربیت معلمان زبده و ایجاد انگیزه برای ایشان نیز بسیار مهم است که اگر به همان آزمون تیمز مراجعه کنیم تاثیر عوامل مختلفی را بر آموزش بررسی کرده و ثابت کرده است که میزان سواد پدر و مادر، دسترسی کودکان به کتاب و مشارکت اولیا و معلمان در مدرسه مهم است که اتفاقا در ایران به این موضوعات توجهی نشده است. ما در سرانه مطالعه کتاب خیلی ضعیف هستیم، پشتوانه خانوادگی آموزش و پرورش در کشورمان پایین است و همچنین نباید نقش فرهنگ را در یادگیری نادیده گرفت؛ چراکه مثلا فرهنگ ایرانیها بیشتر با شعر عجین شده است اما در کشورهای جنوب شرق آسیا به ریاضی توجه بیشتر شده و این کشورها در آزمون ریاضی تیمز موفقتر عمل کردهاند.
یمن وارد مرحله سخت درگیری هایش شده است: بحران آن در حالی با سرعت سرسام آوری در حال افزایش است که دولت صنعا در آستانه سقوط قرار گرفته است و دیگر آتش بار ارتش نیز نمیتواند از پس اوضاع بر آید.یمن رسما شکست خورد، دولت، رئیس جمهور، احزاب و جریانهای دینی رسما شکست خوردند، آنها نتوانستند مشکلات چندین و چند ساله خود را حل کنند. چون نمیتوانند از پس بحرانشان بر آیند یکدیگر را متهم به دریافت حمایت خارجی میکنند و مدعی میشوند که طرحی برای تجزیه یمن و بهره برداری از مردم آن کشیده شده است. اما همانهایی که متهم میکنند پشت پرده در حال توافق و ساخت و پاخت با رقبا هستند.توافقات در این مرحله فقط محدود به توافقات داخلی در یمن نیست، همه چیز بر روی ورق آمده است. توافقات علنی و سری همگی جاذبههایی برای هر کدام از طرفهای بحران دارند. روشنفکران میگویند انقلاب فعلی «پیروزی فقرای بر آمده از صعده» است. پیروزی همان کسانی که یک سوم جمعیت یمن را تشکیل میدهند. فقرایی که هیچ گاه در اولویتهای حکومتهای یمن نبوده اند، اکنون مذاکره میکنند تا به دستاوردی برسند.
عربستان برای خود شرایطی گذاشته است و تلاش دارد بر روند مذاکرات گروههای سیاسی با یکدیگر تاثیر بگذارد. به رغم روابط تیره کشورهای عربی عضو شورای همکاری خلیج فارس، اعضای این شورا تلاش دارند تا طرح خود را در یمن اجرا کنند. عربستان میخواهد راه حلی فوری برای یمن یافت شود، برای همین میگوید حاضر است به طرح شورای همکاری به عنوان مرجع حل اختلافات تمکین کند. ریاض هیچ مشکلی با آشوب یا انقلاب یا هر نوع دیگری از درگیریها ندارد، مشروط بر این که استقلال کشور و شالودههای اقتصادی و تمامیت ارضی یمن حفظ شود. آنها میگویند نباید از توافقی که در ریاض امضا شد حتی یک بند کم شود. ریاض باید همچنان پایتخت سیاسی یمن باقی بماند حتی اگر الحوثیها به صنعا برسند.از آن سو امریکا نیز طرحی در جیب خود دارد، طرح امریکا بر آمده از توافقات امنیتی ای است که سالها پیش با یمن امضا کرده است. برای همین آمریکا اصرار دارد که اوضاع ملتهب سیاسی همچنان از نقشههای سیاسی دور بماند، برای همین اعلام آمادگی کرد که با الحوثیها مذاکره کند، عملا هم همین کار را میکند، از طریق نماینده سازمان ملل، گویی بحران پیش آمده جزئی معلق مانده در روابط امریکا با صعده است. واشنگتن نگران مستعمرات خود در یمن است، نمیخواهد شاهد چند پارگی آن و از دست رفتن هر آن چه در آن داشته است، شود. به ویژه در پرونده مبارزه با تروریسم که یمن در راس فهرست کشورهایی است که امریکا در آن با تروریسم مبارزه میکند. امریکاییها میگویند الحوثیها به هر جا که خواستند برسند اما کاری با مناطقی که امریکاییها در آن حضور دارند، نداشته باشند، مثل باب المندب و جنوب.
ایران نیز برای خود در یمن برنامههایی دارد. ایران میگوید باید تکلیف آن دسته از اتباع ایرانی که دولت یمن بدون ارائه سند و مدرک دستگیر کرده است، آزاد شوند. عبد ربه منصور، رئیس جمهور یمن که اکنون میتوان گفت رئیس جمهور کشوری از هم پاشیده است، تا کنون فقط ناسزا به ایران گفته و عملا هیچ کاری برای حل بحران کشورش نکرده است. دائما میگوید برای حل بحران دست به دامن سازمان ملل و ایالات متحده امریکا و عربستان میشود.همه نشانهها حاکی از آن است که حوثیها برنده تحولات اخیر هستند. همچنین جمعی از روشنفکران منعطف به آنها و اخوان المسلمینی که درصدد همکاری با آنها هستند. اما بازندگان، علی عبدالله صالح، جناح رئیس جمهور هادی و جناح علی محسن الاحمر محسوب میشوند. البته اسلام گرایان نیز بازنده این میدان هستند، همان کسانی که بعد از حکومت علی عبدالله صالح زیر سایه هادی قدرت را به دست گرفتند. غرور سیاسی، آنها را در برابر مردم خسته از بحران و ناامنی، ناکارآمد کرد. همان شیوخ سلفی و قبیله ای که یک پایشان در اتاق حمید الاحمر مشهور بود و پای دیگرشان در فرودگاه استانبول.
حالا بعد از آن که همه امتحانشان را پس داده اند و طرح کشورهای خارجی یک به یک شکست خورده، نوبت به ایران رسیده است تا بحران یمن را با نفوذ خود حل کند. ایران خوب میداند چه کند و چگونه بازی را هدایت کند، یمنیها مشتاق هستند که تهران را پای میز مذاکره ببینند، هر چه باشد اکنون این ایران است که فصل الخطاب جریانهای سیاسی قرار دارد.(الاخبار به نقل از دیپلماسی ایرانی)
و در آخر ستون سرمقاله روزنامه مردم سالاری را میخوانید که به مطلبی با عنوان« گذار از تابوی یک دیدار»نوشته شده توسط جواد گیاه شناس اختصاص یافت:
مذاکره دو تیم دیپلماتیک ایران و آمریکا بر سر مناقشه هستهای و توافق جامع دارای ابعاد قابل ملاحظهای است. با نگاهی به کنشهای جمهوری اسلامی ایران نشان میدهد از زمان روی کار آمدن دولت حسن روحانی در ایران، ابعاد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران دچار تحولات گستردهای گردیده است. سیاست خارجی مبتنی بر واقعگرایی انقلابی در واقع توانسته است سطح جایگاه و منزلت جمهوری اسلامی ایران در منطقه و حتی فرا منطقه و در تعاملات بینالمللی را ارتقاء بخشد و خود پایانی بر جریان خود انزوا سازی دولت قبل باشد. این مهم تا جایی است که حسنروحانی در مصاحبه خود از طرف مقابل میخواهد که روی میزهایشان را خلوت نمایند و با زبان دیپلماسی و منطق به دنبال منافع خویش و رفع نگرانیهای خود باشند.
از سوی دیگر یکی از ابعاد مهم پرونده هستهای ایران آن است که مذاکره کنندگان نه تنها با موضوع هستهای که با موضوعات دیگر منطقهای و جهانی نیز مواجه گردیده که آنها را در تنگنای تصمیمگیری قرار میدهد. موضوعات جدیدی که به تدریج سایه خود را بر مسائل چالش بر انگیز ایران و غرب گسترش داده و میتواند بر روابط هر یک از طرفهای مذاکره کننده، به ویژه ایران و آمریکا تاثیر گذار باشد. به عنوان مثال موضوع ابعاد منطقهای دولت داعش که در واقع محصول وحدت منافع نامتعارض منطقهای و بینالمللی است تا جایی است که اتحاد بر علیه وی را محمد جواد ظریف اتحاد توبه کاران خطاب مینماید و اوباما نیز حساب نگرشهای افراطی آنان را از اسلام واقعی جدا ساخته و بدنبال نقش آفرینی ایران به عنوان یک بازیگر مهم در این رابطه میباشند.
با این همه آنچه امروز میتواند اهمیت واقعی و مهمی را به پرونده هستهای ایران بخشد حضور ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل متحد است. اجلاسیهای که هر چند برای ریاست جمهوری اسلامی ایران میتواند فرصت مناسبی را در جهت تبیین و تاکید و ابهام زدایی از سیاستها و انگارههای جمهوری اسلامی ایران ایجاد نماید و به
باز تولید نگاه دکتر روحانی که در سال قبل جهان عاری از افراط و خشونت را مطرح ساخت منتهی گردد و بار دیگر این موضع را بر صدر گفتمانهای مورد نیاز و توجه جهانیان کشاند ولیکن حضور شخصیتی در طراز ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران در نیویورک میتواند در تقویت سطح مذاکره کنندگان ایرانی و ذوب نمودن یخهای روابط ایران و غرب و به ویژه آمریکا نیز موثر باشد.
اما به نظر میرسد بخشی از عناصر تندرو با برداشتهای افراطی در داخل قبل از هرگونه رخدادی در پی بازخواست یک احتمال انجام نشده اند. نگاهی به جهتگیریهای چنین جریانهایی نشان دهنده پیش داوریهای عجولانه آنان است که هیچگاه بدنبال کاهش سطح تنش و مخاصمات نبوده و سعی داشته و دارند تا سرنوشت انقلاب اسلامی را با قطع رابطه ایران و آمریکا پیوند زنند. آنان با طرح این سوال که گفتوگوی تلفنی روحانی و اوباما چه تاثیراتی بر روابط ایران و آمریکا داشت در پی آنند تا هرگونه ملاقات و مذاکرات بین دو رییسجمهور را نفی و آن را مصادف با نفی منافع و مصالح نظام جمهوری اسلامی قلمداد نمایند. این در حالی است که شاید بتوان گفت گفتوگوی تلفنی سال قبل دو رییس جمهور توانست باب مثبتی در کاهش سطح مخاصمات دو کشور گشوده و مهمترین هدف آنان یعنی ماموریت به وزرای امور خارجه به منظور گفتوگو در باب مسائل اساسی دو کشور را محقق ساخته است. امروزه محمد جواد ظریف و جان کری در باب مهم ترین پرونده مطروحه دو کشور با یکدیگر گفتوگو مینمایند و همگان شاهد آن بودیم که حضور وزرای امور خارجه در ژنو و وین نیز باعث دستیابی توافق اولیه ایران و غرب بوده است.
از سوی دیگر اینک مهمترین مسالهای که مذاکره کنندگان در نیویورک با آن مواجهاند این که آیا هرگونه دستیابی به توافق جامع در دسترس سطح مذاکره کنندگان فعلی یعنی وزرای امور خارجه این کشورها میباشد و یا اینکه طرفهای مذاکره کننده نیازمند سطح بالاتری از مقامات کشورها میباشد تا بتواند مسوولیت هر گونه توافق را در ابعاد داخلی و بینالمللی بر عهده گیرند. هر چند در ایران این پیام از جانب ریاست محترم جمهوری صادر گردیده است اما آمریکاییها باید تصمیم تاریخ ساز خود را بگیرند. بنابراین هر گونه ملاقات احتمالی روسای جمهور دو کشور علاوه بر آنکه میتواند گام موثری بر توافق جامع ایران و غرب ایجاد نماید، میتواند مسوولیت رییس دولت ایالات متحده و مقاومت در برابر فشارهای داخلی از جمله کنگره را بدنبال داشته و دستاورد بزرگی را برای جمهوری اسلامی ایران ایجاد نماید که برای اولین بار در تاریخ نظام جمهوری اسلامی ایران مقامات آمریکایی خود را متعهد به توافقات خود نموده تا از سطح مخاصمات خویش بکاهند. کاهش سطح مخاصماتی که میتواند بازی برد - برد ایران و آمریکا را در پرونده هستهای و تروریسم و افراطی گری منطقهای و جهانی ایجاد نموده و این مهم برای طرفهای غربی از جمله آمریکاییها میتواند چشم انداز بهتری را نیز ترسیم کرده و به آنان در گذار به آینده کمک کند.
این در حالیست که منتقدین ملاقات ریاست جمهوری در داخل نیز باید فیالواقع به این سوال مهم پاسخ دهند که مستحکم ساختن حصار تابوی ملاقات ایران و آمریکا چه دستاوردی را برای کشور، منافع جمهوری اسلامی ایران و دنیای اسلام بدنبال خواهد داشت؟
دیدگاهتان را بنویسید