605

بازار فولاد ایران و تاثیرات رقبا

علی بختیاری قلعه - چین بعنوان بزرگترین تولید کننده و مصرف کننده فولاد جهان در سال 2013 با رشد 9 درصدی تولید همراه بوده است ولیکن انجمن آهن و فولاد چین پیش بینی می کند که رشد تولید سال آینده نهایتا به 3 درصد برسد و بتواند 800 میلیون تن فولاد خام تولید نماید.

بازار فولاد ایران و تاثیرات رقبا بازار جهانی فولاد رشد تولید فولاد خام همچنان رو به کاهش است، چین بعنوان بزرگترین تولید کننده و مصرف کننده فولاد جهان در سال 2013 با رشد 9 درصدی تولید همراه بوده است ولیکن انجمن آهن و فولاد چین پیش بینی می کند که رشد تولید سال آینده نهایتا به 3 درصد برسد و بتواند 800 میلیون تن فولاد خام تولید نماید. دولت چین اولویت اهداف فولادی خود در سال 2014 را مقابله با معضل ظرفیت مازاد اعلام کرده است . لذا احتمالا افزایش تولید این کشور از محل ظرفیت مازاد خواهد بود. این کشور بعنوان بزرگترین مصرف کننده فولاد به زمان پیک مصرف خود نزدیک می شود و پیش بینی می گردد تا پایان سال 2016 نقطه اوج مصرف خود را بگذراند، لذا مازاد مصرف این کشور به بازارهای جهانی سرازیر خواهد شد. برخی معتقدند که بازار هند جایگزین مناسبی برای مازاد تولید چین خواهد بود ولی باید در نظر داشت که میزان رشد مصرف سرانه فولاد هند نسبت به چین از سرعت بسیار پایینی برخوردار است و نمی تواند بازار را کنترل نماید . کشورهای توسعه یافته از قبیل ژاپن و آمریکا ، اتحادیه اروپا و کره پیک مصرف خود را گذرانده اند و تنها امید مصرف فولاد بازار کشورهای ؛ BRIC شامل(Brazil,Russia,India,China) MITSK شامل (Mexico,Indonesia,Turkey,South Korea) است. بازار مصرف برزیل به دلیل ساخت و سازهای مورد نیاز برای ایجاد زیرساختهای برگزاری جام جهانی فوتبال در این کشور از رونق مقطعی برخوردار بوده است. روسیه در ماه های اخیر دچار کاهش تولید و کاهش مصرف بوده است و مصرف سرانه فولاد در هندوستان با سرعت بسیار کمی رشد می کند ضمن آنکه مصرف سرانه این کشور در حدود 30 کیلوگرم بر نفر در طول سال است. متوسط مصرف جهانی تقریبا 150 کیلوگرم بر نفر و کشور های توسعه یافته در حدود 350 کیلو گرم بر نفر در سال است. این نشان می دهد که بازار مصرف هند با سرعت پایینی حرکت می کند ولیکن بازاری مطمئن در بلند مدت است. و اما کشورهای گروه MITSK ؛ امروز اقتصاد مکزیک، یازدهمین اقتصاد برتر دنیاست. بعد از دهه 1990، اقتصاد و فناوری با سرعت هرچه تمام تر در این کشور توسعه پیدا کرد. اکنون اقتصاد مکزیک نه تنها اقتصادی نوظهور در دنیا است بلکه در جمع برترین ها قرار دارد.اقتصاد این کشور متشکل از صنعت و خدمات است و بخش خصوصی هم حضور پررنگی در آن دارد. توسعه تولید فلزات اصلی در برنامه توسعه این کشور دیده شده است و مصرف فولاد و سیمان در این کشور از طریق بازارهای آمریکای شمالی تامین می گردد. شرکتهای فولاد سازی آمریکای شمالی در حال سرمایه گذاری در این کشور هستند. اندونزی از توسعه اقتصادی خوبی برخوردار بوده است ولی این رشد اقتصادی از زیرساخت خوبی برخوردار نیست و یکی از تهدیدات همیشگی این کشور ، تولیدان انبوه در چین بوده است که فولاد نیز از این قاعده مستثنی نیست. ترکیه در رده بزرگان تولید کننده فولاد قرار گرفته است و جزو 10 کشور برتر تولیدکننده فولاد خام محسوب می گردد. مصرف ظاهری فولاد نهایی ترکیه در پایان سال 2012 نسبت به مدت مشابه، 5.6 درصد افزایش رشد داشته و به موازات با فعالیتهای اقتصادی پس از رشد دو رقمی در سالهای 2010 و 2011 در سال 2013 رو به کاهش است. در حالیکه در این سالها کل مصرف محصولات طویل که معمولاً در بخشهای ساختمانی مصرف می شود با 7.9 درصد افزایش به رقم 14.8 میلیون تن رسید. مصرف ظاهری ورق که عمدتاً در صنایع خودروسازی، ماشین آلات ، لوازم خانگی و کشتی سازی مصرف می شود با 3.1 درصد افزایش به 13.63 میلیون تن رسید. میزان مصرف کندتر ورق فولادی در مقایسه با محصولات طویل فولادی بیانگر رکود در صنایع تولیدی این کشور است که در سال 2013 نیز ادامه دار بوده است. نسبت تولید به مصرف محصولات تخت در ترکیه در سال 2005 معادل 40 درصد بود که در سال 2011 این رقم به 69 درصد رسید. به هر صورت این نسبت در سال 2012 به 66 درصد کاهش پیدا کرد که دلیل این روند کاهش مصرف و رشد تولید بوده است. نسبت تولید به مصرف در بخش محصولات طویل از 166 درصد در سال 2011 به 170 درصد در سال 2012 و 175 درصد در سال 2013 افزایش پیدا کرد. بیشترین واردات فولاد کشورهای همجوار ایران به ترکیه تعلق دارد و معادل 11497 هزار تن در سال است. آمار حاکی از آن است که صادرات فولاد کره جنوبی سال 2013 برای اولین بار در چند سال اخیر کاهش داشت که علت آن تداوم رکود اقتصادی بین المللی بویژه در حوزه اروپا بوده است. انجمن آهن و فولاد کره جنوبی اعلام کرده این کشور سال جاری 29200 هزار تن فولاد صادر کرده که 3/4 درصد نسبت به سال 2012 کاهش داشته است. پیش از این سال 2009 صادرات فولاد این کشور با افت 44/1 درصدی به 20500 هزار تن رسیده بود که آن هم پس از بحران مالی جهانی در سال 2008 بود. پیش بینی می شود کره جنوبی سال 2013 در حدود 69 میلیون تن فولاد تولید کرده باشد که افتی 2/4 درصدی نسبت به سال گذشته خواهد داشت. با این که دو فولادساز بزرگ این کشور خطوط تولید فولاد را گسترش دادند ولی رکود اقتصادی داخلی و جهانی و عرضه بی ثبات برق به صنعت فولاد کره جنوبی آسیب رسانده است. اقدامات کشورهای توسعه یافته در اعلام قوانین جدید و چالش برانگیز برای حمایت از بازارهای داخلی و همچنین کاهش ارزش ین ژاپن نسبت به وون کره جنوبی از دردسرهای پیش روی فولادسازان کره ای بوده که ظاهرا تا پایان سال پیش روی میلادی نیز روند بهبود را با تاخیر روبرو خواهد ساخت. کشورهای عربی حوزه جنوب خلیج فارس ( GCC) : در حال حاضر شش کشور عربستان، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، عمان و قطر عضو این شورای همکاری هستند. حضور غولهای نفتی و گازی و درآمدهای بالای ناشی از صادرات انرژی و همچنین میزان بالای ساخت و ساز و توسعه زیربناها در این کشور ها مصرف فولاد در منطقه خاورمیانه را به شدت افزایش داده است تنها عربستان در یک طرح 5 ساله در حدود 400 میلیارد دلار هزینه ساخت 500 هزار واحد مسکونی و زیرساخت مورد نیاز توسعه کشورش خواهد کرد و قطر نیز در همین زمان بیش از 170 میلیارد دلار برای ایجاد زیربناهای برگزاری جام جهانی هزینه خواهد کرد. کشورهای GCC یکی از بزرگترین واردکنندگان فولاد منطقه بویژه در محصولات طویل هستند. البته واردات این کشورها رو به کاهش و در مقابل ظرفیت تولید رو به افزایش است. ظرفیت تولید کشورهای GCC و متحدانش در منطقه به 23 میلیون تن رسیده است و در تولید محصولات فولادی در حال رشد هستند. عربستان سعی دارد تا با کمک بحرین اولین واحد تولید کننده ریل را در منطقه راه اندازی نماید و بازار توسعه ریلی خاورمیانه را هدف قرار داده است. به هر حال بازار کشورهای یاد شده توسط تولید کنندگان داخلی اشباء خواهد شد و علاوه بر آن شاهد رشد میل صادرات این کشورها خواهیم بود. در اخبار 2 ماه گذشته از حضور فولادسازان عربستان ، بحرین و قطر در کشورهای عراق ، الجزایر و اردن خبر داده اند. کشورهای CIS : در حال حاضر کشورهای جمهوری آذربایجان ، ارمنستان ، ازبکستان ، بلاروس ، تاجیکستان ، روسیه ، قرقیزستان ، قزاقستان ، مولداوی ، اوکراین و ترکمنستان در این گروه هستند. آرسلورمیتال بعنوان یکی از سرمایه گذاران فولادی در این منطقه پیش بینی می نماید مصرف فولاد در این حوزه تا 5 سال آینده به بیش از 70 میلیون تن در سال خواهد رسید، لذا این کشورها با محدودیت در صادرات همراه خواهند بود ولیکن همچنان در فهرست صادر کنندگان فولاد در بازارهای اروپا ، آفریقای شمالی و به ویژه در آسیای جنوب شرقی و خاورمیانه باقی خواهند ماند. پیش بینی رشد مصرف فولاد دراین کشورها برای 7 سال آتی بین 2.5 الی 3.5 درصد در سال است . که با رشد نسبی جهانی همخوانی دارد. افغانستان، عراق و پاکستان : افغانستان بعنوان یک کشور دوست و همسایه ، دوران پس از جنگ را طی می نماید. افغانستان سالها دچار مسائل داخلی و خارجی بوده و عمده زیرساختهای آن از بین رفته است. با وجود نفوذ کشورهای غربی در افغانستان هنوز بازار مناسبی برای تولیدات ایران وجود دارد. طی 8 ماهه نخست سال 1392 افغانستان جزء 5 مقصد اول صادراتی ایران بوده و بازار مصرف آن یکی از فرصتهای پیش روی صنعت فولاد ایران است. عراق همسایه غربی ایران نیز دچار بحران جنگ خارجی و داخلی بوده و برای بازسازی زیرساختها و توسعه کشور نیاز به مصرف حجم بالایی از فولاد و محصولات فولادی دارد. رابطه سیاسی دو کشور در سطح مطلوبی قرار دارد و طی 8 ماهه اول سالجاری دومین مقصد صادراتی ایران محسوب می گردد. ترکیه ، عربستان و بحرین رقبایی هستند که برای بازار این کشور برنامه ریزی کرده اند و علاوه بر صادرات فولاد و محصولات فولادی در حال رایزنی برای احداث کارخانه فولاد سازی و نورد در این کشور هستند. پاکستان نیز همسایه ای است که اصولا با جمهوری اسلامی ایران رابطه ای دوستانه و بر اساس احترام متقابل داشته است، این کشور در حال توسعه فولاد سازی است. بیشترین نقطه اتکاء صنعت فولاد پاکستان ، استفاده از قراضه در کوره قوس بوده و دولت با کاهش عوارض و پرداخت تسهیلات از واردات قراضه مرغوب حمایت می کند. البته پاکستان بیش از 1 میلیارد تن ذخیره سنگ آهن دارد و این امر موجب گردیده که برای صنعت فولاد برنامه ریزی نماید. یکی از برنامه های آتی این کشور استفاده از روش احیاء مستقیم با تکنولوژی هند و با استفاده از گاز ایران است. خلاصه ای از وضعیت داخلی کشور : در حال حاضر ظرفیت تولید فولاد ایران بیش از 20 میلیون تن است که در فاصله کوتاه باقی مانده تا 1404 به رقم 55 میلیون تن خواهد رسید. ظرفیت تولید محصولات فولادی نیز در حال حاضر بیش از 22 میلیون تن است که به زودی به 30 میلیون تن در سال خواهد رسید. مصرف ظاهری در پایان سال 1391 در حدود 20 میلیون تن در سال بوده است و پیش بینی می گردد به تدریج تا سال 1404 به رقم 29 میلیون تن در سال برسد. بخش عمده محصولات فولادی کشور از نوع طویل بوده و به بخش ساخت و ساز تعلق دارد . در سال 1404 تقریبا با مازاد تولید 20 الی 25 میلیون تنی روبرو خواهیم بود. نتیجه : 1) نفوذ در بازارها بویژه بازرهایی از قبیل فولاد و فلزات اساسی با برنامه ریزی بلند مدت مقدور است، ضمنا چنانچه به هر دلیل شرکتی بازار را ترک نماید ، برای حضور مجدد خود در بازار باید هزینه های زیادی پرداخت نماید چه بسا موفق به باز پس گیری سهم خود از بازار نگردد. 2) در 12 سال پیش رو همزمان با افزایش ظرفیت تولید ، تولید فولاد و محصولات فولادی افزایش قابل توجهی خواهد داشت. بخش خصوصی در این توسعه سهم مناسبی دارد و به مرور زمان این سهم بیشتر خواهد شد. در صورت عدم برنامه ریزی برای صادرات مازاد تولید فولاد از امروز ، شرکتهای بخش- بویژه کارخانجات کوچک با آسیب های جدی روبرو خواهند شد. پیشنهاد : پیشنهاد می گردد در راستای تقویت بخش خصوصی و تولید کنندگان فولاد و محصولات فولادی از یک سو و حمایت از افزایش صادرات غیر نفتی از سوی دیگر مقررات دست و پا گیر از قبیل سهمیه بندی و محدودیتهای صادراتی در مورد صنعت فولاد و محصولات فولادی حذف گردد. به صرفه های مقیاس توجه و صدور مجوز ها بویژه در خصوص تولید شمش خام بازنگری و سرعت در توسعه محصولات فولادی افزایش یابد. ادغام های افقی و عمودی و افزایش بهره وری در زنجیره تولید یکی از شاهراه های گریز از مشکلات آتی بازار فولاد است. علی بختیاری قلعه - استراتژیست معدن و صنایع معدنی

دیدگاهتان را بنویسید