پروژه های فولاد خراسان رضوی در حسرت آب
دنیای معدن - 14 سال خشکسالی و کم آبی در خراسان رضوی همه بخش ها را تحت الشعاع قرار داده که آثار مخرب آن در بخش صنعت بویژه صنایع فولاد از همه بیشتر مشهود است.
خراسان رضوی از استان های غنی کشور به لحاظ برخورداری از معادن سنگ آهن به عنوان مواد اولیه فولاد و صنایع فولادی است و از این حیث اجرای طرح های فولادی توجیه اقتصادی داشته و در بهره برداری مطلوب از مواد معدنی و جلوگیری از خام فروشی اثرگذار است. در سال های اخیر بخش قابل توجهی از معادن سنگ آهن خراسان رضوی به فرآوری رسیده و در کنار آن واحدهای تولیدی فولاد نیز ایجاد شده که روز به روز نیز بر صدور مجوزهای مربوط به طرح های فولادی افزوده می شود اما همچنان کمبود زیرساخت ها بویژه آب اجرای طرح ها را با مشکل روبه رو می کند. صدور مجوزهای مربوط به طرح های فولادی و سهم این صنعت در برنامه های توسعه ای خراسان رضوی در حالی رو به افزایش است که مدیران حوزه آب استان وضعیت منابع را بحرانی اعلام می کنند. مدیر دفتر بهره برداری و نگهداری از تاسیسات شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی در این باره گفت: مخازن ذخیره آب سدهای استان همچنان وضعیت بحرانی را طی می کند و فقط 360 میلیون مترمکعب آب در پشت سدها وجود دارد. ˈعلی محمدخانیˈ افزود: حجم آب ذخیره شده پشت سدهای خراسان رضوی در این مقطع درسال گذشته 766 میلیون متر مکعب بود و هم اکنون حجم آب ذخیره شده در پشت سدها در مجموع حدود 24 درصد ظرفیت آن هاست، درحالی که این میزان در مدت مشابه پارسال 50 درصد حجم این سدها بوده است. وی با بیان اینکه گنجایش ذخیره سازی آب سدهای خراسان رضوی در مجموع یک میلیارد و521 میلیون متر مکعب در شرایط سرریز می باشد، افزود: اکنون یک چهارم ظرفیت این سدها پر آب شده است. وی گفت: مشکل آب خراسان رضوی با یک سال یا دو سال بارندگی مناسب و مطلوب حل نمی شود زیرا وضعیت دشت های استان اغلب بحرانی و وضعیت دشت مشهد فوق بحرانی است. وی افزود: چندین دهه است که از دشت های آب به صورت بی رویه برداشت می شود و حجم اضافه برداشت از این دشت ها هر سال یک میلیارد و 170 میلیون متر مکعب است. یک کارشناس امور اقتصادی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: در دولت نهم و دهم طرح های فولادی خراسان رضوی در شهرستان های سبزوار، نیشابور و تربت حیدریه به بهره برداری رسید اما این طرح ها بویژه طرح سبزوار به دلیل مساله تامین آب در اجرا با مشکل مواجه شد. ˈسیدحسن حسینیˈ گفت: مشکل آب در این پروژه ها در حالی است که بخش عمده ای از دانش طرح های فولادی و دستگاه های آن وارداتی است که به دلیل تحریم های اقتصادی و نداشتن راهبرد مشخص این طرح ها با مشکلات متعددی مواجه شدند. وی اظهار داشت: صنعت فولاد و زنجیره وابسته به آن جزو صنایع بالادستی است اما با توجه به ادغام وزارتخانه ها و تغییر و تحولات تشکیلاتی در سال های اخیر در کشور، این صنعت در سیاست گذاری فاقد انسجام بوده و نقشه راه معین و مدونی ندارد. رییس خانه صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی کمبود منابع آب تنها یک بخش از مشکلات صنعت فولاد دانست و گفت: این صنعت و زنجیره وابسته به آن به رغم گستردگی و اهمیت فوق العاده ای که به دلیل تغذیه خطوط صنایع پایین دستی دارد فاقد راهبردی مشخص در کلان کشور و به تبع آن در خراسان رضوی است. حسینی افزود: از سوی دیگر به دلیل نبود نقشه راه مشخص در واگذاری صنعت فولاد به بخش خصوصی و کمبود نظارت ها بر اجرای سیاست ها مشکلات این بخش را دوچندان کرده است. وی اظهار داشت: اکنون که طرح های فولادی در خراسان رضوی به مرحله اجرا درآمده باید راهکاری اندیشیده تا از آب موجود به صورت بهینه استفاده و در کل برنامه های مدون برای تامین زیرساخت های طرح های فولادی تدوین شود. رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی گفت: تایید بحران آبی صنایع فولادی در استان، وضعیت معادن سنگ آهن و صنایع فولادی منطقه را تشریح کرد. ˈراضیه علیرضاییˈ کل ذخیره معادن سنگ آهن خراسان رضوی را 650 میلیون تن و استخراج سالانه آن را 10 میلیون تن عنوان کرد و گفت: در گذشته بیشتر ذخیره معادن سنگ آهن استان خام فروشی می شد اما طی چند سال اخیر با ایجاد واحدهای کنستانتره، عمده سنگ آهن فراوری شده و صادر می شود. رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت های صنایع فولادی گفت: در استان دو میلیون و 600هزار تن ظرفیت تولید کنستانتره، یک میلیون و 400هزار تن ظرفیت تولید آهن اسفنجی، دو میلیون تن ظرفیت تولید شمش فولادی و یک میلیون و 600هزار تن ظرفیت تولید مقاطع فولادی شامل تیرآهن و نبشی داریم. وی افزود: همچنین در خراسان رضوی تاکنون 45 هزار میلیارد ریال سرمایه گذاری در واحدهای بزرگ تولیدی فولاد و چهار هزار و 470 میلیارد ریال سرمایه گذاری در بخش واحدهای کوچک تولیدی فولاد با ظرفیت 460 هزار تن انجام گرفته است. وی گفت: طرح فولادی با ظرفیت تولید سالانه 64میلیون و 500هزار تن در خراسان رضوی وجود دارد که از این تعداد شش واحد در حال بهره برداری و 33 واحد در دست اجرا است. علیرضایی افزود: از واحدهای در دست اجرای یاد شده، 9 واحد مربوط به تولید کنسانتره با ظرفیت 22میلیون و 500هزار تن است که یک واحد آن در حال بهره برداری و هشت واحد در دست اجرا است. رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی با بیان این که هم اکنون هشت واحد گندله سازی با ظرفیت تولید 22میلیون و 300هزار تن در حال ساخت است، ادامه داد: هشت واحد تولید آهن اسفنجی با ظرفیت تولید هفت میلیون و 800هزار تن، 9 واحد شمش فولاد با ظرفیت هفت میلیون و800هزار تن و پنج واحد نورد با ظرفیت تولید چهارمیلیون و 100هزارتن از جمله طرح های فولادی استان است که روند اجرایی خود را طی می کند. علیرضایی با اشاره به حجم سرمایه گذاری 10 هزار میلیارد ریالی صورت گرفته در مجتمع فولاد خراسان به عنوان تنها واحد فولادی فعال استان خاطرنشان کرد: برای اجرای طرح های توسعه ای در این مجتمع 14 هزار و 500 میلیارد ریال اعتبار دیگر مورد نیاز است. وی به اشتغال حدود دو هزار و 500 نفر به شکل مستقیم و غیرمستقیم در مجتمع فولاد خراسان اشاره کرد و افزود: خراسان رضوی با توجه به وجود معادن غنی و دیگر ظرفیت های موجود، سومین قطب تولید فولاد کشور به شمار می رود که سعی می شود از این ظرفیت در راستای توسعه اقتصاد استان استفاده شود. رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی گفت: کمبود آب، محدودیت اصلی طرح های بزرگ صنعتی در این استان بویژه فولاد و صنایع فولادی است. علیرضایی با اشاره به حجم آب مصرفی در صنعت فولاد خراسان و محدودیت منابع آبی گفت: دبی پساب تولید شده در شهر نیشابور به عنوان محل اجرای این طرح حدود 120 لیتر در ثانیه است که پس از بازچرخانی می توان از آن به عنوان یک منبع آبی پایدار برای مجتمع فولاد خراسان استفاده کرد. وی بیان کرد: لزومی ندارد در منطقه ای مانند خراسان رضوی که با محدودیت آب دست و پنجه نرم می کند، پروژه های صنعتی با میزان مصرف زیاد آب اجرا شود. وی افزود: مصرف آب باید مدیریت شود تا سهم صنعت به عنوان بخش توسعه استان به میانگین سهم پنج درصدی صنایع از آب برسد. علیرضایی اظهار داشت: بخش کشاورزی به عنوان بزرگترین مصرف کننده آب در استان، باید استفاده از روش های صنعتی را در پیش گیرد تا با ورود صنعت به این بخش مصرف بهینه آب در کشاورزی نهادینه شود. وی گفت: از این پس، اولویت صدور مجوز با آن دسته از طرح های صنعتی خواهد بود که از روش ها و فناوری جدید در مصرف بهینه آب استفاده کنند. وی افزود: از سوی دیگر، تصفیه پساب و برگشت مجدد آن به چرخه مصرف در طرح های صنعتی و فناوریهای جدید که وارد بخش صنعت خراسان رضوی می شود، در نظر گرفته خواهد شد. علیرضایی اظهار داشت: این استان نیازمند دانش فنی و فناوریهای جدیدی است که به فرآیند تصفیه پساب های شهری و صنعتی کمک کند و در این زمینه از کمک دانشگاهیان و اندیشمندان برای ورود به این موضوع و معرفی روش های جدید استقبال می کنیم. استاندار خراسان رضوی نیز افزایش ظرفیت صنایع فولادی در استان را راه توسعه بخش صنعتی منطقه و اشتغال می داند و می گوید: در بازه زمانی سه یا چهار ساله طی یک فرآیند مشخص و هدفمند با اجرای پروژه های متعدد، ظرفیت تولید فولاد و صنایع فولادی در استان از شش میلیون تن فعلی به 61 میلیون تن خواهد رسید. ˈمحمدحسین فروزانمهرˈ اظهار داشت: بهره برداری از پروژه های فولادی مزبور با حجم سرمایه گذاری 89 هزار میلیارد ریال طی چهار سال آینده برای 13 هزار نفر در خراسان رضوی فرصت شغلی فراهم خواهد کرد. وی بیان کرد: با تامین زیرساخت های لازم و اجرای درست پروژه های فولادی در خراسان رضوی در سال های آتی ظرفیت تولید فولاد در استان به مرز 70 میلیون تن خواهد رسید که این مهم صنعت منطقه را متحول می کند. او اظهار داشت: خراسان رضوی دارای معادن غنی سنگ آهن به عنوان مواد اولیه صنایع فولادی است که تاکنون به علت خام فروشی مواد معدنی، ارزش افزوده آن کمتر به استان بازمی گشت و موفق نشده ایم از این ظرفیت برای رشد اقتصادی منطقه بهره گیریم. نماینده عالی دولت در خراسان رضوی گفت: درصدد هستیم با تامین زیرساخت ها و تکمیل همه زنجیره های تولید در بخش فولاد و صنایع فولادی استان بتوانیم ارزش افزوده معادن سنگ آهن را در بالا برده و بستر ایجاد اشتغال فراوانی که این صنایع به دنبال خواهد داشت را فراهم کنیم. فروزانمهر اظهار داشت: خراسان رضوی قطب سوم تولید فولاد و صنایع فولادی در کشور است و با اجرای پروژه های در نظر گرفته شده در این بخش طی سالهای آینده به پیشرفت مطلوبی در تولید فلزات آهنی در کشور و منطقه خاورمیانه دست می یابد. به گزارش ایرنا، هرچند توسعه صنعت فولاد در خراسان رضوی نیازمند تدوین راهبردهای مشخص در کلان کشور است اما باید سیاست های منطقه ای و هماهنگی بین بخشی بین متولیان اجرای طرح در استان انجام گیرد و حداقل به جای صدور مجور بیشتر به طرحها، در ابتدا طرحهای موجود را با تامین زیرساخت ها به نتیجه رساند. در شرایطی که خراسان رضوی با کمبود آب دست و پنجه نرم می کند بهتر است اجرای طرح های فولادی بیشتر متوقف شود و مساله تامین آب طرح های موجود را برطرف کرد. همچنین صرفه جویی آب در بخش کشاورزی در خراسان رضوی می تواند به تامین آب مورد نیاز پروژه های فولادی که اکنون در استان اجرا شده و یا در حال اجراست کمک کند.
دیدگاهتان را بنویسید